Далемарк төрткүндігі: Көшпенді әншінің саяхаты

Кіріспе

Британдық жасөсперімдерге арналған фантастикалық роман

"Карт және Квиддер" – британдық автор Диана Уинн Джонстың жасөсперімдерге арналған фантастикалық романы. Бұл "Dalemark Quartet" төрт кітабының бірінші болып жарық көрген кітабы, алайда хронологиялық тұрғыдан алғанда, ол серияның үшінші кітабы болып саналады, "The Spellcoats" кітабынан жүздеген жыл кейін, ал "Drowned Ammet" кітабынан шамалы бір жыл соң оқиғасы өрбиді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Осфамерон Танаморил (Морил) Клененсон – әкесі Кленнен, анасы Ленина және ағалары Дагнер мен Бридпен бірге Оңтүстік пен Солтүстік арасындағы азамат соғысынан қиналған Далемарк арқылы саяхаттайтын музыкант. Олар музыка ойнап, жолаушылар мен хабар жеткізіп, елге жаңалық таратады. Кленненді (әкесі және басты орындаушы) Оңтүстік Дальс графы өлтіргенде, оны Солтүстікке тыңшы деп күдіктенді, Ленина (туғаннан жоғары текті болған және Кленненге үйленгенде леди болу мүмкіндігінен бас тартқан) үш баласын және олардың жолаушысы Киаланды, Солтүстік графының қашқан ұлын, Оңтүстік Далемарктағы туған қаласы Маркиндке алып келеді. Күйеуінің өлімімен бір күні Ленина бұрынғы күйеу жігіті Маркинд графына үйленеді, Кленненнің өлтірілуінен туындаған жаман сәтті болдырмаудың жалғыз жолы осы деп сенді. Дагнер, Брид және Морил Маркиндтегі үйлену тойында әкесін өлтірген адамды кездестіреді және Киланмен бірге қаладан қашып, өмір сүру үшін өнер көрсетуді жалғастыра отырып, Солтүстікке жетуге тырысады. Алайда, Кленнен мен Ленинасыз, олар мұны істеу қиын деп санайды. Ұлы Дагнер әкесінің жұмысын солтүстік тыңшысы ретінде жалғастыруға тырысады, бірақ Оңтүстік Дальс графына қарсы опасыздық үшін тұтқындалады. Брид, Морил және Килан Дагнерді асып қояды деп ойлап, қашуға мәжбүр болады. Өлер алдында Кленнен кіші ұлы Морилге сиқырлы квиддер қалдырды (Далемаркта кең таралған музыкалық аспап, латтаға ұқсас, кейбір акустикалық гитара қасиеттерімен). Ол Морилдің атасы және аты Осфамеронға тиесілі болған деген әңгіме бар, ол Далемарк аңыздарындағы әйгілі жыршы және сиқыршы болған. Оңтүстік пен Солтүстікке саяхаттағанда Морил өзінің жаңадан мұра еткен аспабының сиқырын пайдалану қабілеті бар екенін біледі. Жол жүріп, олар азамат соғысына тартылады. Оңтүстіктер Солтүстікке шабуылға дайындалып тұрғанда, Морил өзінің сиқырлы квиддерін тауларды "қозғалып", Солтүстік пен Оңтүстік арасындағы жалғыз тау өткелін – Фленнпасты жауып тастау үшін пайдаланады, дәл сол сияқты, әкесі күнделікті орындаған әндерде айтылғандай, әйгілі Осфамерон істегендей. Таулардың қозғалысы оңтүстік әскерін талқандайды, Кленненнің өлтірушісі, Оңтүстік Дальс графының зұлымдығын жойып, Солтүстікті құтқарады. Бірақ шайқастан кейін Морил өзін кінәлі сезінеді, өйткені ол жүздеген адамның өліміне себепкер болды, сондай-ақ сүйікті аты Олобтың атылғанына қатты ренжіді. Соңында, барлығы аман-есен Ханнартқа, Килан әкесінің графтығына жеткенде, оларға Оңтүстік Дальс графының өлімінен кейін түрмеден босатылған Дагнер қосылады және Солтүстік Далемаркқа басқа саяхатшы жыршы, Хестефанмен бірге келеді. Морил Хестефанмен бірге саяхаттап, жақсы жыршы болуды үйренуге шешім қабылдайды. Хестефан келіседі, олар Далемарк арқылы саяхаттауды жалғастырады.

