Германиядағы поляктар одағы: 1922-де құрылған, поляк азшылықтарын біріктіреді. Тарихы, фашизм кезеңінде тыйым салынғаны, екіге бөлінуі және қайта бірігуі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Германиядағы поляктар одағы (Związek Polaków w Niemczech, Bund der Polen in Deutschland e. V.) – 1922 жылы құрылған Германиядағы поляк азшылығының ұйымы. 1924 жылы одақ сорбтар, даниялықтар, фриздер және литвалықтар сияқты басқа азшылықтармен бірлесіп, Германиядағы ұлттық азшылықтар қауымдастығының бас шаңырағы аясында ынтымақтастық бастады. 1939 жылдан 1945 жылға дейін одақ нацистік Германияда тыйым салынды. 1945 жылдан кейін ол өзінің ықпалын жоғалтты; 1950 жылы Германиядағы поляктар одағы екі ұйымға бөлінді: Польша Біріккен Жұмысшылар партиясының коммунистік үкіметін мойындаудан бас тартқан Германиядағы поляктар одағы (Bund der Polen in Deutschland e. V.) және Варшавадағы жаңа коммунистік үкіметті мойындаған және онымен байланыс орнатқан «Згода» (Бірлік) поляктар одағы (Bund der Polen "Zgoda" (Eintracht)). 1991 жылы бұл бөлініс аяқталды. Ұйым Еуропалық ұлттардың федеративтік одағының мүшесі болып табылады.
Union of Poles in Germany (Związek Polaków w Niemczech, Bund der Polen in Deutschland e. V.) is an organisation of the Polish minority in Germany, founded in 1922. In 1924, the union initiated collaboration between other minorities, including Sorbs, Danes, Frisians and Lithuanians, under the umbrella organization Association of National Minorities in Germany. From 1939 until 1945 the Union was outlawed in Nazi Germany. After 1945 it had lost some of its influence; in 1950 the Union of Poles in Germany split into two organizations: the Union of Poles in Germany (Bund der Polen in Deutschland e. V.), which refused to recognize the communist Polish government of the Polish United Workers' Party, and the Union of Poles "Zgoda" (Unity) (Bund der Polen "Zgoda" (Eintracht)), which recognized the new communist government in Warsaw and had contacts with it. The split was healed in 1991. The organization is a member of the Federal Union of European Nationalities.
Ерте тарих
Одақ Германиядағы поляк азшылығының пікірлерін білдіру мақсатымен құрылды. Оның құрамына ішінара Версаль шарты бойынша Германияда қалған бұрынғы Шығыс Германия провинцияларының поляк тілінде сөйлейтін жергілікті халқы (Жоғарғы Силезия, Шығыс Бранденбург, Померания, Вармия) және орта ғасырларда қоныстанған аймақтардың (Шығыс Пруссия) поляктары – көбінесе шаруалар мен жұмысшылар, сондай-ақ Рур аймағындағы поляк иммигранттары (Рур поляктарын қараңыз) кірді. Одақтың сайлау құрамы шамамен 1,5 миллион адамды құрады деп есептелді. 1920 жылдардың ортасындағы ресми неміс статистикасы бойынша, 200 мыңға жуық адамның ана тілі поляк тілі болған. 1919-1932 жылдар аралығындағы Веймар республикасының сайлауларында поляк саяси партиялары 33 мыңнан 101 мыңға дейін дауыс жинады. Дегенмен, поляк азшылығы Версаль шарты бойынша халықаралық мәртебеге ие болған Жоғарғы Силезияда ғана заңды түрде мойындалды. Басқа аймақтарда поляктардың ерекше азшылық құқықтары болған жоқ. 1933 жылдың ақпан айында Одақ кәсіби және техникалық қызметкерлерімен "Bank Słowiański" (Славян банкі) атты орталық қаржы институтын құрды. Бұл институт Германиядағы көптеген поляк қаржы және экономикалық ұйымдарының бірі болды, мысалы: шаруалардың банктері, кооперативтер, ауыл шаруашылығы бірлестіктері және үнемдеу кассалары. 