Кіріспе

Арменияның римдік клиент патшасы (б.з.б. 13 – 34 ж.) (б.з. 18 – 34 ж.) Артаксий III, сондай-ақ Зенон Артаксий деп те аталады (Άρταξίας, б.з.б. 13 – 34 ж.), Понт князі және кейіннен Арменияның римдік клиент патшасы болды. Артаксийдің туған аты Зенон (Ζήνων) еді. Ол Римнің клиент-әміршілері Полемон Питодор мен Понттан шыққан Питодориданың тұңғыш ұлы және баласы болды. Оның кіші аға-інілері – Понт патшасы Полемон II, ол анасының орнын басып, Понттың соңғы билеушісі болды, және Тракия патшайымы Антония Трифена. Ол Анатолиялық грек және рим тегінен шыққан. Оның әкесінің әкесі – атақты шешен және аристократ Зенон, ол римдік триумф Марк Антонийдің одақтасы болған. Оның анасының ата-аналары – Траллдық Питодор және Антония. Зенон әкесінің әкесінің құрметіне аталған. Анасының әжесі арқылы ол Марк Антоний мен оның екінші әйелі Антония Гибрида Кішісінің тікелей ұрпағы еді. Артаксийдің әкесі б.з.б. 8 жылы қайтыс болды. Оның анасы Римнің клиенті, Каппадокия патшасы Архелайға үйленді. Отбасы Каппадокияға көшіп, оның бауырларымен бірге өгей әкесінің сарайында өсті. Архелай б.з. 17 жылы қайтыс болды. Ол қайтыс болғаннан кейін анасы мен Полемон II Понтқа қайта оралды. Б.з. 18 жылы бұрынғы Армения патшасы I Вононес жер аударылды, ал Артаксий оны алмастыруға Армения халқының танымал үміткері болды. Рим императоры Тиберийдің келісімімен римдік генерал Герман Артаксийді Арменияның жаңа римдік клиент патшасы етіп тағайындауға келісті. Армениялықтар оған құрмет көрсетіп, оны Артаксий патша деп жариялады. Ол патшалыққа шыққан Артаксата қаласының атымен аталды. Артаксий б.з. 34 жылы қайтыс болғанға дейін билік етті. Оның орнын Парфия патшасы Артабан III-тің ұлдарының бірі – Арсак I басты. Артаксий ешқашан үйленбеген және балалары болған жоқ.