Форли, Италия: тарихы, мәдениеті, өнер ескерткіштері. Эмилия-Романья аймағының маңызды қаласы, Болонья университетінің кампусы. Ауыл шаруашылығы орталығы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Форли (/fɔːrˈliː/ forLEE, ; Forum Livii) – Солтүстік Италиядағы Эмилия-Романья аймағындағы коммуна (муниципалитет) және қала. Форли, Чезена қаласымен бірге, Форли-Чезена провинциясының орталығы болып табылады. Бұл Романья аймағының бас қаласы. Қала Виа-Эмилия тас жолының бойында, Монтоне өзенінен шығысқа қарай орналасқан және маңызды ауыл шаруашылығы орталығы болып есептеледі. Форли Италияның мәдени және өнер тұрғысынан маңызды ескерткіштеріне ие; сонымен қатар, бұл қала суретшілер Мелоццо да Форли және Марко Пальмеццано, гуманист тарихшы Флавио Биондо, дәрігерлер Джеронимо Меркуриали және Джованни Баттиста Моргагнинің туған жері ретінде танымал. Форли университетінің кампусы (Болон университетінің бөлігі) экономика, инженерия, саяси ғылымдар және аудармашылар мен тіл мамандарының қазіргі заманғы тілдер мектебі (SSLMIT) салаларында маманданған.
Forlì (/f//ɔːr/'/l//iː/ forLEE, ; ; Forum Livii) is a comune (municipality) and city in Emilia Romagna, Northern Italy, and is, together with Cesena, the capital of the Province of Forlì Cesena. It is the central city of Romagna. The city is situated along the Via Emilia, to the east of the Montone river, and is an important agricultural centre. The city hosts some of Italy's culturally and artistically significant landmarks; it is also notable as the birthplace of painters Melozzo da Forlì and Marco Palmezzano, humanist historian Flavio Biondo, physicians Geronimo Mercuriali and Giovanni Battista Morgagni. The University Campus of Forlì (part of the University of Bologna) is specialized in Economics, Engineering, Political Sciences as well as the Advanced school of Modern Languages for Interpreters and Translators (SSLMIT).
Климат
Аймақтың климаты ылғалды субтропикалық (Кёппен климаттық жіктелімі бойынша Cfa) және Жерорта теңізіне тән ерекшеліктерімен сипатталады, қаланың теңізге жақындығы климатты жұмсартады. Форлиде жаз ыстық және күннөлді болады, температура 30 °C (86 °F) жоғарылап, жылдың ең ыстық апталарында тіпті 40 °C (104 °F) дейін жетеді. Қыстары салқын және ылғалды, жиі тұманды болады. Сирокко желі кейде оңтүстіктен соғып, ауа температурасын қысқа мерзімге көтеріп тұрады.
The climate of the area is humid subtropical (Cfa in the Köppen climate classification) with Mediterranean features, fairly mitigated by the relative closeness of the city to the sea. Forlì is characterized by hot and sunny summers, with temperatures that can exceed 30 °C (86 °F) and even reach 40 °C (104 °F) during the hottest weeks of the year. Winters are cool and moist, with frequent fog. Occasionally the warm Sirocco wind blows from the south, bringing warmer temperatures for brief periods.
Ежелгі дәуір
Форлидің айналасы палеолит дәуірінен бері қоныстанған: Монте-Поджолодағы Ка' Белведер тауындағы қазбалар нәтижесінде, қазіргі заманға дейінгі 800 000 жыл бұрын жасалған мыңдаған тас жаңқалары табылды. Бұл палеолиттің ашель кезеңінен бұрын өткір жиекті құралдар жасаған тас өңдеу өнеркәсібінің болғанын көрсетеді. Форли қаласы Римдіктер қалған галли ауылдарын басып алғаннан кейін, Via Aemilia жолы салынып жатқан шақта негізделді. Оқиғаның нақты күні әлі де даулы, бірақ кейбір тарихшылар ежелгі Рим форумының алғашқы қонысы шамамен б.з.д. 188 жылы консул Гай Ливий Салинатор (б.з.д. 207 жылы Метавр өзенінің жағасында Хаздрубал Баркамен шайқасып, оны жеңген) салғанын айтады. Ол қалаға "Ливий руының жері" деген мағына беретін Forum Livii деген латынша ат берген. Басқалары қала Юлий Цезарь кезінде кейінірек құрылған болуы мүмкін деп есептейді. Б.з.д. 88 жылы қала Гай Мариус пен Сулла арасындағы азаматтық соғыс кезінде қиратылды, бірақ кейін претор Ливий Клодий оны қайта жаңартып салды.