Osfameron Tanamoril (Moril) Clennenson is a travelling musician, who travels with his father, Clennen, his mother, Lenina, and his elder siblings, Dagner and Brid, through Dalemark, a country torn by civil war between the South and the North. They travel around, playing music, taking passengers and messages, and spreading news throughout the country. When Clennen (the father and main performer) is murdered by the Earl of South Dales, who suspects him of being a spy for the North, Lenina (who is high born and gave up the chance of being a Lady when she married Clennen) takes her three children and their passenger Kialan, the fugitive son of a Northern earl, back to her home town of Markind in South Dalemark. Within the same day as her husband's death, Lenina is married to her former fiancé the Lord of Markind, guided by the belief that this is the only way to counter the bad luck caused by Clennen's murder. Dagner, Brid, and Moril encounter their father's murderer among the wedding guests in Markind and together with Kialan they flee the town and try to reach the North, while continuing to perform for a living. However, without Clennen and Lenina, they find this difficult to do. The oldest son, Dagner, tries to continue their father's work as a Northern spy, but is arrested for treason against the Earl of South Dales. Brid, Moril, and Kialan are forced to flee, believing that Dagner will be hanged. Before he died, Clennen left his youngest son Moril a magical cwidder (a common musical instrument in Dalemark similar to a lute with some properties of an acoustic guitar). It is rumoured to have been owned by Moril's ancestor and namesake Osfameron, who was both a minstrel and a famous magician, featuring in many of the legends of Dalemark. Throughout their travels from the South to the North, Moril discovers that he has the power to use the magic of his newly inherited instrument. As they travel, they become embroiled in the civil war. As the Southerners are about to attack the North, Moril uses his magical cwidder to make the mountains 'walk' and close Flennpass, the only mountain pass between the North and the South, just as his ancestor, the famed Osfameron, did in so many of the songs Moril's father had sung nearly every day. The walking mountains crush the attacking Southern army, killing the evil Earl of South Dales, Clennen's murderer, and saving the North. However, after the battle, Moril is wracked with guilt, as he caused the deaths of hundreds of men, and mainly because he was angry that his beloved horse, Olob, had been shot. In the end, when all safely reach Hannart, the earldom of Kialan's father, they are joined by Dagner who has been released from jail after the death of the Earl of South Dales and travelled to North Dalemark with another travelling Singer, Hestefan. Moril decides that he should travel with Hestefan and learn how to be a proper Singer. Hestefan accepts, and they leave to continue travelling through Dalemark.

Кейіпкерлер

Морил (толық аты Осфамерон Танаморил) – Кленнен мен Ленинаның ең кіші ұлы, әкесінен сиқырлы құрмасын мұра етіп алып, оның күшін тамаша нәтижелермен пайдалануды үйренді. Кленен Мендакерсон – Далемарктағы ең белгілі әншілердің бірі және солтүстік пен оңтүстікке саяхаттап, көптеген әндер жазған композитор. Жасырын түрде ол Портер, оңтүстік графтары іздеген Солтүстік шпионы, әнші статусын пайдаланып елде еркін жүріп-тұруға мүмкіндік алады. Киалан (Оңтүстікте Колен немесе Халайн деп айтылады) – солтүстік Даледегі Ханнарт графының 14 жасар ұлы, оңтүстіктегі Голландия жағалауында кемесі құлап, енді оңтүстік графтарының қолынан дарға асылудан қашып құтылуға тырысуда. Ол Кленненнің тобына Солтүстікке саяхаттап бара жатқан қашқын ретінде қосылады. Дагнер (толық аты Дастгандлен Хандагнер) – Кленнен мен Ленинаның үлкен ұлы, жақсы композитор болып келе жатқан жігіт. Кленнен өлтірілгеннен кейін, ол оңтүстік азаттық күрескерлеріне құпия ақпарат жеткізуге тырысады, бірақ тұтқындалып, өлім жазасымен қорқытылады. Оңтүстік Дальс графы Толиан Феннаста "жүретін таулар" арқылы өлтірілгенде, оның барлық ер азаматтарымен бірге, Дагнер Толианның екінші туысы ретінде Оңтүстік Дальс графтығының номиналды мұрагері болады. Брид (толық аты Cennoreth Manaliabrid) – Кленнен мен Ленинаның қызы, әнші және музыкант. Ол ата-анасы мен екі ағасымен бірге қызғылт түсті арбада Оңтүстіктен Солтүстікке саяхаттап жүреді. Ленина Торнсқызы – Оңтүстік Дальс графы Толианның немересі, Кленнен әншінің әйелі және Дагнер, Брид, Морилдің анасы. Оңтүстік графтықтағы Неатдейлде аристократ ретінде тәрбиеленген ол Ганнер Саргессонға тұрмысқа шығуға міндетті болған, бірақ олардың нике тойында Кленненмен танысып, оған ғашық болып, онымен қашып, ақырында оған үйленеді. Толиан – Кленненді өлтіріп, Солтүстікке шабуыл жасау үшін әскер жинаған Оңтүстік Дальстің зұлым графы. Морилдің құрмасынан шыққан сиқырлы музыкаға жауап ретінде Фленнпасс жолын жабаған "жүретін таулар" оны өлтіреді. Ганнер Сагерсон – Маркинд билеушісі (Оңтүстік Дальс графының вассалы), Кленненнің сиқырына ұшырап Ленинаны оған жоғалтқан және Кленненнің өлімінен кейін оған үйленген бұрынғы күйеуі. (Тетралогияның соңғы томындағы сөздікте Ганнерге қатысты жарты ондаған қорлаушы лақап аттары бар.) Олоб (толық аты Барангаролоб) – Кленнен әншінің барлық сапарларында арбасын тартқан адал жылқы. Ол жаудың жақындағанда маңырап, жаман мінез-құлық танытатын ерекше сезімге ие болды. Олоб Феннасқа шабуыл кезінде оңтүстіктердің адасқан оғынан өлтірілді, және бұл оқиға Морилді құрмасында сиқыр жасауға жетеледі.

