Кіріспе
D-диез миноры – D-ге негізделген, D, E, F, G, A, B және C ноталарынан тұратын минор гаммасы. Оның нота таңбасында алты диез бар. Оның қатарлас мажор гаммасы F-диез мажор (немесе энагармониялық G-бемоль мажор). Оның параллель мажор гаммасы, D-диез мажор, көбінесе E-бемоль мажормен ауыстырылады, себебі D-диез мажордың екі қос диезі оны қолдануды қиын жасайды. Оның энагармониялық эквиваленті, E-бемоль миноры, бірдей саны бар бемольдерге ие. D-диез табиғи минор гаммасы:
D sharp minor is a minor scale based on D, consisting of the pitches D, E, F, G, A, B, and C. Its key signature has six sharps. Its relative major is F sharp major (or enharmonically G flat major). Its parallel major, D sharp major, is usually replaced by E flat major, since D sharp major's two double sharps make it impractical to use. Its enharmonic equivalent, E flat minor, has the same number of flats. The D sharp natural minor scale is:
Changes needed for the melodic and harmonic versions of the scale are written in with accidentals as necessary. The D sharp harmonic minor and melodic minor scales are:
Гамманың мелодиялық және гармониялық нұсқаларына қажетті өзгерістер қажет болған жағдайда акциденттермен жазылады. D-диез гармониялық минор және мелодиялық минор гаммалары:
D sharp minor is a minor scale based on D, consisting of the pitches D, E, F, G, A, B, and C. Its key signature has six sharps. Its relative major is F sharp major (or enharmonically G flat major). Its parallel major, D sharp major, is usually replaced by E flat major, since D sharp major's two double sharps make it impractical to use. Its enharmonic equivalent, E flat minor, has the same number of flats. The D sharp natural minor scale is:
Changes needed for the melodic and harmonic versions of the scale are written in with accidentals as necessary. The D sharp harmonic minor and melodic minor scales are:
D-минордағы музыка
D-диез миноры классикалық дәуірдегі шығармалардың негізгі тональдығы ретінде сирек қолданылады. Көптеген латуь аспаптары мен ағаштан жасалған үрлемелі аспаптар үшін салыстырмалы түрде оңай басқарылатын E-бемоль минорындағы нотация жиі кездеседі. 24 канондық тональдықта композиторлардың көпшілігі E-минорды ұнатса, Иоганн Себастьян Бах, Сергей Ляпунов және Мануэль Понсе D-диез минорын артық көрді. Бахтың «Жақсы темперленген клавир» шығармасынан 1-томның сегізінші фугасы және 2-томның сегізінші прелюдиясы мен фугасы D-диез минорында жазылған; екі фуга да Пикардиялық третімен аяқталады, соңғы D-диез мажор аккордында F нотасын қажет етеді. Ляпуновтың 12 трансценденттік этюдтерінің екіншісі («Фантомдар биі») де D-диез минорында. Александр Скрябиннің этюдтері, Op. 8, № 12 осы тональдықта, бәлкім ең танымал мысалы. Шарль Валентин Алканның «Les quatre âges» атты үлкен сонатасының екінші бөлімі, «Quasi Faust» деген тақырыпта, сонымен қатар D-диез минорында (бірақ F-диез мажорда аяқталады) және жол бойында тіпті өткір тональдықтарға модуляцияланады, олардың кейбіреулері теориялық болып табылады, мысалы G-диез мажор және D-диез мажор. Кейбір ноталарда бас кілтіндегі 6 диез кілттік белгілері жоғары сызықтағы A үшін диезбен жазылады. Оркестрлік музыкада, модуляциядан басқа, бұл тональдықтар сирек қолданылса да, клавишті музыкада мүлдем сирек емес. Фортепиано музыкасын оркестрлеу үшін кейбір теоретиктер музыканы D минорына немесе E минорына транспозициялауды ұсынады. Егер D-диез минорын міндетті түрде қолдану керек болса, B үрлемелі аспаптарын E-диез минорының орнына F минорында (немесе G аспаптарын қолданып, G-диез минорының транспозицияланған тональдығын беру үшін) және B аспаптарын E минорында нотациялау керек, кілттік белгілерде қос диездерді болдырмау үшін. Ал E рогтары B минорлық кілттік белгісімен жазылған партияларды алады.