Кіріспе

Ел Сальвадордың президенті (1977–1979)

Карлос Хумберто Ромеро Мена (29 ақпан 1924 – 27 ақпан 2017) – Сальвадорлық әскери генерал және саясаткер, 1977 жылдың 1 шілдесінен 1979 жылдың 15 қазанындағы төңкеріспен құлатылғанға дейін Ел Сальвадордың президенті қызметін атқарды. Ромеро 1931 жылы басталған елдің әскери диктатурасының соңғы президенті болды.

Ерте өмір

Карлос Хумберто Ромеро Мена 1924 жылдың 29 ақпанында Сальвадордың Чалатенанго қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Хосе Мария Ромеро, анасы Виктория Мена де Ромеро болды.

Әскери мансап

Ромеро генерал-капитан Герардо Барриос әскери мектебінде және командалық-штабтық мектепте оқыды. Ромеро атпен саяхаттауды үйрену үшін Мексика қаласына да барған. Әскери қызметі барысында Ромеро кавалерия тобы мен бірінші жаяу әскер полкіне басшылық етіп, түрлі лауазымдарда болды. Ол сондай-ақ Мексикадағы Эл Сальвадор елшілігінің әскери атташесінің көмекшісі, қару-жарақ және қызмет көрсету мектебінің директоры, Қарулы Күштер Бас штабының кадрлар бөлімінің бастығы, Қарулы Күштер Бас қолбасшылығы штабының бастығы қызметтерін атқарды. Ромеро 1964 жылы Мексика президенті Густаво Диас Ордастың және 1970 жылы Колумбия президенті Мисаэль Пастрана Боррероның Сальвадор үкіметінің делегаты ретінде салтанатты жағдайына қатысты. Ол сондай-ақ 1966 жылы Америка армияларының 7-ші конференциясына және 1967 жылы Америка барлау қызметкерлерінің 6-шы конференциясына делегат ретінде қатысты. 1973 жылы Ромеро Орталық Америка Қорғаныс Кеңесінің төрағасы болды. 1972 жылдың 1 шілдесінде Сальвадор президенті Артуро Армандо Молина Ромероны Қорғаныс және қоғамдық қауіпсіздік министрі етіп тағайындады.

Саяси мансап

Ромеро Ұлттық татуласу партиясының мүшесі болды. 1977 жылғы президенттік сайлауда ол Ұлттық татуласу партиясынан кандидат ретінде қатысты. 24 ақпанда Орталық сайлау комиссиясы оның 67,3% дауыспен сайлауды жеңіп алғанын және президенттік қызметке ант беруге тиісті екенін жариялады, ал Хулио Эрнесто Астасио вице-президент деп жарияланды. Ұлттық оппозициялық одақ (ҰОО) құрамындағы оппозициялық күштер сайлау кезінде жасалған көптеген алаяқтықтар мен сайлауға қысым көрсету фактілері бойынша шағымдар түсірді. Сайлаудан бастап қызметке кірісу кезеңі оның қарсыластары үшін өте қауіпті болды. 1977 жылғы 28 ақпанда әскери күштер Сан-Сальвадордағы Плаза-Либертад алаңындағы ҰОО-ның наразылық митингін таратып жіберді, нәтижесінде 200 мен 1500 аралығында азаматтар қаза тапты.

Төрағалық

Генералдың билікке келуі барлық реформалық талпыныстарды тоқтатып, қатаң репрессиялық жобаны орнатуға әкеп соқты. Сальвадордың консервативті күштері үшін ол Сальвадордың соңғы экономикалық гүлдену кезеңінің президенті деп есептеледі, себебі ел Орталық Америкадағы экономикалық өсім бойынша үздік елдердің бірі болған, бірақ социализммен байланысты азаматтық қоғам ұйымдарының жарымәскери әрекеттері салдарынан бұл көрсеткіштер төмендеді.

Сыншылар

Генерал Ромеро 1977 жылдың 1 шілдесінде қызметке кірісті. Ол "сайлау алдауы" деген айыптауларға жауап ретінде отыз күнге төтенше жағдай режимін енгізіп, қатаң консервативті үкімет құрды.

Саяси дағдарыс

Ромероның биліктегі кезеңі көбінесе зорлық-зомбылықтың және тұрақсыздықтың күшеюімен еректелді. 1970 жылдардың соңында Сальвадордағы ауыр әлеуметтік-экономикалық теңсіздіктер, оның үстіне үкімет осы мәселені шешпеді, және үкімет саясатына наразылықтың кеңінен таралуы үлкен қарсылық пен көтеріліске әкелді. Үкімет күштері оған жауап ретінде репрессия жасады. Президент Ромеро мемлекеттік білім беруге бөлген қаражатты арттырды, бірақ бұл солшылдар арасында оның беделін арттырмады. Әртүрлі полиция, әскери және үкіметтік жарымәскери күштер солшыл топтарға қарсы қанды репрессия науқанын жүргізді, нәтижесінде 4 католик священнигі және көптеген жұмысшылар мен шаруалар ұйымдарының жетекшілері мен белсенділері қаза тапты. Ол 1975 жылғы 30 шілдеде студенттерді қырғынға бұйрық берген деп айыпталады. Солшыл қарулы топтар мемлекет тарапынан көрсетілген зорлық-зомбылыққа жауап ретінде қауіпсіздік күштеріне және үкімет шенеуніктеріне шабуылдар жасады. Репрессия елді ауыр әлеуметтік дағдарысқа итермеледі.

1979 жылғы төңкеріс

Ромеро билікті 1979 жылдың қазанына дейін сақтап тұрды, содан кейін оны саяси солшыл және орталықшыл әскери шенеуніктер мен азаматтар тобы жасаған мемлекеттік төңкеріспен құлатылды. Ромероны құлату Сальвадордағы он екі жылдық азамат соғысының алғы күші болды. Ромеро Сальвадордың соңғы әскери президенті еді.

Жеке өмір

Ромеро Глория Геррероға үйленді және олардың төрт баласы болды: Карлос Умберто, Луис Фелипе, Глория Валентина және Роксана Каролина.

Кейінгі өмір және өлім

Орынсыздағаннан кейін Ромеро Сальвадордан Гватемалаға қашып кетті, бірақ кейін Сальвадорға оралып, Сан-Сальвадор қаласының Колония-Эскалон ауданына қоныстанды. Ромеро 2017 жылғы 27 ақпанда, сағат 18:00-де Колония-Эскалон ауданында табиғи себептерден 92 жасында қайтыс болды, 93 жасқа толуына екі күн қалғанда.