Кіріспе

Француз суретшісі (1863–1932)

Эмиль Фриан (16 сәуір 1863 – 9 маусым 1932) – француз суретшісі. Фриан Диуз коммунасында дүниеге келген. Кейіннен Пруссия патшалығының әскерлерінің жақындауынан Нансиге қашуға мәжбүр болды. Өмірі бойында Париж салондарында өнер туындыларын көрсететін. Фриан көмір, май және басқа да материалдармен жұмыс істеді. Сонымен қатар, дайын суреттерді жасау үшін фотосуреттерді де пайдаланды.

Ерте өмір

Фриан 1863 жылы Диуз коммунасында дүниеге келді. Әкесі құлыпшы, анасы тігінші болған. Химияшы ханым Паризо Эмиль Фрианның әкесінің әйеліне арнайы киім тігуге шақыратын. Паризоттар жас Фрианға ерте қызығушылық танытып, өзінің баласы болмағандықтан, оған аналық қамқорлық жасады. 1870 жылы Франко-прусс соғысы барысында Екінші Француз империясының жеңілісі жақындаған кезде Альсатия аннексияланды және Диуз енді француз мемлекетінің бақылауында болмады. Осы уақытта оның әкесінің достары оның сурет салу қабілетіне байланысты оны қалалық сурет мектебіне жіберуді ұсынды. Лицейдегі үлгерімі нашар болғандықтан, Фриан өнеріне толыққанды көңіл бөлуге рұқсат сұрады. Әкесі келісіп, жас Фриан жеке репетитордың басшылығына берілді, ол оның академиялық жұмыстарын сурет салуға уақыт қалуындай етіп ұйымдастырды. Нансидегі мектеп директоры және реализмнің жақтаушысы Луи Теодор Девиллидің жетекшілігімен Фриан натюрморт және пейзаж салу өнерін үйренді. Келесі жылы Фриан тағы да Салонға қатысып, Prix de Rome конкурсында екінші орын алды. 1884 жылы «Un coin d'atelier» картинасымен Салонда үшінші дәрежелі медаль, ал 1885 жылы екінші дәрежелі медаль алды. Ол 1889 жылғы Дүниежүзілік көрмеде осы картина үшін алтын медаль және Ардагерлік легион орденін алды. Сурет мемлекетке сатып алынып, Люксембург коллекциясына қосылды.

Кейінгі өмірі

Фриан 1923 жылы Париждегі Эколь дез Боз-Арс мектебінде сурет салу профессоры болып тағайындалды, Құрмет легионының командирі дәрежесіне көтерілді және Франция институтының мүшесі болды. 1930 жылы өнер сыншысы Арсен Александре Фриан өнері туралы толық шолу жариялады. 1932 жылы Фриан Парижде құлап қайтыс болды.