The surroundings of Forlì have been inhabited since the Paleolithic: a site, Ca' Belvedere of Monte Poggiolo, has revealed thousands of chipped flints in strata dated 800,000 years before the present era, which indicates a flint knapping industry producing sharp edged tools in a pre Acheulean phase of the Paleolithic. Forlì was founded after the Roman conquest of the remaining Gallic villages, about the time the Via Aemilia was built. With no clear evidence, the exact date this occurred is still under debate, though some historians believe that the first settlement of the ancient Roman Forum was built in approximately 188 BC by consul Gaius Livius Salinator (the same that fought Hasdrubal Barca and vanquished him at the banks of the Metaurus River in 207 BC), who gave it the Latin name Forum Livii, meaning "the place of the gens Livia". Others argue the town may have been founded later, during the time of Julius Caesar. In 88 BC, the city was destroyed during the civil wars of Gaius Marius and Sulla, but later rebuilt by the praetor Livius Clodius.
Орта ғасырлар
Батыс Рим империясы құлағаннан кейін қала Одоакр мен Остготтар патшалығының құрамына енді. VI ғасырдың соңынан бастап 751 жылға дейін Форли Италиядағы Византия / Шығыс Рим билігінің шеткі бөлігі болды, ол Равенна экзархаты деп белгілі болды. Осы кезеңде германдық ломбардтар қаланы бірнеше рет – 665, 728 және 742 жылдары басып алды. 757 жылы қала Пепин сыйлығының бір бөлігі ретінде Папалық мемлекетке қосылды. 1276 жылы 14 қарашада Цивителлада Гвельфтермен одақтас күштерге, соның ішінде флоренциялық әскерлерге қарсы шайқасты, ал 1282 жылы 15 мамырда Форлиде папа Мартин IV жіберген қуатты француз жасағына қарсы шайқас болды, бұл шайқасты Данте Алигьери (1303 жылы қалада Скарпетта Орделаффи қабылдаған) «Тозақ» поэмасының 27-ші әнінде сипаттады. 1282 жылы Форли әскерін Гвидо да Монтефельтро басқарды, ал француздар Жан д’Эппеге бағынды. Император Фредерик II-нің кеңесшісі болған астролог Гвидо Бонатти оның кеңесшілерінің бірі болды. Келесі жылы қаланың шаршаған Сенаты папалық билікті мойындауға мәжбүр болды және Гвидодан кетуін сұрады. Коммуна көп ұзамай тікелей папалық өкілді қабылдамай, жергілікті кондотьерге мойынсұнды, ал Симоне Местагуерра өзін Форли лорды деп жариялады. Алайда ол жаңа иелікті мұрагерге бейбіт түрде қалдыра алмады, содан кейін Форли Магинардо Паганоға, содан кейін Угуччионе делла Фагжуолаға (1297) және басқаларға өтті, 1302 жылы Орделаффи билікке келгенге дейін. Папалық қолдаумен жергілікті топтар 1327–29 жылдары және қайта 1359–75 жылдары Орделаффи отбасын биліктен қуырды, ал басқа жағдайларда Орделаффилер епископтарды қуғынға түсірді. Ренессансқа дейін Орделаффи қала мен оның айналасын иеленуді сақтауға тырысты, әсіресе Папаның билігін қайта орнату әрекеттеріне қарсы. Көптеген жағдайларда отбасы мүшелері арасында азаматтық соғыстар болды. Олар басқа мемлекеттер үшін кондотьерлер ретінде де шайқасты, Форлиді қорғау немесе безендіру үшін ақша табуға тырысты.
After the collapse of the Western Roman Empire, the city was incorporated into the realms of Odoacer and of the Ostrogothic Kingdom. From the end of the 6th century to 751, Forlì was an outlying part of the Byzantine / Eastern Roman power in Italy known as the Exarchate of Ravenna. During this time the Germanic Lombards repeatedly took the city – in 665, 728, and 742. It was finally incorporated with the Papal States in 757, as part of the Donation of Pepin. against a Guelph allied force, including Florentine troops, at Civitella on 14 November 1276; and at Forlì itself against a powerful French contingent sent by Pope Martin IV, on 15 May 1282, in a battle cited by Dante Alighieri (who was hosted in the city in 1303 by Scarpetta Ordelaffi), Inferno 27. In 1282, Forlì's forces were led by Guido da Montefeltro, while the French were under Jean d'Eppe. The astrologer Guido Bonatti (advisor of Emperor Frederick II) was one of his advisors. The following year the city's exhausted Senate was forced to cede to papal power and asked Guido to take his leave. The commune soon submitted to a local condottiere rather than accept a representative of direct papal control, and Simone Mestaguerra had himself proclaimed Lord of Forlì. He did not succeed in leaving the new signory peacefully to an heir, however, and Forlì passed to Maghinardo Pagano, then to Uguccione della Faggiuola (1297), and to others, until in 1302 the Ordelaffi came into power. Local factions with papal support ousted the family in 1327–29 and again in 1359–75, and at other turns of events the bishops were expelled by the Ordelaffi. Until the Renaissance the Ordelaffi strived to maintain the possession of the city and its countryside, especially against Papal attempts to assert back their authority. Often civil wars between members of the family occurred. They also fought as condottieri for other states to earn themselves money to protect or embellish Forlì.
