Кіріспе

Албай, Филиппиндегі муниципалитет
патрульдік қайық

Дарага, ресми түрде Дарага муниципалитеті (; ) – Филиппиннің Албай провинциясындағы 1-сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, оның халқы 133 893 адамды құрайды. Муниципалитет атақты Кагсава қиратылыстарына орналасқан.

Тарих

Дарага сөзі тарихи түрде "қыз" деп аталатын, ал көптеген Бикол тілдерінде "үйленбеген әйел" деген қазіргі термин. Дараганың алғашқы қонысы 12 ғасырға дейін жетеді, бірақ Майон жанартауының үнемі тудырған қауіптеріне байланысты бірнеше рет орны ауысқан. Бұл қала бұрын Будьяо, Кагсава, Локсин және Сальседо деп аталған.

12 ғасыр: Алғашқы қоныстанушылар көбінесе саудагерлер болған. Дарага атауы қазіргі барокко стиліндегі католик шіркеуі тұрған төбеде көптеп өскен ағаштардың бір түрінен шыққан. 1578 жылы францискан миссионерлері келді және оны Будьяо деп атады, кейін Кагсава деп өзгертті. 1595 жылы Кагсава Камалиг қаласына қарасты визита (серіктес миссиялық бекет) болды. 1772 жылы генерал-губернатор Симон де Анда Кагсаваны Сальседо деп қайта атады, ал кейін Дарага деп өзгертілді. 1814 жылы муниципалитет Майон жанартауының ең қауіпті жарылысында қирады, шіркеу ішінде паналаған 1200 адам қаза тапты. 1815 жылы Дараганың басқаруы ресми түрде ұйымдастырылды, Венасио Эспириту Саломон Барангай капитаны болды. 1892 жылы Бесерра заңы бойынша Дарага Легаспи қаласының құрамына кірді. 1922 жылы Филиппин Ассамблеясы Дараганы Албайдан бөліп, Албай және Легаспи қаласынан тұратын бөлек муниципалитет етіп бекітті. 1948 жылы 306-заң бойынша Дарага қайтадан Легаспиге, оның бір ауданы ретінде қосылды. 1954 жылы 993-заң бойынша Дарага муниципалитеті қайта құрылды. 1959 жылы Дарага 2505 нөмірі бар Республика заңы арқылы Локсин болып қайта аталды. 1967 жылы 4994 нөмірі бар Республика заңы бойынша Дарага атауы қалпына келтірілді. 1973 жылы Президенттік жарлық 125-ке сәйкес Дарага қайтадан Легаспи қаласының құрамына енді, бірақ жарлықтың күшіне енуі тоқтатылды. 1993 жылы Дарага Бикол аймағындағы "ең таза және ең жасыл" муниципалитет деп танылды. 2001 жылы маусым айында Майон жанартауы жарылып, қаланы бір дюйм күлмен жауып тастады. 2002 жылы қалалық әкімдік заманауи супермаркеттің құрылысын аяқтады. 2006 жылы Тайфун Ремингтен (халықаралық атауы: Дюриан) туындаған қатты жаңбырдан Майон жанартауынан ағып келген лайлы ағын кем дегенде сегіз ауылды жерледі. 20 000-нан астам адам эвакуацияланды, мыңдаған адам үйсіз қалды. 2007 жылы Ұлттық музей қаланың 400 жылдық Есік шіркеуін ұлттық мәдени құндылық деп жариялады. 2008 жылы Дарагада бірнеше ұлттық азық-түлік желілері ашылып, LCC супермаркеті іске қосылды, бұл экономикалық өркендеуге әкелді. 2010 жылы Дарага үкіметі қалада Бикол халықаралық әуежайын салу туралы келіссөздер жүргізді, жобаланған құрылыс алаңы Барангай Алобода орналасқан. 2012 жылы Дарага ақпан айында алғашқы Кагсава фестивалін өткізді. 2016 жылы Дарага 17-ші конгресте қала мәртебесіне үміткер болған алғашқы муниципалитет атанды.

Қалалық аудан

№1528 заң жобасы 2019 жылдың 4 шілдесінде Альбай провинциясындағы Дарага муниципалитетін құрамдас қалаға айналдыру мақсатымен тіркелді. Аталған заң жобасы 2019 жылдың 24 шілдесінен бері жергілікті өзін-өзі басқару комитетінде қаралып жатыр. 2022 жылдың 6 шілдесінде депутат Джоуи С. Сальседа №1303 заң жобасын ұсынды, ол Дараганы құрамдас қалаға айналдыруды көздейді.

География

Дарага Албай провинциясының оңтүстік-батыс бөлігінде, Махарлика тас жолы бойында орналасқан, бұл Манила, Висая және шығыс Бикол түбегіндегі басқа муниципалитеттерден қол жетімді етеді. Оның пішіні шамамен "бутқа" ұқсайды, "ұзын" бөлігі 13.05–13.25° солтүстік ендік және 123.66–123.73° шығыс бойлық аралығында, ал "кең" бөлігі 13.02–13.09° солтүстік ендік және 123.56–123.71° шығыс бойлық аралығында жатыр. Солтүстік және шығысынан Легаспи қаласы, оңтүстігінен Сорсогон (әсіресе Пилар муниципалитеті), ал батысынан Камалиг және Ховелярмен шектеседі. Ол Легаспиден және Маниладан шамамен қашықтықта орналасқан. Филиппин статистикалық бас басқармасының мәліметінше, муниципалитеттің жер ауданы Албайдың жалпы ауданының бөлігін құрайды. Бұл жер ауданы қазіргі 16 қалалық және 42 ауылдық барғай арасында бөлінген. Қалалық барғайлар жалпы муниципалдық жердің (12,65%) құрайды, ал ауылдық барғайлар қалған бөлігін (87,35%) құрайды.

