Кіріспе

Аяқтағы ірі қан тамыры

Адам денесінде жамбас венасы жамбас артериясымен бірге жамбас қабығында орналасқан тамыр болып табылады. Бұл терең тамыр, ол адукторлық гиатус арқылы (адуктор магнус бұлшық етіндегі ашылу) басталып, тізе буын венасының жалғасы болып келеді. Үлкен сафеноздық вена (беткейлік вена) және терең жамбас венасы жамбас үшбұрышында жамбас венасына құйылып, осы жерде жалпы жамбас венасы деп аталады. Ол иық байланысының төменгі шекарасында аяқталып, сыртқы иық венасына айналады. Оның негізгі салалары – терең жамбас венасы және үлкен сафеноздық вена. Жамбас венасында клапандар болады.

Құрылымы

Жамбас тамырында көбінесе екі жақпақтан тұратын клапандар болады, олардың саны әр адамда әртүрлі, көбінесе сол және оң аяқ арасында өзгеше. Терең жамбас тамырымен қосылатын жеріне және үлкен сафендік тамырдың бірігуіне жақын орналасқан жамбас тамыры жалпы жамбас тамыры деп аталады. Жалпы жамбас тамыры иіншекті байлам аймағынан шыққанда сыртқы иілгіш тамырға айналады. Жамбас тамырының басқа салалары – бүйірлік және медиалдық жамбас тамырлары. Жалпы жамбас тамыры – жамбас тамырының терең жамбас тамырының тармақталу нүктесі мен иіншекті байламның төменгі шекары арасындағы бөлігі. Ол Анатомиялық терминология жөніндегі Федеративтік халықаралық бағдарлама жасаған адам анатомиясы терминологиясының халықаралық стандарты – Terminologia Anatomica-да тізімделмеген. Дегенмен, 2001 жылы Халықаралық флебология одағының 14-ші әлемдік конгресінде және 2004 жылы Халықаралық ангиология одағының 21-ші әлемдік конгресінде ұсынылған келісім құжаттарынан кейін келесі басылымға қосылуы мүмкін деп есептелді. Бұл келісім құжаттары терминдерді түсініктірек ету және кеңейту қажеттілігінен туындады.

Дистальды сегмент

Бұрын жамбас венасы, жамбас артериясын терең жамбас артериясынан ажырату үшін қолданылатын үстіңгі жамбас артериясын қатар жүретін деп есептелген. Венаның артерияға сәйкес аталу қағидасы бойынша, жамбас венасы үстіңгі жамбас венасы деп аталды. Бұл қауіпті жаңылыс еді, себебі жамбас венасы терең тамыр, беткей емес, сондықтан терең тамыр тромбозының дамуы мүмкін орын, және антикоагулянттық терапия кезінде беткей тамыр ретінде қабылданып, назардан тыс қалуы мүмкін. Бұл кең таралған түсініспеушілік және үстіңгі жамбас венасының қолдануынан туындаған зиянды салдарлардың алдын алу мақсатында, 2001 жылы Халықаралық флебология одағының дүниежүзілік конгресінде оның атауын жай ғана жамбас венасы деп өзгертуге келісім білдірілді. Бұл кеңінен мойындалып, қабылданды, бірақ кейбір дереккөздерде үстіңгі жамбас венасы терминінің қолданылуы әлі де кездеседі. Оның қолданылуына белсенді түрде қарсы шығылады. Басқа термин – субарториалдық вена қолдану ұсынылды. Үстіңгі жамбас венасы деген атаудың қолданылуын болдырмау үшін бұрын субарториалдық артерия термині қолданылған. 2002 жылғы консенсус бойынша, үстіңгі жамбас артериясы өзгеріссіз қалды.

Салалар

Үлкен сафеноздық тамыр және терең жамбас тамырлары – жамбас тамырына құятын екі ірі сала, содан кейін ол жалпы жамбас тамыры деп аталады. Басқа шағын тамыр салалары – жамбас тамырының бүйірлік және медиалдық айналма тамырлары. Бұл айналма тамырлар жақтық айналма жамбас артериясы мен медиалдық айналма жамбас артериясын бойлай өтеді.

Клиникалық маңызы

Жамбас венасы терең тамыр тромбозының жиі кездесетін орны болып табылады. Бұл жамбас венасындағы проксимальды ДВТ немесе көбінесе жалпы жамбас венасымен байланысты болатын іліофеморальды ДВТ болуы мүмкін. Іліофеморальды ДВТ өкпелік эмболия даму қаупін арттырады. Жамбас венасы жиі орталық веналық катетерді немесе венаға кіру үшін линия орнатуға қолданылады. Анатомиялық өзгерістердің болу мүмкіндігіне байланысты, анатомиялық нүктелерді пайдаланудың орнына, венаны табу және катетерді орналастыру үшін ультрадыбыстық зерттеу ұсынылады. Бұл инфекцияға қатысты маңызды тәуекелмен байланысты. Есірткі қолданушылардың арасында жамбас венасын қолданып, есірткіні тамырға салу жиі кездеседі.