Кіріспе

1-топ: Тіл және әдебиеттану (бұрынғы Бірінші тіл) IB Диплом бағдарламасының пәндері студенттің ана тіліне немесе ең жақсы меңгерген тіліне қатысты. Үш курс бар: А тілі: әдебиет, А тілі: тіл мен әдебиет және пәнаралық пән – Әдебиет және сахна өнері. Егер студент 1-топтан екі пән оқыса (1-топ пен 2-топ пәндерінің орнына) немесе 3-топ немесе 4-топтан студенттің 1-топтан алған пәнінен өзге тілде оқылатын пән оқыса, онда ол екі тілді IB дипломын алуға құқылы, егер студент екі пәннен де 3-деңгейден жоғары балл алса.

А тілі: әдебиет

А тілі: әдебиет (бұрын А1 тілі деп аталған) – 2013 жылғы алғашқы емтихандарға жаңартқан әдебиет курсы. Курстың мақсаты – «оқушыларды әдебиеттің шеберлігін бағалауға және оқығандарын сыни тұрғысынан ойлауға үйрету». Курс стандартты (SL) және жоғары (HL) деңгейлерде ұсынылады, мұнда HL оқу бағдарламасы SL-ге қарағанда сәл қиын. Курс 50-ден астам тілде ресми түрде қолжетімді, ал ресми қолдау көрсетілмейтін тілдер үшін арнайы тапсырыс беру қызметі (тек мамыр айындағы емтихан сессиялары үшін) қарастырылған.

Сабақ жоспары

Курс төрт бөлімнен тұрады. Барлық таңдалған шығармалар оқыту процесінің бір бөлігі ретінде пайдаланылуы керек. 1-бөлім: Аудармадағы шығармалар (SL: 2 шығарма, 40 сағат; HL: 3 шығарма, 65 сағат) Атауынан көрініп тұрғандай, бұл бөлімде бастапқыда басқа тілде жазылған, бірақ мазмұны тиісті тілге аударылған шығармалар қарастырылады. Бұл бөлімнің мақсаты – «оқушылардың шығармаларды белгілі бір уақыт пен орынның өнімі ретінде түсіну деңгейін арттыру». Шығармалар IBO жариялаған аудармадағы әдебиеттер тізімінен (PLT) таңдалады. Бұл бөлім бойынша білімді бағалау жазбаша тапсырма арқылы жүзеге асырылады. 2-бөлім: Егжей-тегжейлі зерттеу (SL: 2 шығарма, 40 сағат; HL: 3 шығарма, 65 сағат) Бұл бөлім шығармалардың мазмұны мен жазу техникасы тұрғысынан толыққанды талдауға бағытталған. Бұл бөлімнің мақсаты – әр шығарманың маңызды элементтерін жақыннан оқып, терең талдау жасауға ынталандыру. Шығармалар авторлардың белгіленген тізімінен (PLA) таңдалады және әр түрлі әдеби жанрлар мен авторларға жатады (HL деңгейінде шығармалардың бірі поэзия болуы керек). Бұл бөлім бойынша білімді бағалау жеке ауызша түсіндіру арқылы жүзеге асырылады. 3-бөлім: Әдеби жанрлар (SL: 3 шығарма, 40 сағат; HL: 4 шығарма, 65 сағат) Бұл бөлімдегі шығармалар PLA тізімінен бірдей әдеби жанрлар ішінде таңдалады. Мұның мақсаты – таңдалған шығармаларды жанрға тән әдеби ерекшеліктерді зерттеу арқылы салыстырмалы түрде зерттеуге мүмкіндік беру. Бұл бөлім бойынша білім 2-бағалы жұмыста бағаланады. 4-бөлім: Таңдаулы шығармалар (SL: 3 шығарма, 30 сағат; HL: 3 шығарма, 45 сағат) Бұл бөлімдегі шығармаларды мұғалім еркін таңдай алады және олар кез келген комбинацияда болуы мүмкін, сондықтан оның атауы осылай. Оқушылардың осы бөлімдегі шығармаларды әдеби тұрғыдан түсіну деңгейі, сондай-ақ тиімді ауызша баяндама жасау қабілеті бағаланады. Барлығында SL студенттері 10 шығарманы, ал HL студенттері 13 шығарманы зерттейді.

Бағалау

Барлық тілдерде, SL және HL деңгейлерінде бес бағалау бөлімі бар.

