Кіріспе

Ресми діни киім

Хорлық киім – христиан шіркеулерінің дін қызметкерлері, семинаристері және діни уақыттағы адамдардың қоғамдық дұға мен қасиетті обрядтарды орындау кезінде киетін дәстүрлі киімі. Ол Евхаристияны тойлау немесе бірлесіп тойлау кезінде киілетін киімдерден өзгешеленеді, әдетте киімдерде қолданылатын қымбат брокаттан айырмашылығы, жүн, мақта немесе жібек сияқты маталардан жасалады. Оны аколиттер мен хорлар сияқты мирян көмекшілер де кие алады. Бұл киім 16 ғасырғы Реформациядан кейін пайда болған протестант шіркеулерінің көпшілігімен қабылданбады. Евхаристиялық киімдер сияқты, хорлық киім де бастапқыда христиандық дәуірдің алғашқы ғасырларындағы Рим империясының ресми киімдерінен шыққан. Әдет өзгергеннен кейін де бұл киім шіркеулерде қолданылып келеді. Хорлық киім "үй киімінен" ерекшеленеді, ол діни обрядтардан тыс жерде (үйде немесе көшеде) киіледі. Үй киімі ресми немесе бейресми болуы мүмкін.

Шығыс хор киімдері

Шығыс православие, шығыс православие және шығыс католик шіркеулеріндегі дін қызметкерлерінің хор киімі шамалы ерекшеленеді. Ішкі расон (немесе подрасник) киімінің үстінен көбінесе қара түсті, кең жеңді экзорасон (риасса) жабылады. Ресей православие шіркеуінде үйленген дін қызметкерлері көбінесе сұр түспен, ал монахтар қара түспен киінеді. Пасха маусымында монахтар мен үйленген дін қызметкерлерінің екеуі де ақ расон киюі мүмкін. Кейбір ресейлік митрополиттер қасиетті литургияны тойлау үшін ресми түрде келгенде ақ ішкі және көк сыртқы киім киеді.

Византиялық ырым

Шығыс православиесі мен Византия католиктерінде монахтар қара плащ киеді, мандияны сыртқы рясаның үстінен. Мандия монахтың жағынан иек астына дейін толығымен жауып, еденге дейін жетеді. Грек тәжірибесінде мандияны әдетте белгілі бір діни қызметтерді атқару кезінде киеді; славян тәжірибесінде Ставрофор дәрежесіндегі немесе одан жоғары барлық монахтар мен монахындар мандияны өз монастырінде болғанда әрбір қызметте киеді. Гегуменнің (еббаттың) мандиясы қара жібектен, архимандрит немесе епископтың мандиясы түрлі түсті жібектен (нақты қолданыс юрисдикцияға қарай өзгереді) жасалады және оның төрт шаршы "тақтасы" бар: екеуі мойында және екеуі аяқтарда. Епископтың мандиясында "өзендер" болады: үш көлденең жолақ – алтын (грек тәжірибесі) немесе қызыл және ақ (славян тәжірибесі). Монастырлық дін қызметкерлері үйленген дін қызметкерлерінен өзге бас киім киеді. Үйленген дін қызметкерлері түрлі түсті калимаукион немесе скуфия киеді; монахтар қара калимаукион мен жамылғы киеді (біріктіріп айтқанда, клобук). Монахтар үшін скуфия үй киімі ретінде, ал клобук шіркеуде киіледі. Ресей архиепископтарының клобуктерінің алдына әшекейленген крест бекітіледі; Ресей митрополиттері әшекейленген ақ клобук киеді. Кейбір православие патриархтары кукулион деп аталатын дөңгелек бас киім киеді. Кеуде кресімен марапатталған дін қызметкерлері оны хор киімімен бірге киеді (мұндай кеуде крестері әртүрлі дәрежеде болады: күміс, алтын немесе әшекейлі). Епископтар кеуде кресінің орнына панагия (Құдай ананың иконасы) киеді. Архиепископтар кеуде кресі мен панагияны бірге кие алады. Барлық басшылар мен басшылық дәрежесіндегі кейбір епископтар энкольпионды (Христостың иконасы), кеуде кресін және панагияны кию құқығына ие. Билеуші игумен (өзінің монастырінде болғанда) және епископ шіркеуде жүргенде патериссасын (крозиерін) алып жүруге болады. Алайда патериссаны ешқашан ғибадатхананың ішіне алып кірмеу керек; оның орнына дін қызметкері алтарьға кіргенде, патерисса алтарьға қызмет етушіге тапсырылады немесе Киелі Есіктердің сыртындағы иконостасқа сүйеніп қойылады. Солтүстік Америка мен Ұлыбританияда кейбір православие дін қызметкерлері римдік жағасын (пасторлық көйлек) кие бастады. Бұл тәжірибе дәстүрлі православиеліктердің арасында қолдау таппайды.