Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қозгалтқышсыз бросталған жауынгерлік техниканың алғашқы түрі.
An early type of unpowered armored fighting vehicle
Соғыс арбасы – қаруланған немесе бросталған жануарлар тартқан арба немесе вагонға ұқсас, тарихи жауынгерлік көліктердің бірнеше ерте түрінің бірі.
A war wagon is any of several historical types of early fighting vehicle involving an armed or armored animal drawn cart or wagon.
Қытай
Соғыста біріккен арбаларды бекініс ретінде пайдаланудың ең ерте мысалдарының бірі қытай тарихи жазбасы "Хан кітабында" сипатталған. Б.з.д. 119 жылы Хан-Шионну соғысының Мобей шайқасында әйгілі хан генералы Вэй Цин әскерін Гоби шөлі арқылы шаршатарлық әскери жорықпен өткізіп, Ижикси Чаньюдың бас күштері оларды қарсы жағынан қоршауға дайындалып тұрғанын көрді. Вэй Цин "Әскери берік арбалар" (武剛車; пиньинь: wŭ gāng chē) деп аталатын броньды, ауыр арбаларды сақина тәрізді құралымдарда уақытша қорғаныс бекіністері ретінде пайдаланып, Шионнудың алғашқы атты шабуылдарын тоқтатты, бұл қақтығыстың тұрақтап қалуына және әскерлерінің күшін қайта жинауға уақыт берді. Содан кейін ол құмды дауылдың жамылғысымен шабуылға өтіп, көшпенділерді жеңді. Гуан-ву императоры (б.з. 25-57) Сионнуға қарсы Ұлы Қытай қабырғасына орналастырылған, бірнеше қабатты бақылау мұнарасы бар, өгіздермен тартылған соғыс арбасын енгізді. VI ғасырға қарай мұндай соғыс арбаларының биіктігі бірнеше метрге жетіп, доңғалақтарының саны 20-ға дейін болды.
One of the earliest example of using conjoined wagons in warfare as fortification is described in the Chinese historical record Book of Han. During the 119 BC Battle of Mobei of the Han–Xiongnu War, the famous Han general Wei Qing led his army through a fatiguing expeditionary march across the Gobi desert only to find Yizhixie Chanyu's main force waiting to encircle them on the other side. Using armored heavy wagons known as "Military Sturdy Wagon" (武剛車; pinyin: wŭ gāng chē) in ring formations as temporary defensive fortifications, Wei Qing neutralised the Xiongnu's initial cavalry charges, forcing a stalemate and buying time for his troops to recover strength, before using the cover of a sandstorm to launch a counteroffensive which overran the nomads. The Guangwu Emperor (AD 25 57) introduced an ox pulled war wagon several stories high with an observation tower, which was deployed at the Great Wall against the Xiongnu. By the 6th century such war wagons reached several meters in height and had up to 20 wheels.
Еуропа
Ортағасырлық еуропалық соғыс арбасы 1420 жылы Богемияда көтеріліс жасаған чех генералы Ян Жижка басқарған гусит әскерлерімен Хуссит соғысында жасалған. Бұл – қорғаныш жақтары мен атыс тесіктері бар, зеңбірек немесе қолда бар қарулы сарбаздар, садақшылар мен арбаушылар, сондай-ақ найза, сүңгі және шолақтармен қолдау көрсеткен жаяу әскерінен құралған ауыр арба болатын. Олардың тобы қорғаныс бекіністерін құра алды, сонымен қатар формациялардағы бекініс нүктелері ретінде немесе қысқыштардағы атыс күші ретінде де қолданылды. Оқ-дәрінің алғашқы қолданылуы және жаңа тактикалық әдістер негізінен шаруа жаяу әскеріне Киелі Рим империясының көптеген атты әскерлерінің шабуылына тойтарыс беруге көмектесті. Арба алғаш рет 1420 жылдың 25 наурызында Судомерь шайқасында қолданылды, онда ол гусит әскері үшін күшті қару болды. Шамамен 400-ге қарсы 2000 болғанына қарамастан, соғыс арбасы гусит әскеріне шайқаста жеңіске жетуге мүмкіндік берді. Содан кейін арба Хуссит соғыстарының қалған бөлігінде үлкен жетістікке ие болды. Хуссит соғыстарынан кейін олар богемиялық жалдамалы әскерлердің арнайы тактикалық қаруы ретінде қолданыла берді, олар атты әскерлерге немесе жаяу әскерлерге қарсы жеңіске жетті. Оның сәтті тарихы, кем дегенде, ірі масштабтағы шайқастарда далалық артиллерияның дамуымен аяқталды: шамамен 300 арбадан тұратын соғыс арбасының қабырғасы «бекінісі» 1504 жылдың 12 қыркүйегінде Венценбах шайқасында Георг фон Фрунсбергтің ландскнехт полкінің кулверин және мылтықтарымен бұзылды.
A medieval European war wagon was developed in the Hussite Wars around 1420 by Hussite forces led by the Czech general Jan Žižka rebelling in Bohemia. It was a heavy wagon given protective sides with firing slits and heavy firepower from either a cannon or a force of hand gunners, archers and crossbowmen, supported by infantry using spears, pikes and flails. Groups of them could form defensive works, but they also were used as hard points for formations or as firepower in pincer movements. This early use of gunpowder and innovative tactics helped a largely peasant infantry stave off attacks by the Holy Roman Empire's larger forces of mounted knights. The wagon was first used in war in Battle of Sudoměř on March 25, 1420, where it was found to be a powerful weapon for the Hussite army. Despite being outnumbered by approximately 400 to 2000, the war wagon allowed the Hussite forces to emerge victorious in the battle. The wagon was then used throughout the rest of the Hussite Wars with great success. After the Hussite wars, they stayed in usage as the special tactical weapon of Bohemian mercenaries which prevailed against knights or foot soldiers. Its successful history came to an end, at least for large scale engagements, with the development of field piece artillery: a battle wagon wall "fortress" of approximately 300 wagons was broken at the Battle of Wenzenbach on September 12, 1504 by the culverines and muskets of the landsknecht regiment of Georg von Frundsberg.