Биіктігі

Муниципалдық жердің жалпы ауданының 67,3%-ы негізінен төмен жатыр, биіктігі шамалы. Жер беті көбінесе тегіс немесе жақын тегіс, көлбеу немесе толқынды, және толқынды-дөңгелек аймақтардың үйлесімімен сипатталады.

Топырақ

Дараға аумағында кездесетін топырақ түрлері: Майондық құмды-шағыл топырағы, Анамдық балшықты топырағы, құмды-шағыл топырағы, Легаспилік ұсақ құмды топырағы (тасты фазасы), Севильялық балшықты топырағы және Севильялық балшығы. Негізгі геологиялық құрамы: аллювий, тақта тас, құмтас, әктас, базальт және андезит қатары. Басым геологиялық тип – тақта тас және құмтас шенеуі, сондай-ақ аллювий сияқты маңызды геологиялық типтер де кездеседі. Жақында пайда болған жанартаулық, кристалды әктас және пирокластты әктас Майон жанартауының төменгі бөлігінде, көбінесе қалалық барангайларда табылған. Дараға муниципалитетінің аумағындағы минералдар металл емес, олар құмшаң және тас болып табылады. Бұл минералдар Барангай Будьяо, Бусай, Баньядеро және Матногта көптеп кездеседі, жанартаудың беткейлерінен жарылыс және жаңбыр кезінде төгіліп келген.

Демография

2020 жылғы санақта Дараганың халқы 133 893 адамды құрады. Халық тығыздығы туралы мәліметтер келтірілмеген. 2010 жылы муниципалитет халқы 115 804 адамды құрады, олар қалалық және ауылдық аудандарға бөлінді. Қала халқы 48,54%-ды құраса, қалған 51,45%-ы ауыл халқына тиесілі болды. "Құрылыс тығыздығы" 5 659 адам/км² болды. Сауаттылық деңгейі 96,08%-ды көрсетті және муниципалитет өсім қарқыны 1,3% болды. Жұмыспен қамту және күнкөріс саласында ең көп бөлігін – 33,53% шаруашылықпен айналысушылар құрады, одан кейін қолөнершілер мен олармен байланысты жұмыс істеушілер 17,71%, ал қара жұмыспен айналысушылар 21,89% орын алды.

Тіл

Дарагада шығыс Мирая (дарагено), бикол, тагалог және ағылшын тілдері сөйленеді.

Экономика

Дарғаның экономикасы бастапқыда ауыл шаруашылығына негізделген, бірақ Легаспи қалалық орталығымен шектес орналасқандығының арқасында пайда болатын экономикалық мүмкіндіктерді пайдаланып, жылдам дамып, қалалық жүйеге айналды. Жақын орналасқан Пилар порты арқылы Масбате аралдық провинциясымен сауда байланыстарын жүзеге асырады. Дарғада Бикол халықаралық әуежайы салынып жатыр, бұл аймақта туризмді одан әрі дамытуға және әсіресе осы қалада жаңа мүмкіндіктерді ашуға мүмкіндік береді. Жергілікті билік өкілдері жақын арада немесе аталған халықаралық әуежай аяқталғаннан кейін қала мәртебесін алуды қарастырып отыр. Егер осылай болса, Дарға Албай облысындағы төртінші қала болады. Дарға Албай облысының қалалары арасындағы ең көп бизнес мекемелеріне ие. 2011 жылғы мәліметтер бойынша, рұқсаттар мен лицензиялау басқармасында 2300-ден астам бизнес мекемесі тіркелген. Муниципалитет қолөнер бұйымдарын өндірудің ірі орталығы болып табылады, бірнеше қолөнер фабрикалары осы муниципалитетте орналасуды жөн көреді.

Үкімет

Қазіргі қала әкімі - Карлвин "Авин" Г. Балдо.

Туризм

Дараганың туристік орындары/көрікті жерлері – Кагсава қирабалары мен демалыс орны және Қақпаның Анасы шіркеуі. Кагсава қирабалары мен демалыс орны Бусай ауылында орналасқан. Оның ең танымал көрікті жері – 1814 жылдың 2 ақпанында Майон жанартауының жарылуы кезіндегі лава ағынының астында қалған Кагсава шіркеуінің қоңырау мұнарасы, сол оқиғада 1200 адам қаза тапты. Қақпаның Анасы шіркеуі 1773 жылы Сан-Рок ауылындағы Санта-Мария төбесінде салынды және ерекше барокко архитектурасымен белгілі.

Көлік

Дараганың жалпы жол желісі шамамен осылай. Олар ұлттық жолдар, провинциялық жолдар, қалалық жолдар және барангай жолдары болып санатталады. Барангай жолдары муниципалитеттің жол желісі жүйесінің басым бөлігін құрайды. Шамамен 24,97%-ы бетонмен төселген, ал қалған 75,03%-ы асфальт, қиыршық тас немесе топырақпен толтырылған күйде. Муниципалитет аумағында шамамен 25 көпір бар, олардың 66,22%-ы барангай жолдарында, ал қалғандары ұлттық, провинциялық немесе барангай жолдарының бөлігі болып табылады. Дарага жаңадан салынған Бикол халықаралық әуежайының орналасқан жері. Ол Легаспи қаласы мен Альбайдың қалған бөлігіне қызмет көрсетеді. Ол Алобо барангайында орналасқан.

Бастауыш

Дарағаның әр барангайында өз бастауыш мектебі бар.