Кіріспе
Каласияо, ресми түрде Каласияо муниципалитеті (Каласияо; Каласияо; Calasiao) – Филиппиннің Пангасинан провинциясындағы 1-сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 100 471 адамды құрайды. Бүгінде Каласияо – бірінші сыныпты, жоғары коммерциялық дамыған муниципалитет ретінде танымал және Пангасинанның орталық бөлігінде стратегиялық түрде орналасқан. Ол 24 барангай және 31 ситионы басқарады, жалпы аумағы 4836 гектарды құрайды. Дагупан қаласына жақын орналасқандықтан, муниципалитет үздіксіз экономикалық өрлеуді бастан өткеруде және Metro Dagupan үшін маңызды серіктес коммерциялық орталыққа айналуда. Ас-тағамына келер болсақ, Каласияоның ең танымал өнімі – Путо Каласияо деп аталатын дәстүрлі күріш наны. Каласияо Дагупаннан, Лингаеннен және Маниладан шалқақтап жатыр.
Calasiao, officially the Municipality of Calasiao (; ; ), is a 1st class municipality in the province of Pangasinan, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 100,471 people. Today, Calasiao is known as a first class, highly commercialized municipality and is strategically located at the heart of Pangasinan. It governs 24 barangays and 31 sitios in a total land area of 4,836 hectares. Being a town adjacent to the city of Dagupan, the municipality experiences continuous economic boom and is increasingly becoming an important satellite commercial hub for Metro Dagupan. In terms of delicacy, Calasiao's flagship product is the native rice cake known as Puto Calasiao. Calasiao is from Dagupan, from Lingayen and from Manila.
Этимология
Каласиао атауы жергілікті "Каласиан" сөзінен шыққан, ол "молны жақыннан көрінетін жер" дегенді білдіреді. Бұл сөздің түбірі – "ласи", яғни "молны". Испандықтар келген соң, олар бұл жерді "Lugar de Rayos" деп атады, бұл "Каласиан" сөзінің тікелей испанша аудармасы. Аңыз бойынша, бұрынғы кезде Каласиаода осы табиғи құбылыс жиі кездесетін болғандықтан осылай аталған.
Тарих
Каласияоның жергілікті халқы кем дегенде 5000 жыл бұрын Малай архипелагына қоныстанған австронезиялық тілдерде сөйлейтін халықтың ұрпақтары. Каласияода пангасинан тілінде сөйлейтін халық қоныстанды, олардың тілі австронезия тілдері отбасының малай-полинезия тармағына жатады. 1571 жылы Пангасинанды испандықтар басып алды. Испаниялық конкистадорлармен бірге Рим католик миссионерлері де келді, олар Пангасинанның жергілікті халқына Рим католицизмін әкелді. 16 ғасырда Габонға қоныстанған доминикан монахтары қаладағы үнемі болатын тәртіпсіздіктерге байланысты қуылды. Алайда, жаңа Каласияоның құрылуын жергілікті тұрғындар бірден қуана қарсы алмады. Сондықтан 1660 жылы Малонг көтерілісіне шақырылғанда, қала тұрғындары қаруларын алып, испан билігіне қарсы күреске қосылды. Азаматтар сонымен қатар Биналатонгянның (қазіргі Сан-Карлос қаласы) Хуан де ла Круз Паларистің көтеріліс шақыруына жауап берген алғашқы адамдардың бірі болды, ол испан билеушілерін және монахтарды шекарадан қуып шығуға жетуге мүмкіндік берді. Каласияо қаласы Испания королі Хуан Хименес дель Опалинге және Алонсо Эрнандес де Сандовалдың ұлына тиесілі деп белгіленген Лабаяның Пангасинан энкомендиясының бір бөлігі болды, олардан салық жиналды. Бүгінде Каласияо қаласы қарқынды дамып келеді. Ол жақын арада қалаға айналуы немесе Дагупан мен Сан-Карлос қалаларымен бірігіп, мегаполис болуы мүмкін. Дегенмен, Каласияодан көптеген адамдар Филиппиннің басқа аймақтарына, АҚШ-қа және басқа елдерге жақсы мүмкіндіктер іздеу үшін көшіп кетті.
Демография
Халық пангасинан тілінде сөйлейді, ол орталық Пангасинанның ең көп қолданылатын тілі. Илокано, тагалог және ағылшын тілдері де кеңінен таралған.
Экономика
Каласияо Пангасинан облысының орталық бөлігінде, Дагупан мен Сан-Карлос қалаларының арасында орналасқан. Каласияо екі қаламен де байланыстыратын маңызды тас жол бар. Қала сонымен қатар Санта-Барбарамен байланысты, ал Макартур тас жолы Багио қаласы мен Метро Манилаға дейін созылады. Каласияоның құнарлы егістік жерлеріне негізінен күріш (палай), кокос пальмасы және манго ағаштары отырғызылған. Каласияо өзендері мен батпақ жерлерінде балық шаруашылықтары көп, онда банг (сүт балығы), пантат (қара балық) және тилапия сияқты балықтар өсіріледі. Coca Cola Bottlers зауыты Purok 7, Barangay Bued, Каласияода орналасқан. 2010 жылдың маусым айында Robinsons Malls осы қалада өзінің 30-шы сауда орталығының салынатынын хабарлады. "Robinsons Place Pangasinan" – екі қабатты сауда орталығы, жалпы ауданы 74,5 гектар, жалға берілетін ауданы 78,5 гектар.
