Кіріспе

Американдық абстрактты суретші (1880–1946)

Артур Гарфилд Доув (2 тамыз 1880 – 23 қараша 1946) – американдық суретші. Ол ерте американдық модернист және көбінесе алғашқы американдық абстрактты суретші саналады. Доув абстракцияларын және абстрактты пейзаждарын жасау үшін кең ауқымды материалдарды, кейде ерекше үйлесімдерді пайдаланды. 1937 жылғы «Мен және Ай» туындысы – Артур Доувтың абстрактты пейзажының көрнекті мысалы және оның мансабындағы маңызды жұмыстарының бірі деп есептеледі. 1920 жылдары Доув тәжірибелік коллаждар сериясын жасады. Ол сондай-ақ техникалармен тәжірибе жасады, мысалы, 1938 жылғы «Танк» суретінде (Бостон көркем өнер мұражайының қорынан) май немесе темпера бояуларын балауыз эмульсиясымен үйлестірді.

Жастар және білім беру

Дов Нью-Йорктің Канандайгуа қаласында бай отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы Уильям Джордж және Анна Элизабет – ағылшын тегінен еді. Уильям Дов саясатқа қызығушылық танытып, ұлын 1880 жылғы сайлауда президенттікке және вице-президенттікке кандидат болған республикашыл Джеймс Гарфилд пен Честер Артурдың құрметіне Артур Гарфилд деп атады, олар сайлауда жеңіске жетті. Артур Дов фермада табиғат аясында өсті, бірақ оның әкесі кірпіш зауытымен (қалалық жылжымайтын мүлікпен бірге) өте табысты бизнесмен болды және ұлының байып кетуін күтті. Довтың бала кезіндегі әуесқойлықтарының ішінде фортепианода ойнау, сурет салу сабақтары және жоғары мектеп бейсбол командасында доп тастау болды. Бұл Довтың табиғатқа деген құрметін арттырды. Уэзерби де әуесқой суретші болған, ол Довқа жұмыс істеу үшін қалған кенептерді берді. Дов Хобарт колледжі мен Корнелл университетінде оқыды, онда ол қосымша өнер сабақтарына қатысты. Ол 1903 жылы Корнелл университетін бітірді.

Еуропа

1907 жылы Дов және оның бірінші әйелі Флоренс Францияға сапар шегіп, сол кездегі әлемнің өнер астанасы болған Парижге көшіп келді. Фотограф Довтан 16 жас үлкен еді және оның қалалық, еврей және еуропалық мәдени тамырлары Довтың ауылдық англосаксон протестанттық тегінен өзгеше болды. Довтың жұмсақ мінезді, тыныш және адал дос болғаны айтылады, ал Стиглиц даулы және епті адам ретінде танымал болды. Ол май және/немесе темпера бояуларын балауыз эмульсиясымен үйлестіре отырып, әртүрлі техникалармен тәжірибе жасады. «Танктер», 1938 ж. – балауыз эмульсиясы үстінде маймен салынған картинаның мысалы; Бостонның Көркем өнер мұражайы «Танктер» туралы былай дейді: Ақ сұр түсті галадан жарқырап тұрған дірілдеп тұрған құрылымдар айналадағы пейзажға сіңіп, көрінбей кете жаздағандай, бірақ сонымен бірге өте ірі формаларын сақтайды. Дов 1924 және 1930 жылдар аралығында жиырма бес шамасында композициялық жұмыстар жасады.

Артур Дов-Хелен Торр коттеджі

1924 жылдың шілдесінде Артур Доув пен Хелен Тор 42 футтық “Мона” атты яхталарымен Хантингтон портына келгенде, Лонг-Айлендтің солтүстік жағалауы олардың ең ұлы туындыларына шабыттандыратынын күтпеген еді. Олар Ұлы депрессияға дейін Халесайтеде тұрды, сосын Дов пен Тор Женевадағы Довтың иелігіне көшіп кетті. 1938 жылы Лонг-Айлендке қайта оралуды армандаған жұбайлық, алғашқы үйлеріне – бұрынғы пошта кеңсесі мен Центерпорттағы (Нью-Йорк штаты) Центер-Шор-роудтағы дүкенге қайта қоныстанды. Олар үйді 980 долларға сатып алды. Шағын, бір бөлмелі коттедж Титус диірменінің жанында тұрды. Көп ұзамай Довқа пневмония диагнозы қойылды, кейін жүрек талмасы мен бүйрек ауруына шалдықты. Өмірінің соңына дейін денсаулығы нашар болған ол, тыныш өмір сүрді, соңында өзін толығымен сурет салуға арнап, айналасындағы орта мен үйінен шабыттанды. Оның мансабындағы ең күшті туындыларының бірі – “Үнді жазы” суреті Центерпортта салынды. Торр диірменнің жанындағы үйде қалды, бірақ енді сурет салған жоқ. Хелен Торр 1967 жылы қайтыс болды. 1979 жылы оның және Довтың туындылары Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайында бірге қойылды. Артур Доув пен Хелен Торрдың коттеджі 2000 жылы тарихи орындардың ұлттық тізіміне енгізілді. Қазан айында, қайтыс болғанға дейін, Доув Филипске соңғы хатын жазды:

“Сіз маған осы уақытта не жіберіп жатқаныңызды түсіне алмайсыз. Өмір бойы бір идея үшін күрескеннен кейін, сіздің қолдауыңыз оны мен үшін сақтап қалғанын түсіндім және жасағандарыңыз үшін барлық жүрегіммен және жаныммен алғыс айтқым келеді. Бұл керемет болды. Көптеген хаттар жазылды, бірақ жіберілмеді, ал осы жазда көп уақыт төсекке жатып, сурет салуға және өзімнің ең жақсы қабілетім деп санайтын нәрсені жасауға жеткілікті күш жинауға мүмкіндік болды. Стейглиц қайтыс болғанға дейін, мен оған жаңа нәрсе бар деп ойлаған суреттерімді әкелдім. Ол дереу жақындап келіп, жаңа идеялар туралы айтты. Оның интуициясы таңғажайсып еді және оның және сіздің өмірлеріңізде өмір сүргеніме қатты қуандым. Бұл үлкен мәртебе болды, мен оған шын жүректен ризамын. Артур Доувтың немересі – интерактивті суретші Тони Доув. Артур Доувтың мұралық құқығы Терри Динтенфасс галереясымен өкілдік етіледі. 2017 жылы Женева қаласына (Нью-Йорк штаты) экономикалық жаңғыртуға қаржы бөлінетіні жарияланды, бұл қаржының бір бөлігі 1930 жылдары Довтың студиясы болған 1878 жылғы Dove Block ғимаратын қалпына келтіруге жұмсалады. Батыс Нью-Йорктің тарихи ғимараттар қоғамы бұрын Dove Block ғимаратының “2016 жылы қайта жаңғыртуға лайық бес ғимараттың” қатарында екенін жариялаған еді.

Басқа дереккөздер

. Мёрфи, Джессика. «Артур Доув (1880–1946)». Heilbrunn өнер тарихының хронологиясында. Нью-Йорк: Метрополитен өнер мұражайы, 2000–. (2007 жылғы маусым)