Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
905-925 жылдар аралығында Памплонаның патшасы Санчо Гарсес I (баск. Antso Ia. Gartzez; шамамен 860 – 10 желтоқсан 925), сондай-ақ Санчо I деп белгілі, 905 жылдан 925 жылға дейін Памплона патшасы болды. Ол Гарсия Хименестің ұлы және Хименес әулетінен шыққан Памплонаның алғашқы патшасы еді. Санчо I Онселла алқабының феодалдық билеушісі болды және өзінің билігін барлық көршілес территорияларға кеңейтті. 905 жылы Памплона ақсүйектері Фортун Гарсестің орнына оны таңдады.
King of Pamplona from 905 to 925
Sancho Garcés I (Basque: Antso Ia. Gartzez; c. 860 – 10 December 925), also known as Sancho I, was king of Pamplona from 905 until 925. He was the son of García Jiménez and was the first king of Pamplona of the Jiménez dynasty. Sancho I was the feudal ruler of the Onsella valley, and expanded his power to all the neighboring territories. He was chosen to replace Fortún Garcés by the Pamplonese nobility in 905.
Өмірбаян
Санчо Гарсес 860 жыл шамасында Гарсия Хименес пен оның екінші әйелі Дадильдис де Палларстың ұлы болып дүниеге келді. Король Гарсия Инигестің қайтыс болған шағында ол патшалықтың батыс бөлігіндегі Онселла алқабын басқарды. Фортун Гарсес әлі тақтан түспеген кезде, Астурияның Альфонсо III және Палларс графының көмегімен Памплона қаласын өзіне бағындырды. Памплона ақсүйектерімен бірігіп, патшаның балаларын мұрагерлік құқығынан шеттетуді жоспарлады, осы құқық патшаның немересі, Санчо Гарсеске үйленген Тодаға өтті. 905 жылы өзін Памплона королі деп жариялады. Өмірінің барысында оңтүстіктегі мұсылман билеушілерінің арасындағы талас-тартыстарға қатысып, бірнеше рет жеңіске жетті. 907 жылы бұрынғы одақтасы Лүб ибн Мухаммедке қарсы шығып, оны шайқаста қаза таптырды. Төрт жыл өткен соң, тағы бір бұрынғы одақтасы Галиндо Азнарез, оның күйеуі Мухаммед әл-Тавиль және Абдалла ибн Луб әл-Касави Санчоға қарсы күш біріктірді, бірақ олар жеңіліске ұшырап, қауіпсіздікке кепілдік берілді. Әл-Тавиль қашып кетіп, жақын арада қайтыс болды, ал Бану Каси тайпасының күші әлсіреп, Галиндо Санчоға бағынышты болуға мәжбүр болды. Осының нәтижесінде Арагон графтығы Памплона патшалығының құрамына енді. 918 жылы Санчо Леон королі Ордоньо II-мен бірігіп Жоғарғы Маршқа шабуыл жасады. Нахераны басып алуға қол жеткізбесе де, Калахорра, Арнедо және Вигера қалаларын Бану Касиден тартып алды, сондай-ақ Валтиерраға шабуыл жасады. Қамалға қол жеткізе алмаса да, мешітті және айналасындағы жерлерді өртеді. Екі жылдан кейін Санчо Бернард I Рибагорзамен және Мухаммед әл-Тавильдің ұлы Амрус ибн Мухаммедпен бірігіп, Бану Касидің иелігіндегі Монсон қаласына шабуыл жасады. Оның жетістіктері оған Төменгі Наварраны өзінің иеліктеріне қосып, аумағын Нахераға дейін кеңейтуге мүмкіндік берді. 924 жылы жеңістері үшін алғыс айту ретінде Сан-Мартин-де-Альбельда монастырын құрды. 925 жылдың 10 желтоқсанында Эбро өзенінің жанындағы Реса қаласының маңында қайтыс болды және Вилламайор де Монжардинде жерленді. Оның ұлы Гарсия жеті жаста болғандықтан, Санчоның орнына оның інісі Химено Гарсес таққа отырды. Санчоның Абарка деген лақап атымен белгілі болғаны айтылады, бірақ осы атты отбасы мүшелері арасындағы шатасу салдарынан 19 ғасырда бұл лақап оның немересі, Памплоналық Санчо II-ге қатысты қолданылды. Санчо I Иберия жартыаралындағы бірнеше мемлекетті билеген әулеттің негізін қалады, соңғы билеушісі 13 ғасырға дейін сақталды. Аль-Андалус ғалымдары осы әулетті Бану Саньо немесе Бану Абарка деп атады, осылайша оның негізін қалаушы рөлін көрсетті.
