Декора Постен: Норвеж тілді американ газетінің тарихы

Кіріспе

Норвегия тілінде шыққан америкалық газет Decorah Posten – Айова штатының Декора қаласында жарық көрген танымал норвегия тіліндегі газет. Ол 1874 жылы Норвегияның Скиен қаласының тумасы Брайнильд Анундсен құрған және бірнеше штаттың скандинавиялық иммигранттары арасында кеңінен таралған.

Тарих

Оның бастауы 1866 жылы Висконсин штатының Ла-Кросс қаласында алғашқы норвегиялық-американдық әдеби журнал – «Ved Arnen» («Жаныңдағы от») пайда болуымен байланысты болуы мүмкін. Бұл журнал кейіннен «Decorah Posten» газетіне қосымша ретінде шығарылды. Анундсен баспасын келесі жылы Айова штатының Декора қаласына көшірді. 1874 жылдың 18 қыркүйегінде Анундсен «Decorah Posten» газетін жариялады. Бұл жақсы өңделген газет болды, оның форматы мен көлемі біртіндеп дамыды. Бас редактор саяси және діни дау-дамайлардан сақтанды, себебі осылар көптеген бұрынғы газеттердің құлауына себеп болған еді. Анундсеннің салмақты шешімдері мен іскерлік қабілеттері үшін оған жоғары баға берілді. Ол баспа және тарату саласындағы жаңалықтарды қадағалап, өсіп келе жатқан қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін материалдық-техникалық базаны кеңейтті. «Decorah Posten» газетінің танымал ерекшелігі – норвегиялық иммигранттар мен олардың ұрпақтарынан алынған жаңалықтар, олар Жоғарғы Орта Батыстағы көптеген елді мекендерден келген болатын. Газетте жиі, әдетте «Ved Arnen» бөлімінде, норвег тіліндегі әңгімелер мен кітаптар сериялық түрде жарияланды, ең бастысы – Ханс Андерсен Фосс авторлығындағы шығармалар. 1899 жылы «Коттер ұлы» сериалының танымалдылығы «Decorah Posten» газетін банкроттықтан сақтап қалды. «Han Ola og han Per» комиксі 1918 жылы «Decorah Posten» газетінде тұңғыш рет жарияланды. «Han Ola og han Per» комиксі – «Decorah Posten» газетіне тән ерекшелік болды. Комикс 1918 жылдан 1935 жылға дейін Питер Юлиус Розендаль (1878-1942) салған. Газет тоқтағанға дейін комикс үнемі жарияланып тұрды. Жазушы және журналист Иоганнес Б. Вист 1901 жылдан 1923 жылы қайтыс болғанға дейін «Decorah Posten» газетінің редакторы болды. Осы кезеңнің көп бөлігінде ол сонымен қатар Айова штатының Декора қаласында жарық көрген норвег тіліндегі әдеби журнал «Symra» редакторы болып жұмыс істеді. Кристиан Престгард 1923 жылдан 1946 жылы қайтыс болғанға дейін «Decorah Posten» газетінің бас редакторы болды. Саймон Джонсон 1929 жылдан 1945 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін редактор болып қызмет етті. 1935 жылы «Posten» газетіне «Minneapolis Tidende», ал 1941 жылы «Skandinaven» газеттері қосылды. 1948 жылы «Posten» газеті барлық басқа норвегиялық-американдық газеттерден көп таралғанын мәлімдеді. «Decorah Posten» газеті 1972 жылы «Western Viking» компаниясы сатып алғаннан кейін жабылды. Қазір «The Norwegian American» деп аталатын бұл екі тілді басылым «Decorah Posten», «Ved Arnen», «Minneapolis Tidende», «Minnesota Posten», «Washington Posten», «Norrøna» және «Skandiaben» сияқты бірнеше бұрынғы норвег тіліндегі газеттердің жалғасы болып табылады. Бұл газеттің мақалаларына индекс бар ма, жоқ па, және егер бар болса, қандай кезеңді қамтиды және мұндай индексті қайдан табуға болатыны белгісіз.

Its origin may be traced to the appearance at La Crosse, Wisconsin, in 1866, of the first Norwegian American literary magazine, Ved Arnen ("By the Fireside"), which would later become a feuilleton supplement to Decorah Posten. Anundsen relocated his printing operation to Decorah, Iowa the following year. On September 18, 1874, Anundsen launched Decorah Posten. It was a well edited newspaper, its size and familiar format developed gradually. The publisher avoided areas of political and religious controversy, which had destroyed so many earlier papers. Considerable credit has been given to Anundsen for his sound judgment and business sense. He kept abreast of the times in printing and distribution, and expanded the physical plant to meet growing needs. A popular feature of the Decorah Posten was news contributed by Norwegian immigrants and their descendants from many localities in the upper Midwest. The newspaper frequently featured, usually in the Ved Arnen section, Norwegian language stories and books in serial form, most notably the work of Hans Andersen Foss. The popularity of The Cotter's Son serial in 1899, has been credited with saving the Decorah Posten from bankruptcy. The comic strip Han Ola og han Per was introduced in the Decorah Posten during 1918. Han Ola og han Per was an exclusive feature of the Decorah Posten. The comic strip was drawn by Peter Julius Rosendahl (1878 1942) from 1918 until 1935. The comic strip was reprinted almost continually until the newspaper ceased publication. Author and journalist Johannes B. Wist was the editor of Decorah Posten from 1901 until his death in 1923. During much of this period, he also served as editor of Symra, a Norwegian language literary magazine which was also published in Decorah, Iowa. Kristian Prestgard served as editor in chief of Decorah Posten from 1923 until his death in 1946. Simon Johnson served as co editor from 1929 until his retirement in 1945. To the Posten were incorporated the Minneapolis Tidende in 1935, and the Skandinaven in 1941. By 1948 the Posten claimed to have a larger circulation than all other Norwegian American newspapers combined. The Decorah Posten ceased publication in 1972 when it was purchased by Western Viking. Now known as The Norwegian American, this bilingual publication is the continuation of several former Norwegian language newspapers, including Decorah Posten, Ved Arnen, Minneapolis Tidende, Minnesota Posten, Washington Posten, Norrøna and Skandiaben. It is not known if there is an index to the articles of this newspaper, and, if so, for what time period and where such an index can be found.

Басқа көздер

Ловолл, Одд С. «Декора Постен»: Иммигрант газетінің тарихы (Норвегиялық американдық тарихи қауымдастығы. 27-том: 77-бет)
Бейли, Эдвин С. Айова штаты, Виннишик округінің өткені мен қазіргісі. II том (S. J. Clarke Publishing Co. Chicago. 1913 жыл)