Виргин аралдары креол тілі: тарихы, түрлері (Саба, Сен-Мартен, Синт-Эстатиус). Англияға негізделген, аймақтық диалект ретінде танымал. Лингвистикалық зерттеулер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Виргин аралдарында және жақын орналасқан Саба, Сент-Мартин және Синт-Эвстациус аралдарында сөйленетін ағылшын тіліне негіделген креол тілі, бұрынғы Дания Батыс Индиясында қолданылған голланд тіліне негіделген креол тілі.
English based creole spoken in the Virgin Islands and the SSS islands
the Dutch based creole once spoken in the Danish West Indies
Виргин аралдары креол тілі, немесе Виргин аралдары креол ағылшын тілі – Виргин аралдарында және жақын маңдағы Саба, Сент-Мартин және Синт-Эвстациус аралдарында сөйленетін бірнеше нұсқасы бар ағылшын тіліне негіделген креол тілі. Бұл аралдарда ол тиісінше Саба ағылшын тілі, Сент-Мартин ағылшын тілі және Статиан ағылшын тілі деп белгілі. "Виргин аралдары креол тілі" термині – ғалымдар мен академиктер қолданатын ресми терминология, күнделікті сөйлеуде сирек қолданылады. Көптеген жергілікті тұрғындар креол тілін ағылшын тілінің диалектісі деп есептейтіндіктен, бұл тіл бейресми түрде диалект ретінде танымал, ағылшын тілінің креол тілі емес. Бірақ академиялық әлеуметтік-тарихи және лингвистикалық зерттеулер бұл шын мәнінде ағылшын креол тілі екенін көрсетеді. Виргин аралдары креол тілінің бірнеше нұсқасы болғандықтан, ол сөйленетін нақты аралдың атымен де белгілі: Крусиан диалектісі, Томиан диалектісі, Тортолиан диалектісі немесе Толан диалектісі, Саба диалектісі, Сент-Мартин диалектісі, Статиан диалектісі.
Virgin Islands Creole, or Virgin Islands Creole English, is an English based creole consisting of several varieties spoken in the Virgin Islands and the nearby SSS islands of Saba, Saint Martin and Sint Eustatius, where it is known as Saban English, Saint Martin English, and Statian English, respectively. The term "Virgin Islands Creole" is formal terminology used by scholars and academics, and rarely used in everyday speech. Informally, the creole is known as a dialect, as many locals perceive the creole as a dialect of English, not an English creole language. But academic sociohistorical and linguistic research suggests that it is in fact an English creole language. Because there are several varieties of Virgin Islands Creole, it is also colloquially known by the specific island on which it is spoken: Crucian dialect, Thomian dialect, Tortolian dialect or Tolan dialect, Saban dialect, Saint Martin dialect, Statian dialect.
Тарих
Креол тілі құл болған африкалықтар Батыс Африканың әр түрлі аймақтарынан әкелінгендіктен, бір-бірімен және еуропалық иелерімен қарым-қатынас жасай алмағандықтан, Батыс Африкадан алынған сөздер мен грамматикалық құрылымдармен негізделген ағылшын тіліндегі пиджин тілін жасады. Бұл тіл кейінгі ұрпақтарға ана тілі ретінде берілгендіктен креол тіліне айналды. Данияның Сент-Томас және Сент-Джон колонияларында негізінен голландтық текті еуропалықтар тұрған, бұл құл африкалықтардың Негерхолланд деп аталатын голланд тіліне негізделген креол тілін жасауына әкелді. Негерхолланд 19 ғасырға дейін Сент-Томас және Сент-Джон аралдарында кеңінен қолданылды, содан кейін 1801-1802 және 1807-1815 жылдары британдықтар Данияның Батыс Үндісін басып алды. Шарлотта Амалия портында ағылшын тілі сауда мен бизнес тілі ретінде маңызға ие болғандықтан, Виргин аралдарындағы креол тілі Негерхолландтан басымдық алды. Халықтың бір бөлігі 20 ғасырдың соңына дейін Негерхолландты қолдануын жалғастырды. Данияның Батыс Үнді аралдарындағы басқа еуропалықтардан айырмашылығы, Сент-Крой тұрғындары негізінен ағылшын, ирланд және шотланд текті болды, бұл 18-ші және 19-шы ғасырларда африкалық құлдардың ағылшын тіліне негізделген креол тілін дамытуына себеп болды. 19 ғасырда Виргин аралдарындағы креол тілі Сент-Томас және Сент-Джон аралдарында қолданылды, ал Негерхолланд жоғалып бара жатты. 19 ғасырдың соңына қарай ағылшын креол тілі Сент-Томас және Сент-Джонның ана тілі ретінде Негерхолландты толыққанды ығыстырды. Бұл креол тілі қазіргі Британдық Виргин аралдарында да дамыды. 1672 жылы британдықтар голландтықтардан аралдарды басып алды. Құлдыққа түскен африкалықтар Тортола, Виргин-Горда, Анегада және Джост-Ван-Дайк аралдарындағы плантацияларда жұмыс істеуге әкелінді, онда олар Сент-Кройдағы құлдар сияқты ағылшын тіліндегі креол тілін дамытты. АҚШ және Британдық Виргин аралдары саяси жағынан бөлек болғанымен, олардың ортақ Виргин аралдары мәдениеті, колониализм мен құлдыққа негізделген ұқсас тарихы және ортақ қандық байланыстары бар. Виргин аралдарындағы сияқты, африкалық құлдар Саба, Синт-Евстатий және Сент-Мартин аралдарына әкелінді. Британ аралдарынан келген еуропалықтардың осы аралдарда кең таралғандығы, сондай-ақ SSS аралдарының жақын маңдағы ағылшын тілді аралдармен сауда-саттық байланыстары SSS аралдарында ағылшын креол тілінің пайда болуына әкелді. Данияның Батыс Үндістандағы 1848 жылғы азаттықтан кейін Сент-Мартеннен жұмыс күшінің көптеп импортталуына, сондай-ақ бай плантаторлардың Виргин аралдары мен SSS аралдарында плантацияларға ие болуға бейімділігіне байланысты, SSS аралдарының түпкі тұрғындары (түпнұсқа африкалық құлдар мен еуропалық отарлаушылардың ұрпақтары) АҚШ және Британдық Виргин аралдарындағы тұрғындармен ортақ қандық байланыстар мен ортақ мәдениетті бөліседі.