Moril (full name Osfameron Tanamoril) – the youngest son of Clennen and Lenina, who inherited his father's magic cwidder and learned to use its powers with dramatic results. Clennen Mendakersson – one of the most famous Singers in Dalemark and a composer of many songs with which he travelled through both North and South. In secret, he is the Porter, the notorious Northern spy wanted by the South Earls, using his status as a Singer to allow him to travel freely around the country. Kialan (Collen or Halain in Southern pronunciation) – the 14 year old son of the Earl of Hannart of North Dale, shipwrecked on the coast of Holand in the South and now trying to escape a certain death by hanging in the hands of the Southern earls. He joins Clennen's band as a fugitive travelling to the North. Dagner (full name Dastgandlen Handagner) – the eldest son of Clennen and Lenina, a promising composer. After Clennen's murder, he tries to pass sensitive information to Southern freedom fighters, but is arrested and threatened with execution. He is released when Tholian, the Earl of South Dales, is killed with all his male relatives by the "walking mountains" in Fennpass and, as Tholian's second cousin, becomes nominally the heir to the earldom of South Dales. Brid (full name Cennoreth Manaliabrid) – the daughter of Clennen and Lenina, a singer and player performing with her parents and two brothers from a garishly painted pink cart, travelling from the South to the North. Lenina Thornsdaughter – the niece of Earl Tholian of South Dales, wife of Clennen the Singer, and mother of Dagner, Brid, and Moril. Brought up as an aristocrat in the Southern earldom of Neathdale, she became bethrothed to Ganner Sargesson, but at their betrothal feast, she met Clennen, fell in love with him, ran away with him, and eventually married him. Tholian – the evil Earl of South Dales who murders Clennen and amasses an army to attack the North. Killed by the "walking mountains" that block Flennpass in response to the magic music from Moril's cwidder. Ganner Sagersson – the Lord of Markind (a vassal of the Earl of South Dales), a former fiancé of Lenina who lost her to Clennen's magic in a singing performance and finally marries her after Clennen's death. (The Glossary included at the end of the tetralogy's final volume, The Crown of Dalemark, includes about a half dozen entries which are simply insulting nicknames for Ganner.) Olob (full name Barangarolob) – the faithful horse that pulled Clennen the Singer's cart in all the travels. Olob had a special sense that made him whinny and misbehave when enemies were near. Olob was killed by a stray Southern bullet in the attack on Fennpass, and this event energised Moril into magic making on his cwidder.

Романның атауын түсіндіру

Романның атауы әншілердің Оңтүстік және Солтүстік Далемарк айналып саяхаттайтын арбаға, сондай-ақ әншілер әндері мен әңгімелеріне қосымша ойнайтын лют сияқты аспап – квиддерге сілтеме жасайды.