Цинь Циубай (1899-1935) – қытай жазушысы, ақын, аудармашы, саяси белсенді. Қытай Коммунистік партиясының бұрынғы басшысы, Куоминтаң үкіметімен өлімге кесілді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай әдебиетшісі (1899–1935)
Chinese litterateur (1899–1935)
Кю Цюбай (; 29 қаңтар 1899 – 18 маусым 1935) – қытай жазушысы, ақыны, аудармашы және саяси белсенді. 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басында ол Қытай Коммунистік партиясының де-факто жетекшісі болды. 1935 жылы ол Фуцзянь провинциясының Чантин қаласында Гоминьдан басқаратын Қытай Республикасы үкіметі тарапынан тұтқындалып, атқыланды.
Qu Qiubai (; 29 January 1899 – 18 June 1935) was a Chinese writer, poet, translator, and a political activist. In the late 1920s and early 1930s he was the de facto leader of the Chinese Communist Party. In 1935, he was arrested and executed by the Republic of China Government led by the Kuomintang in Changting, Fujian.
Ерте өмір
Цю Цзянсу провинциясының Чанчжоу қаласында дүниеге келген. Оның отбасы Цингуо-Лейндегі Тяньсянь-Лоу тұрған. Цю Шивэй әкесі бұрынғы қуатты отбасында туған. Ол сурет салу мен қылышпен сайысуда шебер болған, медициналық білім алған, бірақ саясат пен бизнеске қызығушылық танытпаған. Цюдың анасы, Цинь Сюань, жоғары лауазымды шенеуніктің қызы, поэзияда дарынды болған. Цюдың бес інісі мен бір әпкесі бар, ол үлкені. Цю кішкентай кезінде туыстарының көмегімен әкесінің інісінің үйінде тұрған. Әкесі мұғалім болып жұмыс істегенімен, опиумға құмар болғандықтан отбасын асырай алмады. 1915 жылы Цюдың анасы өмірінің ауыртпалығы мен қарыздарына шыдамы жетпей, өз-өзіне қол жұмсады. 1916 жылы Цю Ханкоуға (қазіргі Ухань) барып, туысының қолдауымен Вучань шет тілдер мектебінде ағылшын тілін үйренді. 1917 жылдың көктемінде Цю Бейпингке (қазіргі Пекин) жұмыс іздеуге барды, бірақ мемлекеттік қызмет емтиханын өтпеді. Университетте оқу ақысын төлеуге ақшасы жетпегендіктен, Қытай Сыртқы істер министрлігінің жанындағы, ақысыз оқылатын, жаңа құрылған орыс тілі институтына түсті. Институт стипендия да берді және бітірген соң жұмысқа орналастыруға уәде берді. 1923 жылдың қаңтар айында Цю сол кездегі Қытай Коммунистік партиясының басшысы Чэнь Дуксюдың шақыруын қабылдап, Ресейден қайтып келіп, оның ісіне қосылды. Оралғаннан кейін Цю Қытай Коммунистік партиясының үгіт-насихат жұмысына жауапты болды. 1927 жылы Чэнь Дуксю құлағаннан кейін, ол ҚКП Орталық Комитетінің төрағасы міндетін атқарушы және партияның іс жүзіндегі басшысы болды. ҚКП көтеріліс саясатын ұстанды және Күзгі егін көтерілісі немесе 1927 жылғы 11 желтоқсандағы Гуанчжоу көтерілісі сияқты шараларды ұйымдастырды. Бәрі де жеңіліске ұшырады, бұл ҚКП-ның қалалық жұмысшы табымен байланысын үзуіне және ҚКП-ны ауылдық аймақтарға шегінуге мәжбүр етті. 1928 жылдың сәуір айында Цю тағы Мәскеуге барып, екі жыл бойы Қытай Коммунистік партиясының өкілі болып жұмыс істеді. 18 маусымнан 11 шілдеге дейін өткен ҚКП-ның VI съезінде оның тактикасы «пучшіл солшылдық» деп сынға алынды. Тұтқындалғанда Цю өзінің саяси ойларын білдіру үшін «Артық сөздер» атты кітап жазды және әдебиетті адамнан революционерге айналу жолын баяндады. Кітап оның өлімінен кейін де қызу пікірталас тудырды.