The creole was formed when enslaved Africans, unable to communicate with each other and their European owners due to being taken from different regions of West Africa with different languages, created an English based pidgin with West African–derived words and grammatical structure. This was creolized as it was passed on to subsequent generations as their native tongue. The Danish colonies St. Thomas and St. John had a European population of mainly Dutch origin, which led to enslaved Africans first creating a Dutch based creole, known as Negerhollands. Negerhollands was in mainstream usage on St. Thomas and St. John until the 19th century, when the British occupied the Danish West Indies from 1801 to 1802 and 1807 to 1815. As English became preferred as a trade and business language in the busy port of Charlotte Amalie, Virgin Islands Creole became established in preference to Negerhollands. Some of the population continued to use Negerhollands well into the 20th century. Unlike the continental European population of the other Danish West Indian islands, that of St. Croix was mostly of English, Irish and Scottish origin, which led to African slaves developing an English based creole throughout the 18th and 19th centuries. By the 19th century, Virgin Islands Creole was spoken on St. Thomas and St. John, as Negerhollands faded away. By the end of the 19th century, English creole completely replaced Negerhollands as the native dialect of St. Thomas and St. John. The creole had also been developing in the present day British Virgin Islands. The British took over the islands from the Dutch in 1672. Enslaved Africans were brought to work on plantations on the islands of Tortola, Virgin Gorda, Anegada, and Jost Van Dyke where they, like those enslaved on St. Croix, developed an English based creole. Although the U. S. and British Virgin Islands are politically separate, they share a common Virgin Islands culture, similar history based on colonialism and slavery, and some common bloodlines. Like those in the Virgin Islands, African slaves were brought to the SSS islands of Saba, Sint Eustatius and Saint Martin. The prevalence of Europeans from the British Isles on these islands, as well as the SSS islands' proximity and trade with nearby English speaking islands, resulted in an English creole being spoken in the SSS islands. Due to the heavy importation of workers from Saint Martin after the 1848 emancipation in the Danish West Indies, as well as a tendency for wealthy planters to own plantations in both the Virgin Islands and SSS islands, the "ancestral" inhabitants (descendants of the original African slaves and European colonists) of the SSS islands share common bloodlines and a common culture with those of the U. S. and British Virgin Islands.
Түрлері
Бүгінде креол тілі АҚШ және Ұлыбритания Виргин аралдарында, сондай-ақ жақын орналасқан ССС аралдарында – Саба, Сент-Мартен (француз және голланд бөліктерінде) және Синт-Эвстатийде кең таралған. Атаулары бірдей болмаса да, лингвистер Виргин аралдары мен ССС түрлерін бір креол тілінің нұсқалары деп санайды. Аралдар арасында шағын айырмашылықтар бар. Сент-Кройс диалектісі (Крусиан деп те аталады) ең ерекше, ол Белиз және Панаманың ағылшын креол тілдерімен көптеген ұқсастықтарға ие. Бұл, әлдебір Панама каналын салу кезінде Сент-Кройстан Панамаға адамдардың қоныс аударуымен байланысты болуы мүмкін. ССС аралдарының диалектісі АҚШ Виргин аралдарына қарағанда Ұлыбритания Виргин аралдарының диалектісіне сәл жақын. Сент-Томас және Сент-Джон диалектілері Крусиан және Ұлыбритания Виргин аралдарының нұсқаларымен ерекше ұқсастықтарды бөліседі.
Today the creole is native to the U. S. and British Virgin Islands and the nearby SSS islands of Saba, Saint Martin (both French and Dutch sides) and Sint Eustatius. Though not called by the same name, the Virgin Islands and SSS varieties are considered by linguists to be the same creole. There are slight variations from island to island. The speech of St. Croix (known as Crucian) is the most distinct, sharing many similarities with the English creoles of Belize and Panama. This is perhaps due to migration from St. Croix to Panama during the building of the Panama Canal. The speech of the SSS islands is slightly closer to that of the British Virgin Islands than that of the U. S. Virgin Islands. The speech of St. Thomas and St. John shares distinct similarities with both the Crucian and British Virgin Islands variants.