Көне Рим заңгері және саяхатшысы Квинт Муций Скевола
Quintus Mucius Scaevola Pontifex
Квинт Муций Скевола: Рим заңгері, саяхатшы, жазушы (б.з.д. 140-82). Рим құқығының негізін қалаушы, Pontifex Maximus лауазымында болған. Тарихы мен дініндегі өзгерістер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ежелгі Рим заңгері, саясаткер және жазушы (б.з.д. 97 жылы консул) осы есімді тағы басқа адамдар да болған.
Ancient Roman jurist, politician and writer (consul in 97 BC)
other men with this name
Квинт Муций Скавола "Понтифекс" (б.з.д. 140–82) – Рим Республикасының саясаткері және рим құқығының маңызды ерте сарапшысы. Ол заң ғылымын жүйелі ғылым ретінде қалыптастырған деп есептеледі. Әкесі мен әйелінен бұрынғыдай, ол Римнің бас діни қызметкері (Pontifex Maximus) болып сайланды. Ол Римде Весталь қыздарының ғибадатханасында көпшілік алдында өлтірілген алғашқы римдік Pontifex Maximus болды, бұл Республикадағы тарихи нормалар мен діни тыйымдардың бұзылуын білдірді.
Quintus Mucius Scaevola "Pontifex" (140–82 BC) was a politician of the Roman Republic and an important early authority on Roman law. He is credited with founding the study of law as a systematic discipline. He was elected Pontifex Maximus (chief priest of Rome), as had been his father and uncle before him. He was the first Roman Pontifex Maximus to be murdered publicly, in Rome in the temple of the Vestal Virgins, signifying a breakdown of historical norms and religious taboos in the Republic.
Саяси мансап
Скевола б.з.д. 106 жылы трибун, 104 жылы эдил және 95 жылы консул болып сайланды. Консул ретінде, өзінің туысы Люций Лициний Красспен бірге, ол Сенаттан Рим азаматтығын Римнің ықпал ету аймағындағы белгілі бір топтарға ("италиялықтар" және "латындықтар") бермейтін заңды (Lex Licinia Mucia) қабылдауға қол жеткізді. Бұл заңның қабылдануы әлеуметтік соғысқа себеп болған маңызды факторлардың бірі болды. Кейін Скевола Азияның губернаторы болып тағайындалды, бұл қызметте ол сыбайлас жемқор салық жинаушыларға қатал қарым-қатынас жасағанымен және провинциялық басқарудың стандартты үлгісіне айналған жарлық жариялағанымен танымал болды. Мысалы, Цицерон Киликиядағы басқаруында Скеволаның үлгісін қолданды. Скеволаның адал басқаруы осыншалықты сәтті болды, оның басқарған халқы оның құрметіне мереке күнін (dies Mucia) орнатып, тойлады. Бұл мереке соншалықты танымал болды, тіпті Понттың Митридат VI-ы бірінші Митридат соғысында Азияға басып кірген кезде оны өзгеріссіз қалдырды. Алайда, Азияны осылай әділ басқарғандықтан, Скевола мен оның легаты Публий Рутилий Руф, жергілікті халықтан пайда табу мүмкіндігінен айырылған эквиттердің наразылығына ұшырады. Бұл эквиттер кейіннен б.з.д. 92 жылы Рутилий Руфты қорқытып, сотқа тартып, қуғынға ұшыратты. Бұл сот римдіктердің кейінгі ұрпақтары үшін әділетсіздіктің символына айналды. Римге оралған Скевола pontifex maximus болып сайланды. Ол діни коллегияларды қатаң реттеуге және дәстүрлі ритуалдардың дұрыс орындалуын қамтамасыз етуге мүмкіндік алды. Скевола азаматтық құқық туралы (Jus civile primus constituit generatim in libros decem et octo redigendo) он сегіз томдық еңбектің авторы болды, ол заңнама мен сот тәжірибесін жинақтап, жүйеледі. Ол сонымен қатар қысқаша заңдық анықтамалық (όροι, немесе жай ғана Liber Singularis) жазды, онда терминдердің сөздігі және негізгі принциптердің сипаттамасы бар. Осы соңғы еңбектің төрт бөлігі Юстиниан I-нің Pandectae-сіне енгізілді, бірақ оның қалған еңбектері бүгінгі күнге дейін сақталмаған. Скеволаның ежелгі заманда сақталған сөздері Цицеронмен жоғары бағаланды. Ол сондай-ақ сақтық құқығының негізін қалаушы болды, осылайша cautio muciana және praesumptio muciana заңдары оның есімімен аталады.