Жергілікті билік
Каласияо, Пангасинан провинциясының үшінші конгресс округіне кіретін қала, жергілікті атқарушы орган ретінде тағайындалған мэр және жергілікті өзін-өзі басқару кодексіне сәйкес оның заң шығару органы ретінде муниципалдық кеңеспен басқарылады. Мэр, вице-мэр және кеңес мүшелері халықтың тікелей сайлауы арқылы сайланады, сайлау әр үш жыл сайын өтеді. Қалалық әкімдік Сан-Педро және Сан-Пабло-де-Каласияо Рим католик монастырының алдында орналасқан, бұл ғимарат Сенор Дивино Тесоро қасиетті орнымен бірдей. Қазіргі мэр – Мамилин А. Карамат, ол 2022 жылдың мамыр айында өткен сайлауда жеңіске жеткеннен кейін Джозеф Арман С. Баузоннан мэр лауазымын алды. 2023 жылдың қаңтарында ол инсульттан қайтыс болды, ал Кевин Маканлалай мэр болып тағайындалды.
Сайланған лауазымды адамдар
Қазіргі уақытта қаланың басшылығын әкім Кевин Рой Q. Маканлалай, вице-әкім Нестор Габрильо және тағы сегіз кеңесші жүзеге асыруда. + Әкімшілік кеңестің мүшелері (2022–2025) Лауазымы Аты-жөні Құрметті депутат Мария Рейчел Аренас Әкім Кевин Рой Қ. Маканлалай Вице-әкім Нестор А. Габрильо Кеңесшілер Мэнни Д. В. Датуин Фелипе К. Де Вера Ардисон Б. Сориано Хавердани Дас Б. Мессина Джеральд С. Афис Илайас С. Вильянуева MYC Д. Сисон Хосе А. Лореско Ауылдық округтер лигасының төрағасы Патрик А. Караммат (Нальсиан) Жастар кеңесі федерациясының төрағасы Нараяна Ратанси Дас Мессина (Лонгос)
Туризм
Каласияодан Бонуан көк жағажайы мен Лингаен шығанағындағы Жүз аралға дейін қысқа сапар бар. Каласияодан Багио қаласына дейін шамамен 2 сағат, ал Манилаға дейін 4 сағат жол. Каласияо өзінің путосымен – жұмсақ күріш тоқашы, суманымен – банан жапырақтарына оралған тәтті кокос және жабысқақ күріш тоқашы, сондай-ақ багонгпен – ашытылған балық пастасымен танымал. Каласияо путосы қаланың "ақ алтыны" деп аталады. Каласияо путосы – бұл жартылай жабысқақ күріштен жасалған, балшық құмыраларда ашытылған, бір тілімдік, жұмсақ күріш тоқашы. Ол негізінен Диналаоан ауылында өндіріледі. Көршілес қалалар мен облыстардан келген көптеген паломниктер Каласияоға Сенор Дивино Тезоро киелі орнында дұға ету үшін келеді. Айқышқа шегеленіп өлтірілген Иса Мәсіхтің мүсіні өлшеміне қарай өсіп, кереметтер сыйлайды деп сендіреді.
Путо мерекесі
Каласио "путо" индустриясының фестивалін тойлайды. Каласио путо – ауызда еріп кететін дәмімен бүкіл Филиппинде танымал күріш тоқашы. Ол жергілікті жерлерде Сан-Дивино-Тезороға (Sr. Divino Tesoro) қарайтын жолдардың бойында сатылады. Ол "ақ алтын" атанған: "кесе пішіндес, бір тістеп жеуге ыңғайлы, жұмсақ күріш тоқаштары; жартылай жабысқақ күріш ескі топырақ құмыраларда ашытылады" (Диналаоан, Лумбанг, Амбуэтель және Нальсианның бір бөлігінде). Каласио путосы – суға жібітілген, ұзын дәнды күріштен жасалады, ұнтақталып, үш күн немесе одан да көп уақыт ашытылады, дәміне қарай қант қосылып, буда пісіріледі. Оның үстіне дәм беру үшін ірімшік немесе шоколад сиропы құйылуы мүмкін. Оны динуганмен бірге жеуге өте қолайлы. Қалада дәстүрлі ақ путодан басқа пандан (жасыл), убе (көкшіл қызыл), банан (сары), құлпынай (ақшыл қызыл/қызыл) және ірімшік (алтын) сияқты түрлі дәмдері бар. Алғашқы ақ путо мен куцинта (күріштен жасалған тағы бір тоқаш) килограмы 70-75 данаға 80 песодан сатылады, ал дәмділері 80 песодан сатылады. Басқа аймақтарда тасымалдау шығындарын өтеу үшін баға 15-20 песоға қымбаттау. Белланың Путосы маусымға қарай күніне 3-6 қап күріштен путо жасауға жұмсайды. Өндіріс ең жоғары деңгейге қазан және қаңтар айларында жетеді. Бір қап күріштен 8000 дана немесе 107 кг путо шығады. Белланың Путосы төрт SM сауда орталығында сатылады: Санта-Меса (Манила), Баливаг (Булакан), Кларк (Пампанга) және Росалес (Пангасинан). Сондай-ақ, ол Калукан қаласындағы дүкенде және Росалес қаласындағы "Пасалубонг" орталығында сатылады. Бокайо (қанты бар кокос) және динуган да Нальсиан Бакайо мен Нальсиан Центроның ең жақсы өнімдері болып табылады. Каласио қалалық фиестасын жыл сайынғы 2 және 3 мамыр күндері тойлайды: Сеньор Дивино Тезоро мерекесі. Ал 28 және 29 маусымда Сан-Педро мен Сан-Пабло мерекесі тойланады, бұл бұрын Каласио фиестасының күндері болған.