Кіріспе
Әскерге қолбасшылық ету арқылы билікті қолға алған Рим императорлары. Казарма императоры (немесе "әскер императоры" деп те аталады) – әскерге бағыныштылығы арқасында билікті басып алған Рим императоры. Казарма императорлары, әсіресе 235-284 жылдары, Үшінші ғасыр дағдарысы кезінде кең таралды, ол Северус Александртың қазасымен басталды. Максимин Тракстан бастап, 33 жылдың ішінде шамамен он төрт казарма императоры болды, олардың әрқайсысының билік мерзімі шамамен екі жылдан асып түсті. Императорлық тақтаның тұрақсыздығы және дерлік үнемі азамат соғысы мен көтеріліс жағдайы Рим империясын іштен құрту қаупін тудырып, оны сыртқы жаулардың шабуылына осал қылды.
A barracks emperor (also called a "soldier emperor") was a Roman emperor who seized power by virtue of his command of the army. Barracks emperors were especially common from 235 to 284 AD, during the Crisis of the Third Century, which began with the assassination of Severus Alexander. Beginning with Maximinus Thrax, there were approximately fourteen barracks emperors in 33 years, which produced an average reign of a little over two years apiece. The resulting instability in the imperial office and the nearly constant state of civil war and insurrection threatened to destroy the Roman Empire from within and left it vulnerable to attack from external adversaries.
Өмірбаян
Барак императорлары көбінесе империяның шет аймақтарынан шыққан қарапайым адамдар болды. Бірінші казарма императоры Максимин Тракс әскери мансабын қатардағы сарбаз ретінде бастаған. Барак императоры әулеттің атақты есімімен мақтана алмайды немесе мемлекет қайраткері немесе мемлекеттік қызметкер ретінде табысты мансапқа ие болмайды. Оның өзін ұсынуға әскери мансабы ғана мүмкіндік берді, ал оның ықпалы тек оған адал сарбаздарға ғана тиді. Кейбір әскер императорлары атты жандар тобының мүшелері болды, олар өз легиондарында жеткілікті ықпалға ие болып, сарбаздардың билікке таласуына қолдау көрсетті, бірақ бұл қауіпті кәсіп болды, себебі сарбаздар кез келген уақытта қолдауын кері тарта алатын және оны сол кезде перспективалы көрінген басқа әскери басшыға ауыстыра алатын еді. Барак императорлары көбінесе шекаралық қолбасшылар болғандықтан, билікті басып алып, императорды құлату империяның шекаралық қорғанысында үлкен олқылықтарды қалдырды, оны Римнің жаулары пайдалана алды. Бұл 260 жылдары германдықтардың Рим аумағына басып кіруіне және Рим төңірегінде Аврелий қабырғаларының салынуына әкелді. Барак императорлары әскерлеріне мемлекеттік қаражатты төлеуге де қолданды, өйткені күшпен билікке келген императорлар өз сарбаздарының наразылығына жол бере алмайды, ал қоғамдық жұмыстар мен инфрақұрылым тоқырады. Әскерді сатып алудың үлкен қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін мемлекет көбінесе жеке меншікті тартып алды, бұл экономикаға зиян келтіріп, инфляцияны күшейтті.
Үстемдікке көшу дәуірі
284 жылы казармалық император Диоклетиан, ат әскерінің қолбасшысы, билікті басып алды. Диоклетиан империяны және императорлық лауазымды тұрақтандыруға бағытталған бірқатар реформалар жүргізді, Үшінші ғасыр дағдарысын аяқтады және Рим тарихындағы Доминат дәуірін бастады. Әскери күш негізінде императорлық мантаны киген императорлар болғанымен (мысалы, Константин I, Валентиний I және Феодосий I), казармалық императорлар құбылысы тоқтатылды және кейінгі империялық дәуірде Стилихо, Констанций III, Флавий Этий, Авитус, Рицимер, Гундобад, Флавий Орест және Одоакер сияқты «көлеңкелі» императорлармен ауыстырылды. Олар – әлсіз императорларды құыршақтай басқарып, императорлық генерал-сиссимос ретінде империяны тиімді басқарған, өзіне титул алмайтын әскери қайраткерлер болды.
