Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Демократтар одағы (Stronnictwo Demokratyczne, SD) – Польшаның орта-солшыл партиясы. 1937 жылы құрылған бұл партия 2009 жылы қайта жанданды, оған бұрын «Азаматтық платформа» партиясының мүшесі болған либерал саясаткер Павел Пискорский қосылды.
The Alliance of Democrats (Stronnictwo Demokratyczne, SD) is a Polish centre left party. Initially formed in 1937, the party underwent a revival in 2009, when it was joined by liberal politician Paweł Piskorski, formerly a member of the Civic Platform.
Құрылысы (1937-1939 жж.)
Демократтар Альянсы екі дүниежүзілік соғыс (1919–1939 жж.) аралығында Польшаның Екінші Республикасындағы авторитарлық және ұлтшылдық тенденцияларға қарсы болған Демократиялық клубтардан бастау алады. Бірінші клуб 1937 жылдың қыркүйегінде Варшавада құрылды, ал 1938 жылға қарай Польшаның барлық ірі қалалық орталықтарында клубтар ашылды. Олардың басты мақсаты – Польшаның толыққанды демократиялық саяси жүйесін қамтамасыз ету болды, бұл мақсатқа поляк тәуелсіздігінің негізін қалаушылардың белсенді қатысуымен қол жеткізілді. Топтың негізін қалаушылары бұрынғы легионерлердің, шаруалардың, солшыл санационистердің демократиялық топтарынан шықты. Олардың арасында Республиканы жаңғырту одағымен байланысты тұлғалар, сондай-ақ "Жастар легионы" мемлекеттік жұмыс одағының солшыл қанаты мен әлеуметтік радикалдық зиялылар мен жастар ұйымдары өкілдері болды. Демократтар Альянсының жалпыұлттық құрылтай съезі 1939 жылдың 15 сәуірінде өтті. Саяси декларацияда ұлттық экономиканы жақсарту, білім беру деңгейін көтеру және қарулы күштерді жаңғырту жоспары сияқты мәселелер қамтылды. Сенат мүшесі Мичислав Михалович Альянстың алғашқы партия басшысы болып тағайындалды. Партия 1939 жылдың сәуірінде Варшавада өткен Бүкіл поляк құрылтай жиналысында (1-ші съезде) ресми түрде құрылды. Жаңа топтың саяси бағыты оның жетекші белсенділерінің саяси ұстанымдарымен және азаматтық бостандықтарды шектейтін "Мамыр революциясы" жүйесінің өзгеруімен анықталды. Сондықтан, бастапқы ұстанымдар жүйені күшпен құлатуға емес, демократиялық құндылықтарды қайта орнату бағытында елеулі реформа жасауға бағытталды. Классикалық ұстанымдардың қатарында Сейм мен Сенатқа сайлау заңын реформалау, сондай-ақ әлеуметтік және экономикалық трансформациялардың кең ауқымды бағдарламасы болды. Бұл бағдарлама наурыз Конституциясының ережелерін нақты қолдану негізінде қалыптасқан демократиялық үлгілерге оралумен сипатталды (толыққанды демократиялық сайлау құқығы, заңды құрметтеу және азаматтық бостандықтар, заң үстемдігі мен сот тәуелсіздігін қорғау, мемлекетті тұрақсыздандыруға қауқып төндіретін ұлтшылдық және тоталитарлық тенденцияларды сынау). Партияның құндылықтары мен саяси бағдарламасының символы – азаттықтың құндылығын және демократиялық жүйенің жетістіктерін бағалайтын, мемлекеттік биліктің құрушысы және еңбектің қадірлі еңбекті құрметтейтін азамат болды. 2009 жылдан бастап партияға орталықшыл консерватор Павел Пискорский сияқты жаңа саясаткерлер қосылды. Партия Демократиялық партияның мүшелерін – demokraci.pl тобын (Мариан Филар, Богдан Лис және Ян Видацкий сияқты үш мүшеден тұратын) қабылдап, парламенттегі өкілдігін қалпына келтірді. Павел Пискорский партия басшылығына келгеннен кейін оның көптеген ескі мүшелері СД-дан шықты. 2009 жылғы Еуропалық сайлауда партия кандидаттары тіркеу мәселелері мен ұйымдастырудағы кемшіліктерге байланысты дауыстардың 0,027% ғана жинады. 2009 жылдың мамырынан бастап Демократтар Альянсы Еуропалық Демократиялық партияның мүшесі болып табылады. СД 2010 жылғы президенттік сайлауда бұрынғы Сыртқы істер министрі Анджей Олеховскийдің кандидатурасын қолдады. 2011 жылғы парламент сайлауында Альянс тізімдерді тіркемеді, бірақ Польша бірінші келеді сайлау тізіміне енген үш кандидат, СД қолдауымен, дауыстардың 0,0031% ғана алды. Партия XXVI съезінде өзінің жаңа саяси бағдарламасын жариялауды жоспарлаған. 2019 жылғы Еуропалық сайлау алдында СД Еуропалық коалицияға қосылуға ниеттенгенін мәлімдеді, алайда партия мүшелерінің ешқайсысы оның сайлау тізіміне енген жоқ. 2019 жылғы парламент сайлауынан бұрын СД Польша коалициясына қосылды. Бірнеше мүше PSL тізіміне енді, бірақ олар Сеймде бірде-бір орын жеңіп алмады.
