Кіріспе
Канар аралдарындағы дәстүрлі спорт
Juego del palo немесе banot (ˈxweɣo ðel ˈpalo, таяқ ойыны;) – Канар аралдарында қолданылатын таяқпен күресудің дәстүрлі жекпе-жек өнері/халықтық спорт түрі. Ол ұзын, екі қолмен ұсталатын, жіңішке таяқтың ұрысқа пайдаланылуын қамтиды және шабуыл мен қорғаныста ағылшын қозғалыстарымен сипатталады.
Тарих
Иберия түбегінде таяқпен күресудің ұқсас әдістері болғанымен (мысалы, португалдық және галисиандық jogo do pau), juego del palo-ның бастаулары 15-шы ғасырдың басында Канар аралдарының отарлау алдындағы түпкі тұрғындары – гуанчтарға дейін жетеді. 1590 жылы испан инженері Леонардо Торриани Канар аралдарының тарихын жазып, кішкентай аренада қысқа таяқтармен ритуалдық айқас жүргізіп жатқан екі гуанч сарбазының суреті қосылған, juego del palo туралы ертедегі жазбаны қамтыды. Торриани былай деп жазды: «Екі канариялық дуэльге шыққанда, олар осы мақсат үшін арнайы белгіленген жерде кездесетін. Бұл кішкентай алаңның екі шетінде де бір-біріне қарама-қарсы орналасқан, көтеріңкі тастан жасалған платформалар болды. Бастапқыда олар әрқайсысы платформаға шығып, үш тауа деп аталатын тегіс тас және магодо немесе амодеге деп аталатын таяқпен қаруланды. Олар тастарды лақтырғанда, денелерін шеберлікпен бұрып, аяқтарын жылжытпай, олардан қашатын. Содан кейін олар төмен түсіп, таяқтармен айқасты, әрқайсысы екіншісінен басымдық алуға тырысты, бұл да біздің салтымызға сай». Бұл өнер қазірге дейін сақталып келеді, 1970 жылдары Канар аралдарының жергілікті мәдениетін сақтауға бағытталған жалпы күш-жігердің бөлігі ретінде ерекше жаңаруға ие болды. Ол португалдық жекпе-жек өнері jogo do pau-ға және венесуэлалық juego del garrote-ке ұқсас. Juego del palo қазір Канар аралдарында танымал спорт түрі болып табылады және оның тарихы, мәдениеті мен техникасын зерттеу үшін жергілікті университеттерде бірнеше кәсіби конференциялар өткізілгендіктен, ғылыми қызығушылықтың да нысаны болып табылады.
"When two Canarians went to duel, they met at a special place established for this purpose. It was a small enclosure with a level, raised stone platform at each end. To begin, they each stood upon a platform, armed with three of the smooth throwing stones they call tahuas, and also with the stick called magodo or amodeghe. Then they dodged the stones as they were thrown, skillfully twisting their bodies without moving their feet. Next, they stepped down and fenced with the staves, each one trying to gain advantage over the other, as is our custom also." The art has been maintained through to the present day, undergoing a particular renaissance during the 1970s as part of a general effort to maintain native Canarian folk traditions. It bears resemblance to the Portuguese martial art jogo do pau and the Venezuelan form juego del garrote. Juego del palo is now a popular sports activity in the Canaries and has been the subject of considerable academic interest as well, with a number of professional conferences having been held at local universities to investigate the history, culture, and technique of the art.
Сипаттама
Бұл екі ойыншы арасындағы шабуыл және қорғаныс әдістерінің серпілісті үйлесіммен сипатталатын таяқпен тікелей қақтығысудың бір түрі болып табылады. Дәстүрлі juego del palo-да қорғаныш жабдықтары қолданылмайды; қауіпсіздік шабуылдарды шеберлікпен бақылау арқылы қамтамасыз етіледі, олар қарсыластың денесіне толық күшпен емес, ұстап тұрылатын сипатта болады.
Стильдер
Juego del palo архипелагтың белгілі бір аралдарында және/немесе белгілі бір отбасыларда дамыған бірқатар ерекше стильдерге немесе жергілікті дәстүрлерге бөлінеді. Қазіргі заманғы juego del palo-да қолданылатын тоғыз негізгі стильге (көбінесе стильдердің негізін қалаушылардың есімдерімен аталады): Дениз, Моралес, Верга, Акоста, Квинтеро, Видал, Конфиеро, juego del garrote ("құбық ойыны") және juego de la lata ("қаңқа ойыны"). Әр стиль басқалардан белгілі бір күрес техникасы мен стратегиясымен, сондай-ақ бәсекелестік ойын ретінде ойналатын ережелермен ерекшеленеді.