Кіріспе

Американдық философ, өнертапқыш, музыкант және автор (1798–1874)

Джозиа Уоррен (/wɒrən/; 26 маусым 1798 – 14 сәуір 1874) – американдық утопиялық социалист, американдық индивидуалист-анархист, индивидуалист философ, полимат, әлеуметтік реформатор, өнертапқыш, музыкант, баспагер және автор. Ол Джеймс Дж. Мартин және Питер Маршалл сияқты анархист тарихшылар арасында алғашқы американдық анархист ретінде есептеледі (дегенмен Уоррен өзі анархизм терминін ешқашан қолданбаған) және ол 1833 жылы редакциялаған төрт беттік апталық газет, «Бейбіт революционер» – анархистік идеяларды жариялаған алғашқы мерзімді басылым. Ол үшін ол өз баспасын салған, өзіне қажетті әріптерді құйған және баспа тақталарын жасаған. Олардың екі баласы болды: Каролина (1820–1850) және Джордж (1826–1902). Джордж әкесі туралы естелік жазбасын Мичиган университетінің Лабади кітапханасында қалдырған. Ол 1821 жылы майлы шамды (тallow burning lamp) ойлап тапты және өзінің бұл өнертабысын бірнеше жыл бойы Цинциннатиде өндірді. 1825 жылы Уоррен Роберт Оуэннің «әлеуметтік жүйесі» туралы біліп, Цинциннатидегі басқалармен коммунистік колония құру мүмкіндігін талқылай бастады. Уорреннің қатысуынсыз Цинциннатиде колония құруға тырысылды, бірақ ол сәтсіз аяқталды.

Цинциннати мен Утопия

Ол өзінің теорияларын сынақтан өткізу үшін Цинциннати қаласының орталығында "еңбек үшін еңбек дүкені" деп аталатын тәжірибелік "Цинциннати уақыт дүкенін" ашты, ол еңбек етуге берілген уәдемен қамтамасыз етілген ноталар арқылы сауда жасауға мүмкіндік берді. Бұл еңбекке еңбек нотасын қолданған алғашқы дүкен болды. 1827 және 1830 жылдар аралығында дүкен сәтті жұмыс істеді. Уоррен дүкенді жауып, экономикалық өзара көмекке негізделген "Утопия" және "Заманауи заман" сияқты колониялар құруға кірісті.

Қазіргі заман

Қазіргі заман, қазіргі Нью-Йорк штатының Брентвуд қаласында орналасқан, шамамен 1851 жылдан 1864 жылға дейін болды. Бұл Жосия Уорреннің өмір бойы зерттеулер мен тәжірибелер арқылы дамытқан Әділ сауда және жеке тұлғаның егемендігі идеяларын іске асыруға жасаған соңғы тытырауы болды. 1850 жылы Уоррен Орта Батыстан Бостонға оралды және ірі қаланың жанында, жер бағасы төмен болатын утопиялық қоғам құруға қолайлы аймақты іздеуді бастады. Арзан жер Уорренге бұрын үйі болмаған отбасыларға үй беру жоспарын іске асыруға мүмкіндік берді. Modern Times Лонг-Айленд аймағындағы Сосналы далаларда орналасқан, ол жердің сапасы нашар деген жалған репутацияға ие болғандықтан, ол 400 акр жерді акрына 2,75 доллардан, өте аз бастапқы төлеммен сатып ала алды. Modern Times үкіметі, ақшасы, заңдары жоқ қала болды және оны дәл түрде анархистік деп сипаттауға болады. Modern Times тұрғындары пайда табуға ұмтылмаса да, меншікке немесе өндіріс құралдарына қатысты көзқарастары социалистік емес еді. Автор Роджер Вундерлихтің сөзіне сәйкес, "1864 жылдың 7 қыркүйегінде ауылдың атауы Брентвуд деп өзгертілді".

Кейінгі өмір және өлім

Уоррен кейін Бостон аймағына оралды. 1864 жылдан 1869 жылға дейін ол Массачусетс штатының Клифтондейл қаласында тұрып, екі рет өзара көмек қаласын құруға тырысты. Содан кейін ол Бостонға қайта көшіп, өмірінің соңына дейін сонда тұрды. Уоррен 1874 жылдың 14 сәуірінде Чарльзтаунда, досының үйінде ісінуден көз жұмды. Ол Кембридждегі Маунт-Оберн зиратында жерленген.

Өнертабыстар

Джозиа Уоррен – алғашқы ротациялық баспа машинасының авторы. Уоррен бұл идеямен 1830 жылы айналыса бастады, бірақ өнертабысын патенттемеді, оны "қоғамға сыйлады". Нью-Йоркте өнертабысын көрсеткеннен кейін бірнеше жыл өткен соң, Хоу компаниясы сол сияқты баспа машинасынан үлкен табыс көріп, 19 ғасырдың соңында баспа ісінде революция жасады.

Ықпал

Каталондық тарихшы Ксавье Диез Уоррен бастаған қасақана қауымдық тәжірибелердің 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында Эмиль Арман сияқты еуропалық жекешіл анархистерге және олар құрған қасақана қауымдастықтарға әсер еткенін хабарлайды. Америка Құрама Штаттарында Бенджамин Такер өзінің "Кітаптың орнына" атты эсселер жинағын "Менің досым және ұстазым, оның ұстанымдары менің алғашқы нұр көзім болды" деп Уорреннің естелігіне арнады. Такер Уорренді "қазіргі анархизм деп танылатын ілімді тұжырымдап, қалыптастырған алғашқы адам" деп санайды. "Еркіндік туралы" еңбегінің авторы Джон Стюарт Милл Уорреннің философиясы "социалистердің кейбір жобаларына сырттай ұқсағанмен, принцип бойынша оларға толыққанды қарсы, себебі ол қоғамда жеке тұлғаға қатысты ешқандай билікті мойындамайды, тек барлық жеке тұлғалар үшін тең даму еркіндігін қамтамасыз етуден басқа" дейді. Уорреннің "жеке тұлғаның қадір-қасиеті" принципі кейін Милл мен Герберт Спенсер тарапынан қабылданып алынды.