Кіріспе

Жапон ханзадасы (1915–2016)

Такахито, Микаса ханзадасы (三笠宮崇仁親王) – Жапония ханзадасы, император Тайшо (Йошихито) мен император Теймейдің (Садако) төрт ұлының ең кішісі. Ол олардың соңғы тірі баласы еді. Оның үлкен ағасы император Шова (Хирохито) болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапон императорлық армиясында кішігірім кавалерия офицері қызметін атқарғаннан кейін, Микаса ханзадасы соғыстан кейін Таяу Шығыс тарихын және семит тілдерін зерткен ғалым және жартылай штаттан тыс лекторы болып жұмыс істеді; ол әсіресе еврей тарихына қызығушылық танытты. Микаса ханзадасы 1941 жылы Юрико Такагиге үйленді, олардың бес баласы болды. Ханзада мен ханшайым Микаса үш ұлынан да көп өмір сүрді. 2004 жылдың 17 желтоқсанында Такамацу ханшайымы Кикуконың қайтыс болуымен Микаса ханзадасы Жапония императорлық үйінің ең қарт мүшесі атанды. Ол 100 жасқа толғанға дейін белсенді қызмет етіп келді. Қайтыс болған кезде Микаса ханзадасы әлемдегі ең қарт патша болып есептелді.

Ерте өмір

Принц Такахито 1915 жылдың 2 желтоқсанында Токиодағы Император сарайында Император Тайшо мен Императрица Теймейдің ұлы ретінде дүниеге келді. Ол ағасы, Мұрагер ханзада Хирохитодан (кейіннен Император Сёва) он төрт жас кіші болған. Бала кезінде Суми-но-мия деп аталды. Принц Такахито 1922 жылдан 1932 жылға дейін Гакушуин (Жақсылар мектебі) ер балаларға арналған бастауыш және орта мектеп бөлімдерінде оқыды. Орта білім алуын бастаған кезде ағасы Хризантема тағына отырған еді, ал келесі екі ағасы, ханзада Чичибу мен ханзада Такамацу, Жапон Императорлық Армиясы мен Жапон Императорлық Флот қатарында қызмет ете бастады. 1932 жылы Такахито Жапон Императорлық Армия Академиясына қабылданды және 1936 жылдың маусым айында кіші лейтенант шенімен 5-ші кавалериялық полкке тағайындалды. Содан кейін ол Армия штабының колледжін бітірді. 1935 жылдың желтоқсанында ересек болғанда Император Сёва оған Микаса-но-мия (Принц Микаса) атағын берді және Императорлық Отбасының жаңа тармағын құруға рұқсат берді.

Әскери қызмет

Принц Микаса 1937 жылы лейтенант, ал 1939 жылы капитан болып тағайындалды. Әскери қызметінде ол Жапон әскерінің Қытайдағы әрекеттерін қатаң сынға алды. 1994 жылғы сұхбатында ол Императорлық армияның Қытайға басып кіруі мен жасаған қиянаттарын сынады. Ол бір офицердің жаңа сарбаздарды оқытудың ең тиімді жолы – тірі қытайлық тұтқындарды штыкпен жаттығуға пайдалану екенін айтқанда "қатты дүрсілгенін" еске алды. Оған жапондықтардың жасаған зұлымдықтарын көрсететін фильм берілді, бұл кадрлар американдық пропагандалық фильмде, "Қытай шайқасы" фильмінде де қолданылған болуы мүмкін. Ол ағасы, Император Хирохитоға осы фильмін көрсетті. Принц Микасаның естеліктерінде ол 731-ші бөлімнің Қытайдағы штаб-пәтерінде болғанын және қытайлық тұтқындарды "Маңчжурия даласында адамдарға улы газбен тәжірибе жасау үшін алып кеткенін" көрсеткен фильмдерді көргенін жазды. 1994 жылы газетте ханзада Микасаның Токиоға оралғаннан кейін Қытайдағы Жапон императорлық армиясының мінез-құлқына қатысты қатаң айыптау жазғаны жарияланды, онда ханзада жапондықтардың қытай азаматтарына қарсы жасаған зұлымдықтарына куә болған. Императорлық армияның бас штабы бұл құжатты жасырды, бірақ бір данасы сақталып, 1994 жылы жарияланды. Соғыстан кейін ханзада Микасаның офицер болып қызмет еткен кезде Қытайдағы жапондық солдаттардың тәртіпсіздігі мен қатыгездігіне қарсы қатаң ұстаным алғаны хабарланды. "Бұл шын мәнінде қырғын деп аталатын қорқынышты көрініс болды", - деді ол. Соғысты аяқтауға деген үмітімен, ол жапон әскерлерінің қытайларға қарсы агрессиясын айыптайтын сөз жазып, сөйледі. Ол қытай азаматтарының қайта-қайта зорлануы, тонау және өлтірілуі Қытайда жапонға қарсы күшті сезімдерді тудырғанын, ал Маньчжукодағы марионеттік үкімет Жапонияның Қытайға қарсы агрессиялық саясатын жасыруға тырысқанын түсіндірді. Ол сондай-ақ жапондықтардың Қытайға жасаған басып кіруін тексеруге келген Ұлттар Лигасының өкілдеріне холера бактерияларымен зарарланған жемістер ұсынғанын айтты. Олар ауруға шалдықпады. Ол өзінің жазған сөзі туралы ағасы, Император Хирохитомен сөйлеспегенін, бірақ бір рет императорға жапондықтардың жасаған зұлымдықтары туралы қытайлық фильм көрсеткенін мәлімдеді. 1941 жылы майор болып тағайындалған Микаса ханзада 1943 жылдың қаңтарынан 1944 жылдың қаңтарына дейін Қытайдың Нанкин қаласындағы Қытай экспедициялық армиясының штаб-пәтерінде штаб офицері болып қызмет етті. Оның міндеті Ван Цзинвэй режимінің заңдылығын нығайту және жапон армиясының штабымен бейбітшілікке қадам жасау үшін үйлестіру болды, бірақ оның күш-жігері Императорлық бас штабтың бастаған "Ичи Го" операциясымен толығымен күйреп кетті. Принц Микаса 1945 жылдың тамызына дейін Жапонияның бағынуына дейін Токиодағы Императорлық бас штабтың Армия бөлімінде штаб офицері болып қызмет етті. Соғыс аяқталғаннан кейін ханзада Тайлық кеңес алдында сөз сөйлеп, Хирохитоның соғыс үшін жауапкершілікті өз мойнына алуын талап етті.

