Кіріспе

Сайнгило – Кавказдағы мәдени аймақ. Бұл термин 19 ғасырда Балакан, Закатала және Ках аудандарын көрсету үшін пайда болған. Жалпы аумағы 4780 км² құрайды, қазір Әзірбайжанның құрамында, және ингилой грузиндері азшылықты құрайды.

Тарих

Бастапқыда бұл аумақ Кавказ Албаниясының провинциясы болған. Кавказ Албаниясының әлсіреуімен, аймақ біртіндеп Иберия патшалығының құрамына енді, 5 ғасырда оның герцогтықтарының (саериставо) бірін құрады, ал халқы ақырында грузин халқының құрамына сіңіп кетті. Осы кезде грузин деректерінде алғаш рет Герети деген атау пайда болды. Дәстүрлі айтулар бойынша, провинцияның аты Алазани өзені бойында Херети (кейін Хоранта деп аталған) қаласын негіздеген Таргамос ұлы, аңызға толы патриарх Герос есімінен шыққан.

Орта ғасырлар

Арабтардың басып алуы кезінде аймақ грузин мәдени және саяси ықпалындағы жеке патшалық болды. Сол кезде Герети Кахетия патшалығының құрамына кірді. Соңғысы 1104 жылы Грузия патшалығына қосылды. Орта ғасырдың басында орталық үкімет оңтүстік Грузиядан (Тао-Кларджети) шығыс Грузияға ауысқаннан кейін бұл княздықтар ерекше маңызды рөл атқарды. Он бесінші ғасырда "Герети" термині саяси атаулардан біртіндеп жоғалып, оның орнына Кахетия және Герети деген атау пайда болды, ол Кахетияның өзіне және Геретиге қатысты. Орта ғасырларда Сайнгилода жеті грузин мектебі жұмыс істеді, онда теология, философия, орфография, шіркеу тарихы және Грузия тарихы пәндері оқытылды. Бұл мектептер маңызды мәдени және білім беру орталықтары болды. Олар Кавказ халықтары арасында мәдени байланыстар орнатуға зор үлес қосты. Мектептерде солтүстік Кавказда тарату үшін әдеби материалдар дайындалды. Он үшінші-он төртінші ғасырларда грузин әліпбиі мен грузин тіліндегі христиан әдебиеті Сайнгилодан көршілес Дагестан провинциясына тарады, сондай-ақ онда шіркеулер салынды, олардың қалдықтары бүгінге дейін көрініп тұр. 5 ғасырдан бастап Дагестанның маңызды бөлігі ұзақ жылдар бойы грузин саяси ықпалы аясында болды.

Қазіргі заманғы

17 ғасырдың басында Иранның Сәфилік әулетінің шахы Шах Аббас I осы жерлерді Кахетия патшасынан тартып алып, белгілі бір тәуелсіздікке ие болған Дағыстан феодалдық руларына (Джар-Белакан қоғамы, Элису сұлтандығы) сыйлады. Солтүстік Кавказ таулы халықтары Аварияны (Чар-Белакан ауданында) және Цахурдың "еркін қауымдастықтарын" құрды. Саингилода авар және цахур шабандоздары жасаған шабуылдардың (Лекианоба) салдарынан ингилойлар Дағыстан билеушілерінің тәуелділігіне түсті, олар олардан салық алуға мәжбүр етті. Кейбір дағыстандықтар ингилой шаруашылықтарында уақытша жұмысшы ретінде жұмыс істеді. Осылайша, біртіндеп, бейбіт немесе күшпен, осы тайпалар Саингилоға қоныстанды және оны мекендеді. Элису сұлтандығы құрылғаннан кейін, жаулап алушылар бірігіп, аймақтың исламдануына ұмтылды. 1801 жылдан кейін, Картли-Кахетия Корольдігі (Шығыс Грузия) Ресей империясының құрамына енгеннен кейін, аймақ 1803 жылы Ресей империясының басып алуына түсті. Ильису сұлтандығы таратылғаннан кейін ол бастапқыда Жаро-Белокан аймағының бір бөлігі болды, кейін Тифлис генерал-губернаторлығының Закатал округіне айналды. 1918 жылдан 1920 жылға дейін Грузия Демократиялық Республикасы (ГДР) және Әзірбайжан Демократиялық Республикасы (АДР) оның аумағын өздеріне қарайды, бірақ дау ешқашан қарулы қақтығысқа ұласқан жоқ. 1918 жылдың 26 маусымында Закатал округінің Ұлттық кеңесі «мәдени, экономикалық және діни себептерге байланысты [ ] Закатал округі үшін Әзірбайжан Республикасына қосылу ең тиімді шешім болып табылады» деген мәлімдеме жасады. Закатала Әзірбайжан Парламентінде үш депутатпен өкілдік етті. Квашонкиннің сөзіне сәйкес, 1920 жылы АДР құлағаннан және кеңестікке айналғаннан кейін Кеңес Ресейі Закаталаны Грузияның бір бөлігі деп мойындады (оның үкіметі осы жерлерге белгілі бір ішкі тәуелсіздік берді). 1921 жылы Грузияның кеңестікке айналуынан кейін, 1922 жылы Мәскеудегі орталық коммунистік үкіметтің жарлығымен бұл аймақ ресми түрде Әзірбайжанның құрамына кірді. Бүгінде осы Әзірбайжан аймағында (Қах, Балакан және Закатала аудандары) грузин – ингилой халқы (; ) тұрады. Ингилойлар (1999 жылғы мәліметтер бойынша 11000-нан астам) – грузин халқының этнографиялық тобы. Қах ауданында тұратын ингилойлардың көпшілігі қазірге дейін христиан дінін ұстанады, ал Балакан және Закаталада тұратындар негізінен мұсылман.

Демография

1897 жылы өткізілген халық санауы бойынша аймақтың халқы 84 224 адамды құрады. Ауданның этникалық құрамы келесідей болды:
Аварлар – 31 670 (36,9%)
Әзірбайжандықтар – 28 950 (29,4%)
Грузиялықтар – 12 389 (16,6%)

2009 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша аймақтың халқы 261 314 адамды құрады. Ауданның этникалық құрамы келесідей:
Әзірбайжандықтар – 128 007 (48,98%)
Аварлар – 37 043 (14,17%)
Грузиялықтар – 7 506 (2,87%)