Кіріспе

Қаржы саласында теріс амортизация (NegAm, кейінге шегерілген сыйақы немесе кезеңдік төлемдік ипотека деп те аталады) кез келген кезеңдегі несие төлемі сол кезеңдегі есептелген сыйақыдан кем болғанда туындайды, нәтижесінде несиенің қалдық сомасы артады. Амортизациялау әдісі ретінде, осы кемшілік сомасы (сыйақы мен төлем арасындағы айырма) несие берушіге тиіс жалпы сомаға қосылады. Төлемді кеміту алдында мұндай шарт туралы келісілуі керек, төлемді төлеуден қалудың алдын алу үшін. Бұл әдіс көбінесе несие төлемдері сыйақыдан асып, несие өзін-өзі амортизациялай бастағанға дейін бастапқы кезеңде қолданылады. Бұл термин көбінесе ипотекалық несиелерге қатысты қолданылады; теріс амортизациясы бар корпоративтік несиелер PIK несиелері деп аталады. Амортизация – несие немесе ипотека сияқты қарызды жүйелі төлемдер арқылы өтеу процесі. Әр төлемнің бір бөлігі сыйақыға, ал қалған сома негізгі соманы төлеуге бағытталады. Әр төлемдегі сыйақы мен негізгі сома арақатынасы амортизациялық кестеде көрсетіледі.

Анықтамалық сипаттамалар

Теріс амортизация тек мерзімді төлем сол несие кезеңі үшін ескенген пайыздар сомасын жаба алмайтын несиелерде ғана пайда болады. Төленбеген жинақталған пайыздар ай сайын негізгі қарыз сомасына қосылады. Осының салдарынан қарыздың қалдығы (немесе негізгі сомасы) ай сайын төленбеген пайыздар сомасына сәйкес өседі. Мұндай мүмкіндіктің мақсаты көбінесе қолма-қол ақшаны басқаруды жетілдіру және/немесе төлемдерді ыңғайлы ету болып табылады, бірақ жалпы қолжетімділікті арттыру емес. Neg Am несиелерінде қайта есептеу кезеңі деп аталатын кезең болады, ал қайта есептеу негізгі сомасының шегі АҚШ-тағы федералды және штаттық заңнамаға сәйкес белгіленеді. Қайта есептеу кезеңі әдетте 60 айды (5 жылды) құрайды. Қайта есептелген негізгі соманың шегі (сонымен қатар "теріс лимит" деп те аталады) әдетте бастапқы несие сомасына қарағанда амортизацияланған несие сомасының 25%-ға дейін артуы мүмкін. Штаттар мен несие берушілер қысқа қайта есептеу кезеңдері мен негізгі сома шектері бар өнімдерді ұсына алады, бірақ заң бойынша штаттық және федералдық заңнама талаптарын асырмайтын несиелерді ғана бере алады. Жаңа несие ұсынысы 40 жылдық несие мерзімін ұсынады. Бұл ең төменгі төлемді салыстыратын 30 жылдық мерзімге қарағанда одан да төмендетеді.

Ерекше жағдайлар

Кері ипотека: Теріс амортизациялау принципінің ең шекті жағдайында, қарыз алушы қарыз мерзімі біткенге дейін қарыз бойынша төлем жасауға міндетті емес; яғни, барлық сыйақы капиталға айналдырылады, ал бастапқы сома мен мерзімі келгенге дейін жинақталған барлық сыйақы бірге және бірден төленеді. Мұндай келісімнің ең көп кездесетін жағдайы – тұрғын үйді жеке тұрғын үй ретінде несиеге кепіл ретінде пайдалану, мұндай жағдайда несие кері ипотека деп аталады. Америка Құрама Штаттарында кері ипотека шарттары федералдық заңмен қатаң реттеледі, ол 2016 жылғы қаңтардан бастап рұқсат етілген қарыз алушыларға ең төменгі жас шегін қояды және ипотека тек қарыз алушы аталған мүлікті өзінің тұрақты тұрғын жері ретінде пайдаланғанда ғана талап етіледі, көбінесе қарыз алушының қайтыс болуына байланысты. Кері ипотека ұғымының ерекшелігі және терминнің практикада қолданылуының шектеулі контексіне байланысты, АҚШ-тың көптеген мамандары "теріс амортизация" терминін қарыз алушы қарыздың өмірлік мерзімі бойы төлейтін, бірақ оның бастапқы кезеңінде ғана, теріс амортизация немесе "NegAm" кезеңі деп аталатын кезеңде, төлем мерзімінде жинақталған сыйақы сомасынан кем төлемдер жасайтын қарыздарды белгілеу үшін қолданады.

Үлгілі жағдайлар

NegAM-тің барлық тұрғын үй несиелері, қарыз алушы қол қойған ипотекалық келісімшарт пен міндеттемеде көрсетілген бастапқы мерзімге сәйкес, негізгі сома мен сыйақының толық өтелуін талап етеді. Көптеген несиелер NegAM-ның 5 жылдан аспайтын уақытқа ғана мүмкін болуына рұқсат береді және қарыз алушы негізгі сома белгілі бір шекті деңгейге жеткен жағдайда, төлемді толық амортизациялық кестеге "қайта есептеу" (төменде қараңыз) шарттарын қарастырады. Мұндай несиелер көбінесе жоғары құнмен ерекшеленетін аймақтарда беріледі, себебі ай сайынғы ипотека төлемдері басқа қаржыландыру түрлерімен салыстырғанда төмен болады. Жағымсыз амортизациялық несиелер тәжірибесіз инвесторлар үшін жоғары тәуекелді болуы мүмкін. Бұл несиелер нарықтағы бағаның төмендеу кезеңінде қауіпсіз, ал бағаның өсу кезеңінде тәуекелді болып саналады. Жағымсыз амортизациялық немесе ең төменгі төлемді таңдау бойынша несиелердің бастапқы сыйақы мөлшерлемесі 1% дейін төмен болуы мүмкін. Бұл төлем мөлшерлемесі, ал нақты сыйақы мөлшерлемесі емес. Төлем мөлшерлемесі ең төменгі төлемді есептеу үшін қолданылады. Басқа ең төменгі төлем опциялары 1,95% немесе одан да жоғары болуы мүмкін.