Кіріспе

Чандпур ауданы (бенг. চাঁদপুর জেলা) — Бангладештің Чаттограм бөлігінде орналасқан аудан. 1984 жылдың 15 ақпанына дейін Комилла ауданының құрамында болған.

Тарих

Баро-Бхуйян билігі тұсында бұл аймақты Бикрампур заминдары Чанд Рей және Кедар Рейдің ұлы биледі. Тарихшы Ж. М. Сенгуптаның сөзіне сәйкес, аймақ Чанд Рейдің атымен Чандпур деп аталған. Ал басқалар бұл аймақтың аты Бангладештің Чандпурындағы Пуриндапур махаласының Чанд Факирінен шыққан дейді. 15 ғасырда Шах Ахмет Чанд есімді әкім Делиден келіп, өзен портын құрғандығы айтылады. 1779 жылы британдық геодезист майор Джеймс Реннел британдық үкімділік кезінде Бенгалияның картасын жасап, онда Чандпур деген шағын қала белгіленген. Сол кезде Чандпурдың оңтүстігінде орналасқан Нарсингпур (қазір суға батып кеткен) жерінде кеңселер мен соттар болған. Падма және Мегхна өзендерінің қосылған жері қазіргі орналасқан жерден оңтүстік-батысқа қарай шамамен 60 мильдей жерде болған. Бұл аймақ Мегхна өзенінің арнасын өзгерту салдарынан жойылып кеткен. Бірінші Чандпур бөлімшесі 1878 жылы британдық үкімділік кезіндегі әкімшілік реформалар нәтижесінде құрылды. 1896 жылдың 1 қазанында Чандпур қаласы муниципалитет болып жарияланды. Ал 1984 жылдың 15 ақпанында Чандпур ауданы болып бекітілді.

География

Чандпурдың геологиялық қалыптасуы плейстоцен және голоцен дәуірінде болған. Чандпурдың географиялық тарихы Шығыс Үндістанның Пергитар картасында табылды. Картада Бангладештің оңтүстігінде Сагорноопер, солтүстігінде Прагжётиш және шығыс жазықтықтағы таулы аймақтар «Киратас» деп белгіленген. Сол кездегі Қызыл өзен (қазіргі Браммапутра) әкелген аллювиалды топырақ «Киратастың» қалыптасуына көмектесті, ал Комилла оның құрамында болды. Демек, Чандпур «Киратас» аймағында орналасқан. Томас Вотердің картасында Титас және Гомати өзендерінің (болжам бойынша) біріккен ағысының оңтүстігінде «Срикшетра» деген жер көрсетілген. Чандпур мен Ноахалидің батыс бөлігі «Срикшетра» құрамында болған деп есептеледі. Жан де Бросстің 1560 жылғы картасында өзен жағалауларында «Тропо» көрсетілген. Бұл «Тропо» іс жүзінде Трипура немесе Комилла аймағы еді. Яғни, Чандпур Трипураның бір бөлігі болған. 1652 жылғы португалиялық теңізші Сансон де Абевилдің картасында үлкен өзен порты бар «Бандер» деген жер белгіленген. Бұл порт шын мәнінде Чандпур болды. 1779 жылы ағылшын геодезисі, майор Джеймс Реннел салған картада Трипура ғана емес, Чандпур мен Комилла да дұрыс көрсетілген.