Кіріспе

1920-1930 жылдардағы АҚШ Оңтүстік әдебиетінің қайта жандануы Оңтүстік қайта өрлеуі (немесе Оңтүстік ренессансы) – Уильям Фолкнер, Томас Вулф, Каролина Гордон, Маргарет Митчелл, Кэтрин Энн Портер, Эрскин Колдуэлл, Аллен Тейт, Теннесси Уильямс, Роберт Пенн Уоррен және Зора Нил Хёрстон сияқты жазушылардың шығуымен 1920-1930 жылдардағы американдық Оңтүстік әдебиетінің қайта жандануы болды.

Шолу

Осы қайта өрлеуге дейін оңтүстік ақ жазушылары Америка Конфедеративтік Штаттарының "Жоғалған ісі" туралы тарихи романдарға ден қойған. Бұл туындылар Азамат соғысы кезінде Конфедерация армиясының және азаматтық халқының батырлығын, сондай-ақ соғысқа дейін Оңтүстікте болған (Антебелл Оңтүстігі деп аталатын) шаттыққа толы мәдениетті жұмылдырды. Оңтүстіктің "Жоғалған ісінің" батырлығы мен ізгілігіне сенім, Азамат соғысы мен Бірінші дүниежүзілік соғыс аралығындағы оңтүстік әдебиетінің басты қозғаушы күші болды. Оңтүстік Ренессансы бұл жағдайды өз шығармаларында үш маңызды тақырыпты қарастыру арқылы өзгертті. Біріншісі – құлдық, Жаңару және қирастырып соққан әскери жеңіліс әлі көптеген адамдардың естелігінде сақталған. Екінші тақырып – Оңтүстіктің консервативті мәдениетіне, әсіресе отбасы, дін және қоғам жеке және әлеуметтік өмірден артық бағаланатын аймақта адамның жеке өзіндігін жоғалтпай қалай сақтауына назар аудару болды. Ренессанс дәуірінің жазушылары талқылаған үшінші мәселе – нәсілдік қақтығыстарға байланысты Оңтүстіктің ауыр тарихы. Осы жазушылардың Азамат соғысы мен құлдықтан алшақтауы оларға Оңтүстік туралы жазбаларда көбірек объективтілікке қол жеткізуге мүмкіндік берді. Олар өз туындыларына сана ағыны және күрделі повество техникалары сияқты жаңа модернистік тәсілдерді де енгізді (мысалы, Фолкнердің "Мен өлгенде" романында). Оңтүстік Ренессансының жазушыларының арасында Уильям Фолкнер ең ықпалды және танымал тұлға саналады. Ол 1949 жылы әдебиет саласындағы Нобель сыйлығына ие болды.

Қашушылар

Оңтүстік Ренессансының бастауы көбінесе Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Теннесси штатының Нэшвилл қаласындағы Вандербильт университетінде құрылған "Қашқындар" деп аталатын ақындар мен сыншылар тобының қызметімен байланыстырылады. Топқа Джон Кроу Рэнсом, Дональд Дэвидсон, Аллен Тейт, Роберт Пенн Уоррен, Лора Райдинг және тағы басқалар кірді. Олар бірлесіп 1922–1925 жылдары "The Fugitive" журналын шығарды, себебі редакторлар олардың "Ескі Оңтүстіктің жоғары тұрған брахмандарынан гөрі ештеңеден тез қашқанын" жариялаған еді.

Оңтүстік аграрийлер

Оңтүстік Қайта өрлеуі әдеби және мәдени қозғалыс ретінде пайда болуы, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін аймақта болған өнеркәсіптік кеңеюге байланысты, негізінен ауылдық Оңтүстіктің сыртқы ықпалдарға ашылуының нәтижесі деп қарастырылды. Оңтүстіктің индустрияландыруға қарсылығы «Мен өз ұстанымымды қабылдаймын: Оңтүстік және аграрлық дәстүр» (1930) атты танымал эсселер жинағында көрініс берді, оны Оңтүстік Қайта өрлеуінің авторлары мен сыншылары – кейіннен Оңтүстік аграрийлері деп аталғандар – жазған.

Мұра

1940-шы, 50-ші және 60-шы жылдардағы көптеген оңтүстік жазушылары Оңтүстік ренессансының жазушыларынан, оның ішінде Рейнольдс Прайс, Джеймс Дики, Уокер Перси, Эудора Велти, Фланнери О’Коннор, Джон Кеннеди Туль, Карсон МакКаллерс және Харпер Ли (оның "Күлкіш құсты өлтіру" романы 1961 жылы Пулитцер сыйлығына ие болды) сияқты көптеген авторлардан шабыттанды.