Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландия Республикасындағы лауазым
Position in the Republic of Ireland
Президенттің Бас хатшысы – Ирландия Президенті кеңсесімен байланысты төрт ерекше қызметті атқаратын Ірландияның жоғары дәрежелі мемлекеттік қызметкері. Қазіргі кезде бұл лауазымда Орла О’Ханрахан отыр, ол 2021 жылдың мамыр айында тағайындалды.
The Secretary General to the President is the senior Irish civil servant who fulfils four distinct roles in relation to the office of the President of Ireland. The current incumbent is Orla O'Hanrahan who was appointed in May 2021.
Кеңсе құру
1937 жылы желтоқсанда жаңа ирландтық конституцияның күшіне енуі Ирландия Президенті лауазымының құрылуына әкелді. Лауазым 1938 жылдың ортасына дейін толтырылуы жоспарланбаған болса да, оның өкілеттіктері, функциялары мен міндеттері дереу іске асырылуы тиіс еді. Бұл рөл конституцияның өтпелі ережелеріне сәйкес Dáil Éireann-ның Ceann Comhairle-і, Бас судья және Жоғары сот төрағасы құрамындағы жаңа ұжымдық вице-президенттікке берілді. (Соңғысы Seanad Éireann-ның Cathaoirleach-інің қалыпты жағдайда атқаратын рөлін орындады. Алайда, жаңа Жоғарғы палатаға сайлау әлі өтпегендіктен, Cathaoirleach болған жоқ.) Үкімет дереу сол кездегі лауазым аты – Президент хатшысы қызметіне Майкл МакДанфиді тағайындады. Ол даулы, ашық және шаршаңқы мінезді мемлекеттік қызметкер болды, тағайындалғанға дейін Атқару кеңесінің көмекші хатшысы болып жұмыс істеген, ал бұрын Майкл Коллинз бен В.Т. Косгрейвтің уақытша үкіметтерінің хатшысы болған (1922 жылғы қаңтар–желтоқсан). МакДанфи, Президенттік комиссия сияқты, бастапқыда Дублин сарайында орналасқан. 1938 жылғы маусымда ол жаңа Áras an Uachtaráin (бұрынғы Вице-корольдік резиденция) ғимаратына көшті.
The coming into force of the new Irish constitution, in December 1937 resulted in the creation of a new office, President of Ireland. While the office was not scheduled to be filled until mid 1938 its powers, functions and duties were required to be exercised immediately. That role was given to the new collective vice presidency, which under the transitory provisions of the constitution was made up of the Ceann Comhairle of Dáil Éireann, the Chief Justice and the President of the High Court. (The latter fulfilled the role that would normally be exercised by the Cathaoirleach of Seanad Éireann. However the election to the new upper house had yet to take place, so there was no Cathaoirleach.) The Government immediately appointed as Secretary to the President, as the post was then called, Michael McDunphy, a controversial, outspoken and temperamental civil servant who had prior to his appointment been Assistant Secretary to the Executive Council, and had once been Secretary to the Provisional Governments of Michael Collins and W. T. Cosgrave (January–December 1922) McDunphy, like the Presidential Commission, was originally based in Dublin Castle until a new presidential residence was chosen. He moved into the new Áras an Uachtaráin (formerly the Viceregal Lodge) in June 1938.
МакДанфидің әсері
МакДанфи президенттің қиын және күрделі хатшысы болды. Ол құрылымға деген ынтасымен, өкіметтік кезеңін көптеген қағида мен ережелерді жасауға жұмсады. Алғашқы президент, саяси тәжірибесіз Дуглас Хайд оның қағидаларын сөзсіз қабылдаса, оның орнын басып, саяси жағынан тәжірибелі бұрынғы Танайст, 1945 жылдың маусымында президент болған Сеан Т. О'Келли МакДанфимен қарым-қатынасы шиеленісіп, оның қағидаларын орындауға жиі кедергі келтірді. МакДанфи президенттікке ұзақ мерзімдік әсер етті. Оның 1945 жылғы «Ирландия Президенті: Оның өкілеттіктері, функциялары мен міндеттері» атты кітабы, лауазымды және оның иесін шектеуді көздегендер үшін кеңсе библиясы ретінде қарастырылды. Оның шектеулері кейінгі мемлекеттік қызметкерлер тарапынан дұрыс деп есептелді (немесе дұрыс болмаса да, президенттерді бақылауға және шектеуге пайдалы болды), бұл президент Эрскин Чайлдерстің кейінірек президенттің хатшысын «МакДанфидің көлеңкесі сенің артыңда» деп айыптауына әкелді. Мэри Робинсон президент болған кезде МакДанфидің барлық қағидаларын толығымен жойып, жаңадан бастады. Сарапшылар МакДанфидің қағидаларын жоюды кеңсе қайта жандануының және оның кейіннен танымал болуының маңызды факторы деп санайды.