Қазіргі заман
Орделаффилердің ең танымал өкілі – Пино III, ол 1466 жылдан 1480 жылға дейін Форли билеушілігін (Signiory) басқарды. Пино қатал билеуші болды; алайда ол қаланы жаңа қабырғалармен және ғимараттармен көркейтіп, өнерді қолдады. Ол 40 жасында улану күдігімен қайтыс болғанда, Форлидің жағдайы нашарлап, Орделаффи топтары бір-бірімен күресіп, Папа Сикст IV өзінің туысы Джироламо Риарио үшін билеушілікті иеленді. Риарио қаланың соңғы тәуелсіз тарихымен байланысты әйгілі Катерина Сфорцаға үйленген еді. Форли 1488 жылы Висконтилер, ал 1499 жылы Чезаре Борджия тарапынан басып алынды. Оның қайтысынан кейін қала бұрынғыдан да тікелей Папаға бағынышты болды (1503–1504 жылдары Орделаффилердің қысқа мерзімге қайта оралуынан басқа). Кішкентай ауылға жақын, шамамен ұзындығы және ені бар ұшу алаңы орналасқан; ол ULM және радиобасқарылатын модельді ұшақтар үшін қону алаңы ретінде пайдаланылады. Бұл алаң Азаматтық қорғанысқа қарасты Ali Soccorso Ұшу мектебінің орналасқан жері. Бұл демалыс алаңы қаланың оңтүстігіндегі Форлидің басты әуежайын толықтырады.
The most renowned of the Ordelaffi was Pino III, who held the Signiory of Forlì from 1466 to 1480. Pino was a ruthless lord; nevertheless he enriched the city with new walls and buildings and was a sponsor of the arts. When he died aged 40, under suspicion of poisoning, the situation of Forlì was weakened as factions of Ordelaffi fought one another, until Pope Sixtus IV claimed the signory for his nephew Girolamo Riario. Riario was married to Caterina Sforza, the indomitable Lady of Forlì whose name is associated with the city's last independent history. Forlì was seized in 1488 by the Visconti and in 1499 by Cesare Borgia, after whose death it became more directly subject to the pope than ever before (apart from a short lived return of the Ordelaffi in 1503–1504). An aerodrome, with a runway approximately long and wide, is close to the hamlet; it is used as a landing field for ULM and R/C model aircraft. It is the seat of the Flight School Ali Soccorso belonging to the Civil Defence. This recreational aerodrome is complementary to Forlì's main airport, south of the city.
Көлік
Форли теміржол станциясы Болония-Анкона желісінде орналасқан. 1926 жылы пайдалануға берілген бұл станция 1861 жылдан бері қолданылып келген ескі станцияның орнын басты. Ескі станцияның жолаушылар ғимараты қазіргі станциядан батысқа қарай әлі де сақталып тұр. Форли әуежайы 2013 жылдың 29 наурызында оны басқарған компанияның банкротқа ұшырауына байланысты жабылды. 8 жылдан кейін, 2021 жылдың наурыз айында әуежай қайтадан жұмыс істей бастады.
Forlì railway station is on the Bologna–Ancona line. Opened for use in 1926, it replaced the original station, which had been in use since 1861. The passenger building of the original station still stands, about west of the present station. Forlì Airport was closed on 29 March 2013 due to bankruptcy of the company that ran it. After 8 years in March 2021 the airport start functioning again.
Танымал мәдениетте
Сомерсет Моэмнің екінші романы "Қасиеттінің қалыптасуы" (1898) он бесінші ғасырдың соңында, Джироламо Риарио билік еткен Форли қаласында өтеді. Қала 2009 жылғы "Assassin's Creed II" видео ойынында бейнеленген, онда Эцио Аудиторе Макиавелли мен Катерина Сфорцаның көмегімен Орси ағайындарынан қорғауы тиіс. Форлидегі маңызды ескерткіштер ойынға енгізілген.
Somerset Maugham's second novel The Making of a Saint (1898) is set in late fifteenth century Forlì under Girolamo Riario. The city is featured in the 2009 video game Assassin's Creed II, where Ezio Auditore has to defend it against the Orsi brothers with Machiavelli and Caterina Sforza. Forlì is shown with prominent landmarks.