1931 жылға дейін Германияда жиырма бір поляк несие банкі жұмыс істеді. Нацистік Германияда поляктардың жағдайы нашарлап, нацистер елде мәдени біртүтастықты күштеп орнатуға тырысты. Жоғарғы Силезиядан тыс поляктар, мысалы, Төменгі Силезияда, неміс ұлтын жариялауға мәжбүр болды, ал Одақтың белсенділері қуғынға ұшырады. Алайда, Одақ Польшадағы неміс азшылығы үшін мәселе тудыратын этникалық қақтығыстың күшеюіне жол бермеу ниетімен заңды мәртебесін сақтап қалды (негізінен, автономиялы Силезия воеводшалығында, Великопольскада және 1919-1939 жылдар аралығындағы Польша дәлізіндегі бұрынғы Батыс Пруссияның бөліктерін қамтитын сол кездегі Померания воеводшалығында). Одақтың жетекшілері поляктардың нацистік сәлемдесу және свастика сияқты жаңа "ұлттық" символдарды қабылдауына мүмкіндік бермеу үшін Одақ үшін жаңа символдар ойлап табу қажет деп санады. Бұл Одақтың символы – Висла өзенін бейнелейтін стильделген Родлоның жасалуына әкелді. Оның қабылдану себебі поляк ұлттық символы – Ақ бұрқытқа Пруссия заңдарымен рұқсат берілмегендіктен болды. Нацистік свастика поляктардың өз баламалы символын жасауға шабыт берді, ол нацистік Германияға қарсы тұру мақсатымен құрастырылды. Оны графикалық дизайнер Янина Клопочка жасады, ол "Польша халқының отаны – Висла өзенінің эмблемасы және корольдік Краков – поляк мәдениетінің отаны" эскизін жасады. Ақ эмблема қызыл фонға орналастырылып, поляк ұлтымен және оның рухымен ынтымақты күшейтті.
The union was intended to express the views of the Polish minority in Germany, This partly comprised the Polish native population of the former East German provinces which remained with Germany under the conditions of the Treaty of Versailles (Upper Silesia, East Brandenburg, Pomerania, Warmia) or areas where Poles settled in Middle Ages (East Prussia) — mostly farmers and workers — and partly the Polish immigrants in Ruhr area (see Ruhr Poles). This constituency of the Union was calculated to number approximately 1,500,000 people. Official German statistics from the mid 1920s showed approximately 200,000 persons with Polish mother tongue. Polish political parties gained between 33,000 and 101,000 votes in the legislative elections in the Weimar Republic between 1919 and 1932. However, the Polish minority was only legally recognised as such in Upper Silesia, where they possessed international status due to Treaty of Versailles. In other areas Poles had no special minority rights. In February 1933 the Union created a central financial institution, "Bank Słowiański" (The Slavic Bank), with a professional and technical staff. This institution was one of many Polish financial and economic organisations in Germany, such as: banks of peasant farmers, cooperatives, agricultural circles and savings banks. Up to 1931, twenty one Polish credit banks acted in Germany. In Nazi Germany Poles faced increased problems, as the Nazis attempted to force cultural unity on the country. Poles outside of the Upper Silesia, such as Lower Silesia, were forced to declare German nationality; activists of the union were subject to persecutions. However, the union was kept legal in the hope of avoiding escalations of ethnic conflict that would create problems for the German minority in Poland (mostly in the autonomous Silesian Voivodeship, in Wielkopolska and the then Pomeranian Voivodeship, comprising parts of former West Prussia in the Polish Corridor, 1919–1939). The leaders of the Union found it necessary to invent new symbols for the Union to avoid the possibility that Poles would adhere to the new “national” symbols, such as the Nazi salute and the swastika. This led to invention of the symbol of the Union, the Rodło, a stylized representation of the Vistula river. The reason for its adoption was that the Polish national symbol, the White Eagle, was not allowed by Prussian law. The Nazi swastika provided a certain inspiration for the Poles's own alternative symbol that was designed to be a challenge to Nazi Germany. It was created by the graphic designer Janina Kłopocka, who made a rough sketch of "the emblem of the Vistula river, cradle of the Polish people, and royal Kraków — the cradle of Polish culture". The white emblem was placed on a red background to emphasize the solidarity with the Polish nation and its soul.
