Кіріспе

Шампан мен шаян балықты аулау

Шампан балығын аулау – әлемдік маңызды сала, жылына 3,4 миллион тоннадан астам балық ауланады, көбінесе Азияда. Шампан балығын аулау кезінде кездейсоқ ауланған балықтардың саны жоғары, әсіресе теңіз тасбақаларын аулау мәселесі даулы. Шампан аулау кемесі – шаян балығын аулауға жабдықталған балық аулайтын кеме.

Номенклатура

Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы (FAO) қолданатын "шаян" термині барлық шаян (Caridea) және қабықшалылар (Dendrobranchiata, оның ішінде Penaeoidea және Sergestoidea) – бұрын "Natantia" деп аталған топты қамтиды. Бұл номенклатура көбінесе жергілікті қолданыстан өзгеше болады, онда бір түр әртүрлі атаулармен, ал әртүрлі түрлер бір атаумен белгілі болуы мүмкін.

Тарих

Шағын көлемдегі жергілікті шамшы және құрғақ балық аулау ғасырлар бойы бар және әлемдік шамшы балық аулаудың үлкен бөлігін құрай береді. Траль аулау, судағы ағынды пайдаланып траль желісін ашық ұстайтын сортау тақталарының және бұрынғы желкенді қайықтардың орнына бу машиналарымен жүретін кемелердің енгізілуімен ауқымын кеңейтті.

Масштабы мен таралуы

АҚШ-та шаян мен креветка балық аулау, рак аулаудан кейін маңыздылығы бойынша екінші орында тұрады. Елдің солтүстік бөлігінде суық су креветкалары ауланады, ал оңтүстік-шығыс Атлант жағалауында және Мексика шығанағында жылы су түрлері ауланады. Өндірістің көп бөлігі жылы су түрлерінен құралады, бірақ бұл аквакультурадан импортталатын креветка көлемімен салыстырғанда шамалы.

Даулар

Шампанша балық аулау өте жоғары деңгейдегі қосалқы уловты тудырады. 1980 жылдары қосалқы уловты азайту құрылғылары енгізілгенге дейін, креветка балықшылығындағы қосалқы уловтың қатынасы (көздемеген түрлердің ауланған мөлшерінің көздеген түрлердің ауланған мөлшеріне қатынасы) 4,5–5,3:1 құрады. Қосалқы уловты азайту құрылғылары енгізілгеннен кейін, қосалқы уловтың қатынасы 30%-ға дейін төмендеуі мүмкін.

Салқын судағы балық аулау

Ең маңызды суық су түрі – «солтүстік шаян», Pandalus borealis, ол жалпы шаян және креветка аулау көлемінің 12% құрайды. Аулаудың 70%-ға дейін Канада мен Гренландияда түсіріледі. Суық су креветка траулінгісінде қосалқы аулау әдетте басқарылады, сондықтан қосалқы аулау көрсеткіштері салыстырмалы түрде төмен. Қосалқы аулау көлемін азайту үшін негізінен Нордмёре торлары қолданылады, олар креветка траулінгісінде ұсталған треска, минтай, гренланд шабағы және қызыл балықтың санын азайтады. Нордмёре торы норвегиялық балықшы Пол Браттой тарапынан креветка аулаудан медузаларды шығару мақсатымен ойлап табылып, 1989 жылы енгізілген.