McDunphy proved to be a difficult and complex Secretary to the President. A passionate believer in structure, he spent his period in office creating numerous rules and regulations. While the first president, the politically inexperienced Douglas Hyde accepted his rules automatically, his successor, the more politically experienced former Tánaiste, Seán T. O'Kelly, who became president in June 1945, had a more fraught relationship with McDunphy and frequently baulked at following McDunphy's rules. McDunphy had a long term impact on the presidency. His 1945 book The President of Ireland: His Powers, Functions & Duties was seen as the bible of the office by those seeking to restrict the post and its occupant. His restrictions, which were viewed as correct (or, if not correct, useful in enabling them to control and restrict presidents) by later civil servants, led President Erskine Childers to accuse one later Secretary to the President of having "the ghost of McDunphy behind you." Mary Robinson as president ditched all of McDunphy's rules and in effect started from scratch. Commentators credited the ditching of McDunphy's rules as a key factor in the rebirth of the office and in its subsequent popularity.
Мемлекеттік департамент
Президент Бас хатшысы Таоиштің аппаратына қарасты. Іс жүзінде, Бас хатшы толыққанды департамент басшысы ретінде қарастырылады. Алайда, МакДанфи үкімет хатшысы және Таоиш хатшысы Морис Мойниханды өзін әлсірету және Президент кеңсесінің бақылауын өз қолына алуды жоспарлап отыр деп айыптады. Мойнихан бұл айыптауды Ирландия Ұлттық мұрағатында сақталған құжаттарда жоққа шығарды.
The Secretary General to the President is attached to the Department of the Taoiseach. In practice the secretary general is treated as being a full department head. McDunphy however accused the Secretary to the Government and Secretary to the Taoiseach, Maurice Moynihan of plotting to undermine him and take over control of the Office of the President, a claim Moynihan ridiculed in papers now available in the National Archives of Ireland.
Атауын өзгерту
1990 жылдары Ирландия үкіметіндегі басты мемлекеттік қызметкер лауазымы Департамент хатшысынан Департамент Бас хатшысына өзгертілді. Бірақ, Президент хатшысы лауазымы өзгеріссіз қалды, себебі Президент аппараты техникалық түрде департамент емес еді. 2004 жылы Оирехтасқа Президент хатшысы лауазымын Президент Бас хатшысына өзгерту туралы заң жобасы ұсынылды. Атаудың өзгеруі 2005 жылы күшіне енді.
In the 1990s, the title of chief civil servant in the Irish government was changed from Secretary to the Department to Secretary General to the Department. The post of Secretary to the President however was left unchanged because the Office of the President was not technically a department. In 2004 a Bill was introduced into the Oireachtas to change the title from Secretary to the President to Secretary General to the President. The name change came into force in 2005.
Президенттің бас хатшылары
АтауыҚызмет еткен мерзіміМайкл МакДанфи1937–1954Дэниел Дж. О'Донован 1954–1959Майртин О Флатартай1959–1978Мишель О Ходрен1978–1990Петр Райан1990–1997Брайан Маккарти1997–2007Тим О'Коннор2007–2010Адриан О'Нилл2010–2014Арт О'Лири2014–2021Орла О'Ханрахан2021–қазіргі уақыт
NameTerm of officeMichael McDunphy1937–1954Daniel J. O'Donovan 1954–1959Mairtín Ó Flathartaigh1959–1978Michéal Ó hÓdhráin1978–1990Peter Ryan1990–1997Brian McCarthy1997–2007Tim O'Connor2007–2010Adrian O'Neill2010–2014Art O'Leary2014–2021Orla O'Hanrahan2021–present