Кіріспе

Британдық үкіметтік агенттік

Жабдықтау министрлігі (ЖМ) 1939 жылғы 1 тамызда Ұлыбритания үкіметінің «Жабдықтау министрлігі туралы» заңы (2 & 3 Geo. 6. c. 38) бойынша құрылған ведомство болды. Оның мақсаты – үш британдық қарулі күшіне жабдықтарды жеткізуді үйлестіру, және оған Жабдықтау министрі басшылық етті. Алайда, жеке министрлік әуе шаруашылығы өндірісіне жауапты болды, ал Адмиралтейство Корольдік теңіз күштерін жабдықтау жауапкершілігін сақтап қалды. Соғыс жылдарында ЖМ Лондон қаласындағы Странд көшесіндегі Shell Mex House ғимаратында орналасқан. 1939 жылы Жабдықтау министрлігі армияның барлық ғылыми-зерттеу мекемелерін де өз қарауына алды. 1946 жылы Әуе шаруашылығы өндірісі министрлігі таратылды, ал ЖМ ұшақтарға, соның ішінде олармен байланысты ғылыми-зерттеу мекемелеріне қатысты жауапкершілікті өз мойнына алды. Сол жылы ол атом қаруы, оның ішінде сутек бомбасын жасау бағдарламасына қатысты жауапкершілікті де арттырды. 1959 жылдың соңында Жабдықтау министрлігі таратылып, оның жауапкершілігі Авиация министрлігіне, Соғыс кеңсесіне және Әуе министрлігіне берілді. Кейіннен осы екі министрлік Адмиралтействомен біріктіріліп, Қорғаныс министрлігі құрылды. Жабдықтау министрлігі «Радуга» кодтарын белгілеу жүйесін енгізді. Бұл жүйе жобаларға екі сөзден тұратын кодтық атау берді, бірінші сөз – түс, екінші сөз – зат есім. Осының нәтижесінде құпия қару жобаларына, соның ішінде көптеген ядролық қаруларға «Жасыл ірімшік», «Көк слизень» немесе «Қызыл ту» сияқты әзілді атаулар берілді.

Патшалық қару-жарақ фабрикалары

Жеткізу министрлігі Royal Ordnance Factories-ті салуға және басқаруға жауапты болды, олар жарылғыш заттар мен қозғалтқыш заттарды өндірді, оқ-дәрілерді толтырды және мылтықтар мен винтовкаларды жасады. Дегенмен, құрылыс министрлігі және/немесе жеке құрылыс мердігерлері құрылыс кезінде агенттер ретінде әрекет етті. Министрлік сонымен қатар танктер мен басқа да бронетехниканы жеткізуге жауапты болды. Rolls-Royce компаниясының W. A. Robotham-ы 1941 жылдың қараша айында министрліктің танк дизайнының бас инженері болып тағайындалды. Ол 1942 жылы Америкаға танк миссиясына қатысты. Ivy Bridge House-тағы танк дизайны бөлімінің көптеген техниктері соғыс басталғанда жұмысқа алынған, ал олардың азасы ғана өнеркәсіптік жобалау топтарына кеңес беру тәжірибесіне ие болды. Олар "сансыз көп" жобаларға таратылды және Соғыс кеңсесінің бас штабынан нақты директивалар алмағандықтан, олардың талаптарын толық түсінбеді. Министрлікте проблемалар туралы есептерге жауап – "хабаршыны ату" болды. Robotham-мен байланысқан өнеркәсіптен тыс адамдар оның "ертең кетеді" деп ойлағандықтан, ол 1943 жылдың тамызында отставкаға кетті. Ол (кейіннен дұрыс болғандай) соғыс аяқталғанға дейін ешқандай жақсартулар майданға жетпейді деп ойлады. Эдвард Бриш 1942 жылдан бастап танк дизайны бөлімінде жұмыс істеді. Танктерді жеке қару-жарақ, инженерлік және өндірістік компаниялар жобалады және салды, мысалы, Birmingham Railway Carriage and Wagon Company, Stafford Works-тегі English Electric, Leyland Motors, Nuffield Mechanizations, Vauxhall Motors және Vickers Armstrongs.