Scaevola was elected tribune in 106 BC, aedile in 104 and consul in 95. As consul, together with his relative Lucius Licinius Crassus, he had a law (the Lex Licinia Mucia) passed in the Senate that denied Roman citizenship to certain groups within the Roman sphere of influence ("Italians" and "Latins"). The passage of this law was one of the major contributing factors to the Social War. Scaevola was next made governor of Asia, a position in which he became renowned for his harsh treatment of corrupt tax collectors, and for publishing an edict that later became a standard model for provincial administration. Cicero, for instance, modelled his governor's edict for Cilicia on Scaevola's example. Scaevola's honest administration was so successful that the people he governed instituted a festival day (the dies Mucia) in his honour. This festival was in turn so popular that even Mithridates VI of Pontus left it untouched when he invaded Asia in the First Mithridatic War. However, by governing Asia so fairly, Scaevola and his legate Publius Rutilius Rufus attracted the enmity of the Equites, who were being denied their usual profits from extorting the locals. These equestrian businessmen later conspired to have Rutilius Rufus prosecuted and exiled for the charge of extortion in 92 BC, a trial that became a byword for injustice to later generations of Romans. Returning to Rome, Scaevola was elected pontifex maximus. He took the opportunity to regulate more strictly the priestly colleges and to ensure that traditional rituals were properly observed. Scaevola was the author of a treatise on civil law (Jus civile primus constituit generatim in libros decem et octo redigendo) that spanned eighteen volumes, compiling and systematising legislation and precedents. He also wrote a short legal handbook (ο̉ροι, or simply Liber Singularis) containing a glossary of terms and an outline of basic principles. Four short sections of this latter work were incorporated by Justinian I into his Pandectae, but nothing of the rest of his works is extant today. Speeches by Scaevola extant in ancient times were praised by Cicero. He was also the originator of cautelary law giving his name to the cautio muciana and the praesumptio muciana.
Өлім
Скевола Сулла мен Гай Мариус арасындағы билік күресіне байланысты туған азаматтық тәртіпсіздіктер кезінде қаза тапты. 86 жылғы соңғысының қосылу рәсімінде, Мариустың ең зорлықшыл жақтастарының бірі Флавий Фимбрияның қоздырысымен оның өміріне қастандық жасалды. Оның ауыр жарақат алғанымен аман қалғанын естіген соң, ол дін қызметкерінің пышақтың толық бойын тегізуіне кедергі келтіргені үшін оған қарсы қудалау ісін бастады. Скеволаның мариандық партияға адалдығы күмәнді болғандықтан, 82 жылы Мариус ұлы Римдегі претор Дамасипке Сенатты қандай да бір сылтаумен шақырып, Скевола мен Сенат үйіндегі басқа да сенімсіз сенаторларды өлтіруді бұйырды. Скевола бұл амалды сезіп, Веста ғибадатханасына қашып кетті, онда ол вестибюльде кісі өлтірушілердің қолынан қаза тапты. Оның денесі жерленбеген күйінде Тибр өзеніне тасталды.
Scaevola was killed in the civil unrest surrounding the power struggle between Sulla and Gaius Marius. At the latter's funeral in 86 BC, an attempt was made on his life at the instigation of Flavius Fimbria, one of Marius's most violent partisans, who, upon hearing that the victim survived, albeit with a severe wound, launched a prosecution against him, on the grounds that the priest had not allowed the blade to be fully thrust onto his body. Scaevola's loyalty to the Marian party was sufficiently in doubt that, in 82, Marius's son ordered the praetor in Rome, Damasippus, to convene the Senate on some pretext in order to murder Scaevola and other unreliable senators in the senate house. Once Scaevola realized the ploy, he fled to the temple of Vesta where, at the vestibule, he was killed by assassins. His corpse was thrown unburied into the Tiber.
Отбасы
Скевола - б.з.д. 133 жылы консул болған, сондай-ақ Pontifex Maximus лауазымын атқарған Публий Муций Скеволаның ұлы. Скевола екі рет үйленген, екеуінің де есімі Лициния болған. Ол, сұлулығымен әйгілі болған бірінші әйелінен, тағы бір бұрынғы консулмен жасаған қатынасы үшін ажырасты. Осы некеден Муция Терция деген қызы дүниеге келді; ол Помпей Ұлына үйленді және одан үш баласы аман қалды. Скеволаның немересі Помпея (Диктатордың ең үлкен тірі ұлы, Фауст Корнелий Сулланың әйелі) арқылы оның ұрпақтары осы дәуірдің бірінші және мүмкін екінші ғасырына дейін өмір сүрді.
Scaevola was the son of Publius Mucius Scaevola, who was consul in 133 BC and also Pontifex Maximus. Scaevola was married twice, both women were named Licinia. He divorced his first wife, who was noted for her beauty, for adultery with another ex consul. This marriage had a daughter Mucia Tertia; she was married to Pompey the Great, with whom she had his three surviving children. By his granddaughter Pompeia (wife of Faustus Cornelius Sulla, eldest surviving son of the Dictator), Scaevola had descendants living well into the first and possibly second century of this era.