Qu was born in Changzhou, Jiangsu. His family lived in Tianxiang Lou located on Qingguo Lane Qu's father, Qu Shiwei , was born in a family that was once powerful. He was good at painting and fencing and acquired much medical knowledge, but had no interest in politics and business. Qu's mother, Jin Xuan , the daughter of an elite government official, was skilled in poetry. Qu had five brothers and one sister, he being the eldest. When Qu was young, his family lived in his uncle's house and was supported financially by relatives. Though Qu's father took a job as teacher, he was not able to support his family due to his addiction to opium. In 1915, Qu's mother, overcome by her life's mounting difficulties and debts, committed suicide. In 1916, Qu went to Hankou (today Wuhan) and entered Wuchang Foreign Language School to learn English with the support of his cousin. In the spring of 1917, Qu went to Beiping (today Beijing) to apply for a job, but did not pass the general civil service examination. Not having enough money to pay for a regular university tuition, Qu enrolled in the newly established Russian Language Institute under the Chinese Ministry of Foreign Affairs, since it did not require payment of fee. The institute also offered a stipend and promised him a job upon graduation. In January 1923, Qu accepted the invitation from Chen Duxiu, leader of the Chinese Communist Party at that time, to come back from Russia to join in his cause. After returning, Qu was responsible for the propaganda work of Chinese Communist Party. In 1927 after the fall of Chen Duxiu, he became acting Chairman of the CCP Politburo and the de facto leader of the party. The CCP followed an insurrectionary policy and organised actions such as the Autumn Harvest Uprising or the Guangzhou Uprising of December 11, 1927. All of these were crushed which caused the CCP to lose all links with the urban proletariat and forced the CCP to retreat to rural enclaves. In April 1928, Qu went to Moscow once again and worked as a delegate of the Chinese Communist Party for two years. During the Sixth Party Congress of the CCP held there from June 18 to July 11, his tactics were criticized as a "putchist left deviation". During his arrest, Qu wrote a book named Superfluous Words to express his political thinking and traced his change from a literatus to a revolutionist. The book stirred a controversy after his death.
Табысы мен мұрасы
Ку Қытай мәдени революциясы кезінде "шайтан" деп қатты сынға ұшырады. Алайда, 1980 жылы Орталық Комитет оны ақтады, ал бүгін Қытай Коммунистік партиясы оны өте жоғары бағалайды. Оның туған қаласы Чанчжоуда Ку Цюбай мұражайы орналасқан. Циань Ся "Қараңғылық қақпасы: Қытайдағы солшыл әдеби қозғалысты зерттеулер" (1968 жылы жарияланған) кітабында Куды "жанымды коммунист" деп сипаттаған. Ку және оның ресейлік әріптесі В.С. Колоколов мандарин тілінің романизациясының Синьвэнь жүйесін дамытуға жауапты болды. Ку сонымен қатар "Интернационал" әнін қытай тіліне аударған, оның нұсқасы ресми деп танылып, Қытай Коммунистік партиясының әнұраны ретінде қолданылады. Ку – 4 мамыр қозғалысынан шыққан маңызды қытай зиялыларының бірі және Қытайдағы революциялық қозғалыстың рухын қалыптастырған Коммунистік партияның алғашқы мүшелерінің бірі. Ол сондай-ақ, сезімтал ақын ретінде кеңінен еске алынады.
Qu was heavily criticised as a "renegade" during the Cultural Revolution. However, the Central Committee absolved him in 1980 and today he is held in very high regard by the Chinese Communist Party. A Qu Qiubai museum stands in his native town of Changzhou. Tsi an Hsia describes Qu in The Gate of Darkness: Studies on the Leftist Literary Movement in China (published 1968) as "the tenderhearted Communist". Qu and a Russian counterpart, V. S. Kolokolov, were responsible for the early development of the Sin Wenz system of Mandarin romanization. Qu also translated The Internationale into Chinese, with his version recognised as the official one and used as the anthem of the Chinese Communist Party. Qu was one of the major Chinese intellectuals to emerge from the May 4th Movement, and one of early Communist Party members who established the spirit of the revolutionary movement in China. He is also widely remembered as an emotive poet.