Агенттік зауыттары

Сонымен қатар, Өнімдер министрлігі көптеген "агенттік фабрикалар" салуды ұйымдастырды, оларды Nobel Industries сияқты жеке компаниялар министрліктің тапсыруымен басқарды. Олар Корольдік қару-жарақ фабрикаларына ұқсас болғанмен, олардың құрамына кірмеді.

Еңбекпен қамтамасыз ету

Сонымен қатар, Өнімдер министрлігі осы фабрикалардың еңбек ресурстарын басқаруға жауапты болды, бірақ жұмысқа алуды Еңбек министрлігі жүзеге асырды. Соғыстың ортасынан бастап, Өнімдер министрлігі ұшақ өндірісі министрлігімен еңбек ресурстары үшін тікелей бәсекелестікке түсті және екі министрлік келісімге келді. Соғыстың соңына қарай, Өнімдер министрлігі еңбек ресурстарын босатып, оларды Ұшақ өндірісі министрлігіне жіберді.

Қолданылу аясының кеңейтілуі

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1946 жылғы 1 сәуірде бұрынғы Жеткізу министрлігі мен Ұшақ өндірісі министрлігі біріктіріліп, соғыстан кейінгі МО құрылды. Жаңа департаменттің функциялары мен жауапкершілігі негізінен оның алдыңғыларымен бірдей болды.

Атомдық қару

Сол жылы Министрлік атом қаруларын зерттеу жауапкершілігін өз мойнына алды. Лорд Портал Өндіріс бақылаушысы (атом энергиясы) болып тағайындалды; ал 1950 жылы Форт-Халстедтегі жоғары жарылғыш заттарды зерттеу орталығы Атомдық қару зерттеу орталығы (AWRE) болып қайта аталды, ал оның бірінші директоры Уильям Пенни болды. 1954 жылы Ұлыбританияның Атом энергиясы агенттігі құрылғанда атом энергиясын зерттеу функциясы тоқтатылды, бірақ Министрлік атом қаруларын бақылау жауапкершілігін сақтап қалды. 1955 жылы AWRE Форт-Халстедтен Альдермастонға көшірілді.

Қызмет көрсету бөлімдерінің жабдықтау бұйрығы бойынша 1959 жылы Жабдықтау министрлігінің жабылуы

Жеткізу министрлігін тарату туралы заң 1959 жылдың 12 қарашасында қабылданды, осы кезде азаматтық және әскери авиация салаларын басқару үшін Авиация министрлігі құрылды. Бұл бұйрыққа сәйкес, Жеткізу министрлігі Көлік және Азаматтық авиация министрлігінің авиациялық қызметтерін өз міндетіне алды және Авиация министрлігі болып қайта аталды, бұл оған азаматтық және әскери авиация (армия, флот және Корольдік Әуе күштері) салаларын, сондай-ақ басқарылатын зымырандарды, радарларды, ядролық қаруды және ұшақтарға арналған оқ-дәрілерді басқаруға мүмкіндік берді. Басқа да сатып алу функцияларының көп бөлігі, оның ішінде түрлі ведомстволар аралық сатып алулар, жаңа Авиация министрлігінен Соғыс министрлігіне берілді. Әуе министрлігі 1940 жылы Ұшақ өндіру министрлігіне, ал 1946 жылы Жеткізу министрлігіне берілген сатып алу құқықтарын (ұшақтардан басқа) қайта алды. Әскери-теңіз күштерінің сатып алу құқықтарына едәуір өзгеріс енбеді, бірақ олардың ұшақтары енді Авиация министрлігі арқылы қамтамасыз етілетін болды.