Екінші дүниежүзілік соғыс және одан кейінгі кезең
Польшаға неміс басқыншылығы басталар алдында, поляк азшылығының нацистікке қарсы белгілі бір өкілдері концлагерлерге жер аударылды; кейбіреулері Пьяшницада жазаланды. 1939 жылдың тамызында нацистік үкімет Одақтың қызметін тоқтатты. Неміс азаматтығы бар поляк азшылығының мүшелері Германияның ресми қарулы күштерінде міндетті түрде әскери қызметке алынды; ал азаматтығы жоқтары мәжбүрлі еңбекке немесе оккупацияланған Польшаның Бас үкіметіне эмиграцияға жіберілді. 1945 жылы поляк азшылықтары қоныстанған аумақтардың көп бөлігі соғыстан кейінгі жаңа поляк шекарасының – Одер-Найс сызығының – ішінде қалды. Соғыстан кейін көптегендердің жаңа коммунистік билік алдында этникалық поляк ретінде мойындалуы қиын болды, себебі олардың кейбіреулері, мысалы, кашубтар (Дональд Тусктың әкесі осылардың бірі), неміс Вермахтында "неміс" ретінде қызмет өткерген. Бұған қоса, поляктардың көп бөлігі сияқты, олар да жаңа үкіметтің коммунистік идеологиясына қарсы болды. Польша қоғамының көпшілігінен өзгеше, бұрынғы неміс территориясындағы туған поляктардың кейбіреулері Польша мемлекетінің ұғымын коммунизмнен басқа ешқашан көрмеген. Олардың бір бөлігі, 1945 жылға дейін неміс азаматтығын алғандар, Польша Халық Республикасындағы коммунистік режим кезінде Батыс Германияға жаппай көшті. (Сонымен қатар көптеген кашубтар және Оңтүстік Шығыс Пруссияның негізінен лютеран дінін ұстанатын, пруссиялық мазурлер де осылай істеді).
Even before the German invasion of Poland, leading anti Nazi members of the Polish minority were deported to concentration camps; some were executed at the Piaśnica murder site. The Union was outlawed by the Nazi government in August, 1939. Members of the Polish minority who held German citizenship were subject to obligatory military service in the German regular Armed Forced; those who did not, were obliged to forced labor or emigration into the Government General of occupied Poland. In 1945, most of areas populated by the Polish minorities were located inside the new post War Polish border, the Oder Neisse line. After the war, many members found it difficult to be recognised as ethnic Poles by the new Communist authorities, as some like the Kashubians (grandfather of Donald Tusk is an example) had served as "Germans" in the German Wehrmacht. Moreover, along with most Poles, they were unsympathetic to the Communist ideology of the new government. Unlike most of Polish society, the native Poles in former German territory sometimes had no experience of a Polish state concept, other than under Communism. Some of them, who had held German citizenship prior to 1945, emigrated en masse into West Germany subsequently, during the Communist regime in the People's Republic of Poland. (As did numerous Kashubians and nearly all Lutheran Protestant, pro Prussian Masurians of southern East Prussia.)
Пресс
"Dziennik Berliński", "Polak w Niemczech", "Mały Polak w Niemczech", "Gazeta Olsztyńska", "Mazur", "Głos Pogranicza i Kaszub", "Dziennik Raciborski", "Ogniwio" және тағы да басқалары.
"Dziennik Berliński", "Polak w Niemczech", "Mały Polak w Niemczech", "Gazeta Olsztyńska", "Mazur", "Głos Pogranicza i Kaszub", "Dziennik Raciborski", "Ogniwio" and other.