Кіріспе

Афинодор Кананит (грекше: Ἀθηνόδωρος Κανανίτης, Athenodoros Kananites; б.з.д. 74 – б.з. 7 ж.) – грек стоигі философы.

Өмір

Афинодор Тарс қаласына жақын жердегі Кананда (қазіргі Түркия) дүниеге келді. Оның әкесі Сандон есімді болған. Ол Родос қаласының Посидонийінен білім алды және Аполлонияда Октавианға (болашақтағы Цезарь Август) сабақ берді. Ол Страбонның жақын досы болды, оның өмірі туралы бізден кейбір мәліметтер сақталған. Б.з.д. 44 жылы ол Октавианмен бірге Римге барып, оны онда да тәрбиелеуін жалғастырды. Римде ол императорды ашық сөккені және оған ашуға ерінбей, әліпбиді жаттап беруді бұйырғаны айтылады. Кейін Афинодор Тарсқа оралып, Боэтус үкіметін құлатып, қала үшін жаңа конституция жасады, нәтижесінде Римге бағынышты олигархия құрылды. Афинодор туралы Плиний Кіші де жазған, ол Афинада Афинодордың көшпенді үйді жалға алғанын айтады. Афинодор үйдің көлеміне қарағанда тым арзан екенін сезген. Афинодор философиялық еңбек жазып жатқанда, түнде оған бір арбақ келді дегенді айтады. Шынжырмен байланған арбақ Афинодорды өзімен бірге келуге шақырды, бірақ Афинодор оны күтуге бұйырды. Ол жазуын аяқтағаннан кейін, арбақ оны аулаға жетеледі де, кенеттен жоғалып кетті. Афинодор сол жерді белгілеп, келесі күні қала билігінің рұқсатымен сол жерді қазып, шынжырмен байланған қарттың қаңқасын тапты. Қаңқаға лайықты жер берілгеннен кейін, арбақ енді сол үйді мазаламады деседі. Бұл аңыз Арне-Томпсон-Утер ертегілерінің 326А түріне сәйкес келеді, "Азаптан құтылған жан".

Шығармалары

Страбон, Цицерон және Евсевий оны жоғары бағалаған. Афинодорға жатқызылатын еңбектерге мыналар кіреді: Аристотельдің «Санаттарына» қарсы еңбек (бірақ бұл кейде Афинодор Кордилонға жатқызылады). Тарс қаласының тарихы. Октавия Кішіге арналған бір еңбек. «Жақындық және тәрбие туралы» деген атпен белгілі еңбек. «Перипатос» («Серуендеулер») деген атпен белгілі еңбек. Бұлардың ешқайсысы бізге жеткен жоқ, бірақ ол Цицеронға «Міндеттер туралы» еңбегін жазуға көмектесті және оның еңбегі Сенека мен Әулие Павелге әсер еткен болуы мүмкін деген пікір бар. Ол қайтыс болғаннан кейін Тарс тұрғындары оның құрметіне жыл сайын фестиваль өткізіп, құрбан шалған.