Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Йозеф Дудас (22 қыркүйек 1912 – 19 қаңтар 1957) – венгр саясаткері және қарсыласушы.
József Dudás (22 September 1912 – 19 January 1957), was a Hungarian politician and resistance fighter.
Ерте өмір
Дудас Австрия-Мажарстан империясындағы (қазіргі Трансильвания, Румыния) Маросвассархелиде (румын тілінде: Târgu Mureş) дүниеге келген. Өте жас кезінде ол Трансильваниядағы жасырын Коммунистік партияға қосылды. 1933 жылы тұтқындалып, тоғыз жылға түрмеге кесілді. 1940 жылы екінші Вена келісімі бойынша Солтүстік Трансильвания Венгрияға өткен кезде ол босатылып, Будапештке көшті.
Dudás was born in Marosvásárhely (in Romanian: Târgu Mureş) in Austria Hungary (today in Transylvania, Romania). As a very young man, he joined the illegal Communist Party in Transylvania. In 1933 he was arrested and sentenced to nine years in prison. When Northern Transylvania was transferred to Hungary as part of the Second Vienna Award in 1940, he was released and he moved to Budapest.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол антифашистік қозғалыста жұмыс істеді, топтар арасында байланысшы болып әрекет етті. Соғыс аяқталғаннан кейін Дудас Мәскеуге барған бейресми атысты тоқтату делегациясының құрамына кірді, сондай-ақ Венгрия ұлттық көтерілісінің Азат ету комитетінің негізін қалаушылардың бірі болды. 1945 жылдың соңында ол Тәуелсіз шағын шаруалар партиясына қосылып, Будапешт үкіметіне сайланды. Коммунистер Венгрияны басып алу науқанын бастағанда, Дудас тұтқындалды және 1951 жылы румын мемлекеттік қауіпсіздігіне берілгенге дейін қамауда ұсталды. 1954 жылы босатылып, Венгрияға қайта оралды.
During World War II, he worked within the anti fascist movement acting as a liaison between groups. When the war ended, Dudás was a member of an unofficial ceasefire delegation that visited Moscow, and he was a founding member of the Liberation Committee of the Hungarian National Uprising. In late 1945 he joined the Independent Smallholders' Party and was elected to the Budapest government. As the communists mounted their campaign to take over Hungary, Dudás was arrested and detained until he was handed over to Romanian state security in 1951. Released in 1954, he returned to Hungary.
Венгрия революциясы және жазалау
1956 жылғы Мажар революциясы басталғанда инженер болып жұмыс істеген ол халыққа сөз сөйлеп, 29 қазанда екінші округтік ұлттық комитетті құрды, 25 тармақты бағдарламамен, коалициялық үкімет, көп партиялық жүйе және бейтараптылық талап етілді. Ол сондай-ақ «Мажар фюггетленсег» (Мажар тәуелсіздігі) газетін шығарды, оның бас мақаласы «Біз қазіргі үкіметті танымаймыз!» болды. Осы кезде шамамен 400 қарулы адамнан тұратын «Дудас тобы» құрылды. Дудас ерекше тұлға болғандықтан, революциялық күштер арасында оның айналасында көп әңгімелер болды, мысалы, ол үлкен ақша қоймасымен үстел басында отырып, Венгрияның AVH құпия полициясының мүшелері үшін азаптау камерасын ұстаған деген қауесет тарады. Дудас жаңа тағайындалған Нагтың орнына билікті басып алады деген де әңгімелер жүрді. Сыртқы істер министрлігін басып алуға тырысқанда генерал Киралы Дудастың өзінің адамдарына оны «контрреволюциялық» әрекеттер үшін немесе оған тағылған әрекеттер үшін (Сыртқы істер министрлігіне шабуыл, Ұлттық банкты тонау) тұтқындауға бұйрық берді. Дудастың адамдары оны қолдарына кісен салып ғимараттан шығарды, бірақ ол босатылды, өйткені ол үкіметке нақты қауіп төндірмеді. Алайда, Наг Ресей коммунистерін жұмылдыру үшін қауіптерді бейтараптандыруға тырысып жатқандай көрінуі керек болды. 4 қарашада ол жараланып, ауруханаға жатты. 21 қарашада ол Парламент ғимаратына алаялықпен кіргізіліп, Кеңес әскерімен тұтқындалды. Ол құлпынау жасады деген айып тағылып, 1957 жылғы 14 қаңтарда өлім жазасына кесілді, ол 1957 жылғы 19 қаңтарда орындалды.
Working as an engineer when the Hungarian Revolution of 1956 broke out, he took to addressing crowds and on 29 October, established the Second District National Committee, with a 25 point program demanding, a coalition government, a multi party system and neutrality. He also started a newspaper (Magyar Függetlenség—Hungarian Independence), which headlined, ‘We do not recognize the present government!’ At this same time the so called "Dudás Group" consisting of about 400 armed men was formed. Dudás was an odd character but there were rumors about him among the revolutionary forces, such as that he sat around a desk with hoards of cash, and had a torture chamber for members of Hungary's AVH Secret Police. Rumors that Dudás thought he could take over in place of the newly appointed Nagy circulated, and in an attempt to take over the Foreign Ministry, General Kiraly ordered Dudas' own men to arrest him for "counter revolutionary" acts, or at least acts that were attributed to him (an attack on the Foreign Ministry; looting of the National Bank). Once in handcuffs, Dudás' men left the building, and he was released because he was not truly a threat to the government, but Nagy needed it to look like he was trying to neutralize threats in order to appease the Russian Communists. On 4 November he was wounded and taken to a hospital. On 21 November he was tricked into entering the Parliament building and was arrested by the Soviets. He was charged with leadership of a conspiracy and on 14 January 1957 he was sentenced to death, which was carried out on 19 January 1957.