Кіріспе

Краков қаласындағы Әулие Мария базиликасындағы алтарь кесенесі. Вейт Стосс (Ołtarz Wita Stwosza) жасаған алтарь, сондай-ақ Әулие Мария алтары (Ołtarz Mariacki) – бұл ірі готикалық алтарь және Польшаның ұлттық құндылығы. Ол Краков қаласындағы Әулие Мария базиликасының бас алтарының артында орналасқан. Алтарь 1477 және 1489 жылдар аралығында, қалада 20 жылдан астам тұрған және жұмыс істеген неміс мүсіншісі Вейт Стосс (поляк тілінде Вит Стос) тарапынан жасалған. 1941 жылы, неміс оккупациясы кезінде, бөлшектелген алтарь Польшаның оккупацияланған бөлігінің генерал-губернаторы Ханс Франктің бұйрығымен үшінші рейхке жіберілді. 1946 жылы ол Баварияда, қатты бомбаланған Нюрнберг қамалының жертөлесінен табылған. Бас алтарь Польшада толық қайта жаңартудан өтті және 10 жылдан кейін базиликадағы өз орнына қайта орнатылды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс басталып, Польшаны немістер басып алғанға дейін бірнеше апта бұрын поляктар құрбандық тақтасын бөліп, оның басты мүсіндерін елдің әртүрлі жерлеріне таратып, жәшіктерге сақтады. Бұл тақта тарихында бірнеше рет қалпына келтірілді, соның ішінде Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін де. Ол алғаш рет 1600 жылға дейін, содан кейін 1866–1870 жылдары, 1932–1933 жылдары, 1946–1949 жылдары, 1999 жылы және соңғы рет 2017 жылы жаңартылды. Чикагодағы тарихи "Польша соборы" стиліндегі Әйін Сент-Жан Кантиус шіркеуінде осы шедеврдің толыққанды көшірмесі сақталған. Бұл үштен бір бөлігіне дейін жасалған көшірме – осындай жұмыстардың арасындағы ең ірі және ең егжей-тегжейлі туынды. Ол 2003 жылы Польшаның оңтүстік-шығысындағы бұрынғы Галиция аймағынан келген, 1893 жылы осы шіркеуді құрған иммигранттарды құрметтеу мақсатымен тапсырылды.