Кіріспе

бодхисаттва

Буддалық монастырлардың қорғаушысы

Сканда (қытайша: 塞建陀, 室建陀), сондай-ақ Вэй Тоо және Идатен (韋駄天) деп те аталады, Махаяна бодхисаттвасы. Ол Будданың ілімін қорғайтын және буддалық монастырлардың адал қорғаушысы ретінде есептеледі. Қытай дәстүрінде оны кейде "Хуфа Вэйтуо Зунтиан Пуса" деп атайды, яғни "Құрметті Дхарманы қорғаушы Сканда бодхисаттвасы", себебі ол Алтын Нұр сутрасында айтылған жиырма төрт аспандық қорғаушы құдайдың бірі. Қытай ғибадатханаларында Сканда әдетте негізгі құлсадағы Будданың бейнесіне қарай қарап тұрады, әдетте қарусыз және қолында анджали (әдепті сәлем) жасайды. Кейбір ғибадатханаларда ол қолдарында қарумен басты құлсаның оң жағында тұрады, ал сол жағында оның серігі Сангхарама (тарихи генерал Гуан Ю ретінде бейнеленген) орналасқан. Қытай сутраларында оның суреті сутраның соңында кездеседі, бұл оның ілімді қорғау және сақтауға берген уәдесін еске салады. Аңыз бойынша, Сканда – Будданың іліміне толық сенген ізгі патшаның ұлы болған. Будда нирванаға өткенде, Будда Скандаға Дхарманы қорғауды тапсырды. Оның міндеті – қауым мүшелерін Мараның (әрекетке итермелейтін жаман күш) шабуылдарынан қорғау және қауым ішіндегі дау-жанжалдарды шешу болды. Будда дүниеден өткеннен кейін бірнеше күн өткен соң, зұлым жын-шайтандар оның реликвияларын ұрлап кетті. Сканданың дін мен Дхарманы қорғауға берген уәдесі оның зұлым жын-шайтандарды жеңіп, реликвияларды қайтарып беруімен дәлелденді.

Шығу тегі

Сканданың дәстүрлі қытай буддалық пантеонына қалай қабылданғаны туралы әңгімелер әртүрлі. Бір топ адамдар Сканданың сыртқы келбеті Қытайдың классикалық Мин романы "Фенгшен Яньи"-де кездесетін қытай құдайынан алынғанын айтады. Дегенмен, Минь әулетінен бұрынғы Сканда бейнелерінің табылуы оның тегін Қытай буддизмінің дамуының алғашқы кезеңдеріне қайтарады. Сканда қытай генералының толық қару-жарағы мен бас киімін киген жас шағын ретінде сипатталады, көбінесе ол ваджра таяғына сүйеніп тұрады. Кейбіреулер Сканда индуизмнен, соғыс құдайы Картикея (Муруган) есімімен белгілі болған нәрседен шыққан болуы мүмкін деп есептейді. Тағы біреулер Сканда Ваджрапанидің бір көрінісі болуы мүмкін дейді, ол бодхисаттва, Скандамен байланысты, себебі екеуі де ваджраны қару ретінде қолданады, жалынмен шұғылданған нимбтермен бейнеленеді және екеуі де буддизмнің аспанды қорғаушылары. Сканда тек дева болғанымен, оған жиі бодхисаттва деп тіл тигізеді.

Миао Шанның сүйіктісі ретінде

Бодхисаттва Авалокитшевара ханшайым Миао Шан ретінде қайта туған кезде, Сканда (осы оқиғада Вэй Туо деп аталады) оның қатыгез әкесінің генералдарының бірі болды. Ол Миао Шанды сүйді, бірақ ол таза адам болғандықтан, оған лайықты серік бола алмайтынын түсінді. Дегенмен, Вэй Туо Миао Шанның мейірімділігіне қызығып, оның әйелі болмаса да, оған адал болып қалуға бел буды. Екеуі Миао Шанның әкесінен қашып, генерал-суйінші Миао Шанға ғибадатхана мен жеке патшалық құруға көмектесті. Бірақ көп ұзамай қатал патша оларды тауып, екеуін де өлтірді. Генерал Гуань Иньге деген сенімі арқасында өзі де бодхисаттваға айналып, Гуань Иньге мәңгі қызмет етуге және оны қорғауға ант берді. Оның қытай генералы түріндегі келбеті – Миао Шанмен байланысының тікелей бастауы.

Жауынгер ретінде

Тағы бір аңыз бойынша, Миао Шанға өз-өзіне қол жұмсауды әжесі бұйырған. Әжесі Миао Шанды теңізге секіруге мәжбүр етті, себебі оның жынның жанындағы болғаны қателдік еді, ол шын мәнінде солай емес еді. Император Ло Пинг есімді адал әскеріне Миао Шанды теңізге тастағандай болып көрсетуді бұйырды. Ол оны Вэй Тоодың анасы Ин Мамен бірге өз ауылына алып келді. Бірнеше жыл өткен соң, зұлым балық жын келді. Балық жын Хуо И есімді сенімсіз әскерді Миао Шанды өлтіруге жіберді. Балық жын Миао Шаннан кек алмақшы болды, өйткені ол балықты лотос тоғанына қамаған Цы Ханг Да Ши буддалық құдайының жаны еді. Хуо И және оның әскері Миао Шан мен Вэй Тоо тұрған ауылға шабуыл жасады. Хуо Идың ұлы Вэй Тооны өлтірді. Миао Шан Авалокитшевара бодисаттвасы болғаннан кейін, Сканданы бодисаттваның қорғаушысы етті. Ол бодисаттва болды, себебі Миао Шанға қамқорлық жасап, оны әпкесідей жақсы көріп, құрметтеді. Ай күнтізбесі бойынша, оның туған күні алтыншы айдың үшінші күні.