Sancho Garcés was born around the year 860, son of García Jiménez and his second wife Dadildis de Pallars. Around the time of the death of King García Íñiguez he ruled the Onsella valley in the western part of the kingdom. He managed to take control of the city of Pamplona while Fortún Garcés was still king, aided by Alfonso III of Asturias and the Count of Pallars. Along with the Pamplonese nobility, they plotted to remove the king's children from the line of succession, which passed down to the king's granddaughter Toda, who was married to Sancho Garcés. He proclaimed himself King of Pamplona in 905. Throughout his reign, he involved himself in the squabbles among the Muslim lords to the south with repeated success. In 907, he turned on his former ally Lubb ibn Muhammad, killing him in battle. Four years later, another former ally, Galindo Aznárez, joined with his brother in law Muhammad al Tawil and Abd Allah ibn Lubb al Qasawi to attack Sancho, but they were defeated and neutralized as a threat. Al Tawil fled and was killed shortly afterward, and the power of the Banu Qasi was severely crippled, while Galindo was forced into vassalage to Sancho, leading to the incorporation of the County of Aragon into the Pamplona kingdom. In 918, Sancho combined with Ordoño II of León to attack the Upper March. Though they failed to occupy Nájera, they took Calahorra, Arnedo and Viguera from the Banu Qasi, and attacked Valtierra, and though they failed to take its fortress, they burned its mosque and surrounding lands. Two years later Sancho teamed with Bernard I of Ribagorza and Amrus ibn Muhammed, son of Muhammad al Tawil, to attack Banu Qasi held Monzón. His successes allowed him to join Lower Navarre to his own dominions and extend his territory as far as Nájera. As a thanksgiving offering for his victories, in 924 he founded the monastery of San Martín de Albelda. He died near the town of Resa, close to the Ebro river on 10 December, 925 and was buried in Villamayor de Monjardín. His son, García, was only seven years old, so Sancho was succeeded by his brother, Jimeno Garcés. Sancho appears to have been the original king called by the byname Abarca, though confusion among family members of the same name had led to it being instead applied to his grandson, Sancho II of Pamplona, by the 19th century. Sancho I gave rise to a dynasty that would rule several Iberian kingdoms, the last ruling until the 13th century, and the dynasty would be called the Banu Sanyo or the Banu Abarca by Al Andalus scholars, denoting his role as founder.
Неке және балалылық
Санчо Гарсес, граф Азнар Санчестің және Оннека Фортунестің қызы Тода Азнарезге үйленді. Ол өзі Фортун Гарсестің қызы еді. «Кодикс де Рода» бойынша, олардың Гарсия есімді бір ұлы және бес қызы болды. Олардың барлығы, Орбитадан басқа, Леон патшаларына немесе графтарға үйленді:
Sancho Garcés was married to Toda Aznárez, daughter of the Count Aznar Sánchez and Onneca Fortúnez, herself being daughter of Fortún Garcés. According to the Códice de Roda, they had one son, García, and five daughters, all of whom except Orbita married either kings of León or counts:
Уррака Санчес, 931 жылдан 951 жылға дейін Леон корольдігінің королевасы, Леон патшасы Рамиро II-ге екінші әйелі ретінде үйленгеннен кейін. Оннека Санчес, 926 жылдан 931 жылға дейін Леон корольдігінің королевасы, Леон королі Альфонсо IV-ке үйленгеннен кейін. Санча Санчес (949-963 жылдары аралығында қайтыс болды), король Ордоно II-нің үшінші әйелі, Леонның королевасы. 924 жылы король қайтыс болғаннан кейін, ол Алав графы Альваро Херрамелизге үйленді, содан кейін 931 жылы қайтыс болғаннан кейін, ол Кастилия графы Фернан Гонсалестің әйелі болды, ол екінші күйеуінің орнын Алав графы ретінде иеленді. Веласкита Санчес, біріншісі Алав графы Мунио Веласқа, екіншісі Рибаргозаның Галиндосына және үшіншісі Фортун Галиндеске тұрмысқа шықты. Орбита Санчес туралы ештеңе белгісіз. Гарсия Санчес I, 925 жылдан 970 жылға дейін Памплонаның патшасы, алдымен Арагон графы Галиндо Азнарез II-нің қызы Андрегото Галиндезге, кейін Леонның Рамиро II-нің қызы Тереза Рамиреске және оның бірінші әйелі Адосинда Гутьерреске үйленді. Некеден тыс, оның қызы Лупа Санчес, Бигор графы Дато II-ге үйленді, оның бір ұлы, Раймонд I, Бигор графы (940-956) болды.
Urraca Sánchez, Queen consort of the Kingdom of León from 931 until 951 after marrying, as his second wife, Ramiro II of León. Onneca Sánchez, Queen consort of the Kingdom of León from 926 until 931 after marrying Alfonso IV of León. Sancha Sánchez (died between 949 and 963), was queen consort of León as the third wife of King Ordoño II. After the king's death in 924, she married Álvaro Herraméliz, Count of Álava and then, after his death in 931, she became the wife of Fernán González, Count of Castile, who also succeeded her second husband as count of Álava. Velasquita Sánchez, married first to Munio Vélaz, Count of Álava, second to Galindo of Ribargoza and third to Fortún Galindez. Orbita Sánchez, nothing is known about her life. García Sánchez I, King of Pamplona from 925 until 970, married first to Andregoto Galíndez, daughter of the Count of Aragon Galindo Aznárez II and later to Teresa Ramírez, daughter of Ramiro II of León and his first wife, Adosinda Gutiérrez. Out of wedlock, he had a daughter, Lupa Sánchez, who was married to Dato II, Count of Bigorre, with whom she had one son, Raymond I, Count of Bigorre (940–956).