Иан Хендерсон: Кениядағы Мау Мау төңкерісі мен Бахрейндегі құқық бұзушылықтар

Кіріспе

Британдық полиция қызметкері (1927–2013)

Иан Стюарт Маквальтер Хендерсон, сондай-ақ Иан Стюарт Маквальтер Хендерсон (1927 – 13 сәуір 2013) – 1950 жылдардың аяғында Кениядағы Мау Мау дағдарысын шешудегі рөлі және 1966 жылдан 1998 жылға дейін Бахрейннің Мемлекеттік қауіпсіздік тергеулер бас басқармасын басқарғанымен танымал британдық азамат. Хендерсонға "Бахрейннің қасабы" деген лақап ат қойылды, себебі оның басшылығымен көптеген адам құқықтары бұзылған және азаптаулар орын алған деген айыптаулар болды, әсіресе 1990 жылдардағы Бахрейндегі көтеріліс кезінде. Хендерсон 1927 жылы Шотландияның Абердиншир округінде дүниеге келді, бірақ Кениядағы кикую тайпасының арасында өсіп, өмірінің көп бөлігін шетелде өткізді. Ол 1950 жылдары Кениядағы отарлық полиция қызметкері болып жұмыс істеді және Мау Мау көтерілісшілерінің жетекшісі Дедан Киматиді ұстаудағы рөлімен белгілі болды. Осы оқиға туралы ол "Кимматині іздеу" (The Hunt for Kimathi) атты кітап жазды, ол Doubleday баспасынан "Кениядағы адам аулау" (Man Hunt in Kenya) деген атпен да шықты. 1954 жылы Хендерсонға Джордж медалі табысталды, бұл соғыссыз көрсетілген батылдық үшін екінші ең жоғары награда саналады, ал кейіннен Мау Мау көтерілісін басуға қосқан үлесі үшін Джордж медаліне қосымша тақта (бар) берілді. "Иан Хендерсон, бәлкім, төтенше жағдайды аяқтауға кез келген жеке тұлғадан көбірек үлес қосты", - деп жазды генерал сэр Джеральд Латбери 1957 жылы Кениядан кеткен кезде. Тәуелсіздік алғаннан кейін ол Кениядан Бахрейнге қуылды. Ол Бахрейндегі Мемлекеттік қауіпсіздік тергеулер бас басқармасында шамамен 30 жыл жұмыс істеді және 1998 жылдың ақпанында зейнетке шықты. Ол Бахрейндегі 1990 жылдардағы көтерілістің ұзаққа созылған әлеуметтік толқу кезеңінде азаптауларға қатысқан деген айыптауларға ұшырады, бұл 2000 жылы британдық билік органдарының тергеуін бастауға себеп болды. Тергеу 2001 жылдың тамызында аяқталды, бірақ Amnesty International және Human Rights Watch ұйымдары ұсынған азаптаулар туралы толық құжаттамаға қарамастан, ешқандай айыптау қойылған жоқ. Ол әрқашан азаптауларға қатысқанын жоққа шығарды, тіпті "Қасапқа жұмыла көз жұму" (Blind Eye to the Butcher) атты деректі фильм шыққаннан кейін де, онда Иан Хендерсонды танитын, азаптаудан зардап шеккен құрбандармен сұхбаттар мен дәлелдер ұсынылды.

Ian Stuart McWalter Henderson, also known as Ian Stewart McWalter Henderson, (1927 – 13 April 2013) was a British citizen known for his role in resolving the Mau Mau crisis in Kenya in the late 1950s and for managing the Bahraini General Directorate for State Security Investigations from 1966 to 1998. Henderson was dubbed the "Butcher of Bahrain" due to torture and the numerous human rights violations that were alleged to have taken place under his command there, especially during 1990s uprising in Bahrain. Henderson was born in Aberdeenshire, Scotland, in 1927 but grew up among the Kikuyu in Kenya and lived most of his life overseas. He served as a Colonial Police Officer in Kenya during the 1950s and was famed for his role in capturing Mau Mau rebel leader Dedan Kimathi, about which he wrote the book, The Hunt for Kimathi, also published under the title Man Hunt in Kenya by Doubleday. In 1954 Henderson was awarded the George Medal, the second highest award for bravery not in combat, and later a bar to the George Medal, for suppressing the Mau Mau uprising. "Ian Henderson has probably done more than any single individual to bring the Emergency to an end", wrote General Sir Gerald Lathbury when he left Kenya in 1957. After independence, he was deported from Kenya and moved to Bahrain. He was employed as the head of the General Directorate for State Security Investigations in Bahrain for some 30 years, retiring from his position in February 1998. He was accused of complicity in torture during the period of protracted social unrest of 1990s uprising in Bahrain, leading to an investigation by British authorities in 2000. The investigation was concluded in August 2001 and no charges were filed, despite thorough documentation by Amnesty International and Human Rights Watch of the torture. He always denied any involvement in torture, despite the release of the documentary "Blind Eye to the Butcher" which contains evidence and interviews with the disfigured torture victims who identify Ian Henderson.

Құрметтер

Иан Хендерсонды Королева Елизавета II OBE (1984) орденімен, Джордж Медалімен (1954) марапаттады. Бахрейн Үкіметі оны Шейх Иса бин Салман әл-Халифа орденінің (Виссам әл-Шейх Иса бин Салман Әл-Халифа) ерекше класымен (2000), Бахрейн орденінің (Виссам әл-Бахрейн) 1-ші класымен (1983) және 1-ші кластағы Әскери Еңбек медалімен (Виссам әл-Хидмат әл-Аскари) (1982) марапаттады. 1990 жылы түсірілген "Майуми" корей фильмінде Иан Хендерсонның рөлін Джордж Кеннеди сомдады, онда ол Ким Хён хуэйді тексеруін бейнеледі.

Өлім

Ян Хендерсон 2013 жылдың 13 сәуірінде 86 жасында қайтыс болды.