Неке

1941 жылы 22 қазанда Микаса ханзадасы Юрико Такагиге (4 маусым 1923 жылы туған), виконт Масанари Такагидің екінші қызына үйленді. Принц және принцесса Микасаның бес баласы болды. Жұбайлардың екі қызы күйеуге шыққанда императорлық титулдарынан бас тартып, императорлық отбасынан шығып кетті. Олардың барлық ұлдары олардан бұрын қайтыс болды. Бес баласына қоса, 2022 жылға қарай олардың тоғыз немересі және жеті шөбересі болды.

Балалар

Ясуко Коноэ (近衛やす子) (бұрынғы Микаса принцессасы Ясуко (甯子内親王); 1966 жылдың 16 желтоқсанында бұрынғы премьер-министр Морихиро Хосокаваның кіші інісі Тадатеру Коноэге тұрмысқа шықты, сондай-ақ бұрынғы премьер-министр Фумимаро Коноэдің асырап алған немересі (және мұрагері), қазіргі Жапон Қызыл Крест қоғамының президенті; Тадахиро есімді ұлы бар, ол үш баланың әкесі. Микаса ханзадасы Томохито (寬仁親王); мұрагер; 1980 жылдың 7 қарашасында Асо Нобукоға (1955 жылдың 9 сәуірінде туған), Асо цемент компаниясының төрағасы Такакичи Асоның үшінші қызы және оның әйелі, бұрынғы премьер-министр Шигеру Йошиданың қызы Казукоға үйленді; екі қызы болды. Йосихито, Кацура ханзадасы (桂宮宜仁親王); 1988 жылдың 1 қаңтарында Кацура но мия құрылды. Масако Сен (千容子) (бұрынғы Микаса ханшайымы Масако (容子内親王); 1983 жылдың 14 қазанында Сосицу Сенге (1956 жылдың 7 маусымында туған), XV Сосицу Сеннің үлкен ұлы және қазіргі Урасенке жапон шай рәсімдер мектебінің он алтыншы мұрагерлік бас шебері (имото) тұрмысқа шықты; екі ұлы, Акифуми және Такафуми, және қызы Макико бар. Норихито, Такамадо ханзадасы (高円宮憲仁親王); 1984 жылдың 1 желтоқсанында Такамадо но мия құрылды; 1984 жылдың 6 желтоқсанында Франциядағы Mitsui & Co. компаниясының бұрынғы президенті Шигежиро Тотторидің үлкен қызы Хисако Тотториге (1953 жылдың 10 шілдесінде туған) үйленді; және үш қызы болды.

Соғыстан кейінгі мансап

Екінші дүниежүзілік соғыста Жапония жеңілгеннен кейін императорлық отбасының көптеген мүшелері, мысалы, Чичибу, Такамацу және Хигасикуни ханзадалары, император Хирохитоны тақтан бас тартуға көндіруге тырысты, осылайша ханзадалардың бірі Акихито есейгенге дейін регент ретінде қызмет ете алатын болды. 1946 жылдың 27 ақпанында ханзада Микаса тіпті Сыртқы кеңесте тұрып, императорды Жапонияның жеңілісі үшін жауапкершілікті қабылдап, тақтан түсуге итермеледі. Сол кезде Жапониядағы ең жоғары ранктідегі АҚШ әскери қолбасшысы, армия генералы Дуглас Макартур император Хирохитоның тақты сақтап қалуын қатысты түрде талап етті. Әлеуметтік қамқорлық министрі Ашиданың күнделігінде: "Барлығы Микасаның сөздеріне ойланып жатқандай көрінді. Мен оның сарайлық шапанын ешқашан соншалықты ақ көрген емеспін." Соғыстан кейін ханзада Микаса Токио университетінің әдебиет факультетіне оқуға түсіп, археология, Таяу Шығыс тану және семит тілдері салаларын терең зерттеді. 1954 жылдан 2016 жылы қайтыс болғанға дейін ол Жапон Таяу Шығыс зерттеулер қоғамын басқарды. Сондай-ақ, ол Жапонияның шығыстану қоғамының құрметті президенті болды. Ханзада Жапония мен шетелдегі әртүрлі университеттерде, оның ішінде: Токио ұлттық көркем өнер және музыка университеті, Аояма Гакуин, Токио әйелдер христиан университеті, Лондон университеті, Хоккайдо университеті және Шидзуока университетінде қонақ оқытушы болып жұмыс істеді. Ол радио мен теледидарда көптеген сұхбаттар берді, мәдени тақырыптар туралы айтты және "императорлық ғалым" деп танылды.