Тізім
Билік етушілер туралы жазбалар 235 жылдың ақпан-наурызынан 238 жылдың наурыз-сәуіріне дейін Максимин Тракс. 238 жылдың басында өз әскерімен өлтірілді. Гордиан I, Африкадағы губернатор, халықтың талабы бойынша ұлы Гордиан II-мен бірге император деп жарияланды. 238 жылдың қаңтар-наурыз айларында Нумидияның губернаторына қарсы шайқаста жеңілгеннен кейін өзін-өзі өлтірді. 238 жылдың қаңтар-сәуір айларының соңында Гордиан II, Гордиан I-нің ұлы және оның серігі император. 238 жылдың сәуір-шілде айларында Нумидияның губернаторына қарсы шайқаста қаза тапты. Рим Сенаты Африка көтерілісінің сәтсіздігінен кейін Пупиен және Балбин сенаторларын императорлар ретінде сайлады. Преториандық гвардиясы өлтірді. 238 жылдың мамырынан 244 жылдың ақпанына дейін Гордиан III, Гордиан I-нің немересі, Сенат тарапынан 13 жасында сайланды. Персиялықтарға қарсы шайқаста қаза тапты (Шапур I басқарған, қазіргі Ирак аумағында, бірақ римдік тарихтарда бұл шайқас туралы ештеңе айтылмаған) немесе преториандық префект Филипп оны өлтірді, ол оның орнына Филипп Араб ретінде билікке келді. 240 - 240 жылдары Сабиниан өзін император деп жариялады; шайқаста жеңілді және өз қолдаушыларының арқасында императорлық билікке бағынды. 244 жылдың ақпанынан 248 жылдың қыркүйек/қазанына дейін Филипп Араб, Дециймен шайқаста қаза тапты, қазіргі Верона маңында. 248 - 248 жылдары Пакациан өзін император деп жариялады; өз сарбаздарымен өлтірілді. 248 - 248 жылдары Жотапиан талапкер, өз сарбаздарымен өлтірілді. 248 - 248 жылдары Сильбаннак, көтерілісші, Римдегі монета айналымын қысқа мерзімге бақылады. 249 - 251 жылдың маусымына дейін Деций, Филипп Араб Пакацианды жеңу үшін тағайындады. Дунай армиясы оны император деп жариялады. Готтарға қарсы шайқаста қаза тапты. 249 - 252 жылдары Приск, готтардың қолдауымен шығыс провинцияларда өзін император деп жариялады. 250 - 250 жылдары Лициниан, талапкер. 251 жылдың басында 1 шілдеде Геренний Этрус, әкесі Дециймен бірге император болды. Готтарға қарсы шайқаста қаза тапты. 251 - 251 жылдары Гостилиан, Геренний Этрусктің кіші інісі, оның орнына император болды. Оның билігі Римнен тыс жерлерге кеңірек таралмады, ол тез арада оба ауруынан қайтыс болды. 251 жылдың маусымынан 253 жылдың тамызына дейін Галл, Деций мен Геренний Этрус өлгеннен кейін армия тарапынан император деп жарияланды. Ұлы Волузианмен бірге билік жүргізді. Өз сарбаздарымен өлтірілді. 251 жылдың шілдесінен 253 жылдың тамызына дейін Волузиан, әкесі Требониан Галлмен бірге император болды. Өз сарбаздарымен өлтірілді. 253 жылдың тамызынан 253 жылдың қазанына дейін Эмилиан, Жоғарғы Моэзия мен Паннонияның губернаторы, гот әскерін жеңіп, өз сарбаздары тарапынан император деп жарияланды. Валериан Требониан Галлға кек қайтару үшін келгенде, оның сарбаздары оны өлтірді, өйткені олар Валериан әскерін жеңе алмайтынын түсінді. 253 - 260 жылдың маусымына дейін Валериан, Рейн провинцияларының губернаторы. Галлиенмен бірге император; парсыларға түсіп қалды, тұтқындықтан қайтыс болды. 253 - 268 жылдың қыркүйегіне дейін Галлиен, Валерианмен бірге император 253 - 260 жылдары, 260 - 268 жылдары жалғыз император; 258 немесе маусымда өлтірілді. 260 жылы Ингений өзін император деп жариялады. 260 жылы Регалиан император деп жарияланды. 260 - 261 жылдары Макриан Майор император деп жарияланды; шайқаста жеңіліп, қаза тапты. 260 - 261 жылдары Квиет, талапкер. 261 - 261 немесе 262 жылдары Муссий Эмилиан император деп жарияланды. 268 - 268 жылдары Ауреол өзін император деп жариялады; Клавдий II Готикусқа бағынды.