Кіріспе
Швейцариялық тарихшы, актер Эгидий (немесе Джайлз немесе Глиг) Цхуди (5 ақпан 1505 – 28 ақпан 1572) – Швейцария мемлекет қайраткері және тарихшы, Швейцарияның Гларус қаласындағы Цхуди әулетінің көрнекті өкілі. Оның ең белгілі еңбегі – «Хроника Хельветика», Швейцарияның ерте Конфедерациясының тарихы.
the actor
Aegidius (or Giles or Glig) Tschudi (5 February 150528 February 1572) was a Swiss statesman and historian, an eminent member of the Tschudi family of Glarus, Switzerland. His best known work is the Chronicon Helveticum, a history of the early Swiss Confederation.
Мемлекет қайраткері және тарихшы
Өзінің туған еліне түрлі лауазымдарда қызмет еткеннен кейін, 1558 жылы ол бас сот судьясы немесе Ландарнман болды, ал 1559 жылы император Фердинанд оны елші ретінде жібергендігі үшін құрметпен марапаттады. Бастапқыда мұңғажайлыққа бейім болса, өмірінің соңына қарай Контрреформация ісіне көбірек берілді. Дегенмен, ол Швейцария Конфедерациясының тарихшысы ретінде ең жақсы танымал. Ол үш маңызды еңбек үшін материал жинады, олардың құндылығы толығымен жойылған жоқ, бірақ оның зерттеулері көбінесе түзетілді. 1538 жылы оның 1528 жылы жазылған Ретия туралы кітабы латын және неміс тілдерінде жарық көрді: De prisca ac vera Alpina Rhætia, немесе Die uralt warhafftig Alpisch Rhætia.
Сын
XIX ғасырдың соңына дейін швейцариялық тарихшылар өз еңбектерін көбінесе оның зерттеулері мен қолжазбаларына негіздеген. Кейінгі зерттеулерден кейін Цхудидің тарихи беделі төмендеді. Оның рим дәуіріне және Глар мен оның отбасының ерте тарихына қатысты мәлімдемелері мен құжаттары ұзақ уақыттан бері күдік тудырған. Мұқият зерттеулер көрсетті, оның бұрын болмаған рим жазуларын көшіргенін, ал басқаларын кездейсоқ түрде өзгерткенін ғана емес, сонымен қатар, отбасының тегін 10 ғасырға дейін жылжыту үшін құжаттарды қасақана жасағанын дәлелдеді. Осылайша, ол Глардың ерте тарихын да бұрмалады, ол бірнеше аристократиялық отбасылардың иелігі емес, демократиялық қауымдастық екенін көрсетті (ол айтқандай). Сондықтан Цхудидің тарихи сенімі төмен, оның басып шығарған ешбір құжаты мен тарихи мәлімдемесі мұқият тексерілмей және зерделенбей қабылдана алмайды. Осы жаңалықтардың қысқаша мазмұны үшін Георг фон Висске сілтеме жасаңыз: "Гларус тарихи қоғамының жылнамасы" (1895), том XXX, No i (1894), Anzeiger f. schweizerische Geschichte және оның "Geschichte d. Historiographie in d. Schweiz" (1895), 196, 201, 202 беттер. Вогелиннің (Рим жазулары) түпнұсқа мақалалары "Jahrbuch f. schweizer Geschichte" журналының XI, XIV және XV томдарында (1886–1890) жарияланды, ал Шультенің (Гларус) еңбегі осы журналдың XVIII томында (1893) жарық көрді. Қорғау үшін П. С. фон Плантаның "Шульте мен Цхуди" (Coire, 1898) атты әлсіз памфлетіне қараңыз.