The Alliance of Democrats has its origins in the Democratic Clubs, which were opposed to authoritarian and nationalistic tendencies in the Second Republic of Poland between the two World Wars (1919–1939). The first club was founded in Warsaw in September 1937, and by 1938 there were clubs in all major urban centres, with active participation of the co founders of Polish independence, whose primary objective was ensuring a fully democratic political system in Poland. The group's founders came from the democratic circles of former legionaries, peasant activists, left wing Sanationists connected to, among others, with the Union for the Repair of the Republic, as well as from the left wing part of the Union of Work for State "Legion of the Young" and socially radical intelligentsia and youth groups. The national founding convention of the Alliance of Democrats was held on 15 April 1939. The Declaration of Policy included such issues as improvement of the national economy, a development plan to raise the level of education, and modernisation of the armed forces. Mieczysław Michałowicz, a member of the Senate, was appointed as the first party leader of the Alliance. The Party was officially established in April 1939 at the All Polish Founding Assembly (1st Congress) in Warsaw. The political line of the new grouping was determined by the political metrics of its leading activists and disagreement with the evolution of the "May Revolution" system limiting civil liberties. Hence, specific postulates did not at first aim at overthrow, but at a significant reform of the system towards the restitution of democratic values. Among the classic postulates were: the reform of electoral law to the Sejm and Senate, as well as a broad programme of social and economic transformations, which was characterised by a return to democratic models shaped on the basis of the actual application of the provisions of the March Constitution (inter alia, fully democratic electoral law, respect for the law and civic freedoms, radical defence of the rule of law and independence of the judiciary, criticism of nationalist and totalitarian tendencies likely to destabilise the state). The personification of the party's values and political programme thus became a citizen enjoying freedom and the achievements of the democratic system, honouring the basic communal value of labour, the creator of state power. After 2009 new politicians joined the party, such as centrist conservative Paweł Piskorski. The party restored their representation in parliament, by taking over of the members of the Democratic Party – demokraci. pl group consisting of three members (including Marian Filar, Bogdan Lis and Jan Widacki). After Paweł Piskorski rise to the leadership of the party many of its old members of party resigned from being members of SD. In the 2009 European Elections, the party's candidates obtained 0.027% of votes because of registration problems and lack of organisation. Since May 2009 the Alliance of Democrats has been a member of the European Democratic Party. SD supported former Minister of Foreign Affairs Andrzej Olechowski's candidature in the 2010 presidential election. In the 2011 parliamentary elections Alliance did not register any lists but three candidates who were enlisted on the Poland Comes First election list but were supported by SD received 0,0031% of votes. The Party was to announce its new political programme at its XXVI Congress. Before the 2019 European elections SD declared its desire to join the European Coalition, however, none of the party members were on its electoral list. Before the 2019 parliamentary elections SD joined the Polish Coalition. Several members were on the PSL list, but they had not won any seats in the Sejm.
Идеология
Партияда либералдық, социал-демократиялық және солшыл элементтер бар, соның нәтижесінде партия кәсіподақтармен жұмыс істеуге ниетті болды. Партия мемлекеттік араласу мен экономикалық жоспарлауды жақтайды және шағын және жерсіз шаруалардың мүддесінде жер реформасын қажет деп санайды. Партия кооперативтерді дамытуды және нарықтың "декартелизациясын" ұсынды. Партия сондай-ақ капитализм мен социализм арасындағы "үшінші жол" тұжырымын қолдады. 1989 жылдан кейін партия өз идеологиясын "Шіркеудің әлеуметтік үйретімдерінің элементтері мен социал-демократияның негіздерін" қамтитын және "тиімді адамдардың партиясы ретінде біз жеке кәсіпкерлер, шеберлер және интеллигенциядан құралған сайлаушыларымызға үндеу жасағымыз келеді" деп сипаттады.
The party incorporates liberal, social democratic and left wing elements, which also resulted in the willigness of the party to work with the trade union movement. The party promotes state interventionism and economic planning and calls for land reform in the interests of smallholder and landless peasants. The party also proposed the development of co operatives and the "decartelisation" of the market. The party also endorsed the concept of a "third way" between capitalism and socialism. After 1989, the party described its ideology as one that includes "both elements of the social teachings of the Church and the tenets of social democracy" and that "as a party of effective people, we want to appeal to our electorate, which consists of private businessmen, craftsmen and the intelligentsia".