Сыртқы бағалау

1-қағаз: Бағытталған әдеби талдау (СЛ: 1 сағат 30 минут) / Әдеби түсіндірме (ХЛ: 2 сағат) (20 бал, курстың 20% құрайды) Үміткерлер екі көрінбеген мәтіннің біріне – проза немесе поэзияға – түсініктеме жазады. СЛ үміткерлері емтихан билетінде берілген екі жетекші сұраққа жауап беруі керек: біреуі – түсіну және интерпретация, екіншісі – стиль. ХЛ үміткерлері әр түрлі әдеби аспектілерді зерттеуі және олардың эффектісіне қалай қол жеткізілгені бойынша бағаланады. 2-қағаз: Эссе (25 бал, курстың 25% құрайды, СЛ үшін 1 сағат 30 минут, ХЛ үшін 2 сағат) Үміткерлер курстың 3-бөлімінде оқыған әдеби жанр бойынша берілген үш эссе тақырыбының біріне негізделген салыстырмалы эссе жазады. Жауаптар осы бөлімнен кем дегенде екі шығармаға сүйенуі керек, бірақ 2-бөлімде оқыған шығармалардың біріне сілтеме жасауға рұқсат етіледі. Үміткерлер оқыған шығармаларға қол жеткізе алмайды. Жазбаша тапсырма (25 бал, курстың 25% құрайды) Үміткерлер 1-бөлімде оқыған шығарма негізінде, өзі таңдаған тақырып бойынша 1200–1500 сөзді талдау эссесін тапсырады. Бұл жұмыс 4 кезеңде орындалады: интерактивті ауызша (өздігінен оқыған үміткерлер үшін күнделік жазу), ой-пікірді білдіру, тақырыпты дамыту және эссе жазу. Өздігінен оқыған үміткерлер үшін күнделік жазу және 300–400 сөздік ой-пікірді білдіру де бағалауға ұсынылады. Сыртқы бағалау курстың бағасының 70% құрайды.

Алмақтық ауызша емтихан

SL мектебі қолдауымен өздігінен оқыған үміткерлер ішкі бағалау компоненттерінің орнына баламалы ауызша емтихан тапсырады. Бұл емтихан ішкі бағалау компоненттерімен мазмұны жағынан ұқсас, бірақ сыртқы бағалаудан өтеді және әкімшілік рәсімдерімен аздап ерекшеленеді. Баламалы ауызша емтихан түпкілікті бағаның 30% құрайды.

Ішкі бағалау

Жеке ауызша түсініктеме (SL және HL: 20 минут дайындық және 10 минут ұсыну) және талқылау (HL ғана: қосымша 10 минут) (30 балл, курстың 15% -ын құрайды). SL және HL үміткерлері 2-бөлімдегі прозаның үзіндісін (20-30 жол, өзін-өзі оқытатын студенттер үшін 40 жол) немесе 2-бөлімдегі өлеңнің толық немесе бір бөлігін (HL студенттері үшін – оқылған өлең) бір немесе екі жетекші сұрақпен жазбаша әдеби талдау жасайды. Үміткерлер дайындалған түсініктемені ең көп дегенде 8 минут ішінде ұсынады, содан кейін үзінді немесе өлең бойынша 2 минуттық талқылауға қатысады (өзін-өзі оқытатын студенттер толық 10 минут сөйлейді; талқылау бөлімі жоқ). HL студенттері одан әрі 10 минуттық талқылауды түсініктемеде қолданылмаған 2-бөлімдегі басқа жұмысқа қатысты үздіріссіз жалғастырады. Жазбалар мен бағалар модерацияға жіберіледі. Жеке ауызша баяндама (30 балл, курстың 15% -ы, 10-15 минут). Үміткерлер 4-бөлімдегі зерттелген жұмыс немесе жұмыстар негізінде баяндама дайындайды және ұсынады (өзін-өзі оқытатын студенттер екі жұмысты пайдалануы тиіс). Үміткерлер таңдаған жұмыстың кез келген аспектісіне қатысты жеке қызығушылық тақырыбын таңдай алады. Баяндама стандартты талдау немесе шығармашылық жұмыс түрінде болуы мүмкін (соңғысына негіздеме қажет). Баяндама жұп немесе шағын топта жасалуы мүмкін, бірақ әрбір үміткер жеке ұсынуы керек. Бұл бөлік жазбаға алынбайды және тапсырылмайды (өзін-өзі оқытатын студенттерден басқа, олардың жазбалары мен негізгі ойлары сыртқы бағалауға жіберіледі) және жеке ауызша түсініктеме арқылы реттеледі. Курстың соңғы бағасының қалған 30% ішкі бағалауға сәйкес келеді.

Қол жетімді тілдер

2014 жылғы емтихан сессиясынан бастап, келесі тілдердегі курстар мамыр айындағы емтихан сессияларында автоматты түрде қолжетімді, ал (N) белгісімен көрсетілгендер қараша айында да автоматты түрде қолжетімді (демек, қарашада мамырға қарағанда аз тілдерде қолжетімді): Курстың басты мақсаты – «студенттерді тіл мен мәтіндер тудыратын мағынаны сұраққа салуға ынталандыру, оның түсініксіз және бірмәнді емес екенін дәлелдеуге болады». Курс стандартты деңгейде (SL) және жоғары деңгейде (HL) оқытылады. Қазіргі таңда бұл курс тек 17 тілде қолжетімді.

Сабақ жоспары

Курс төрт бөлімге бөлінеді: екі бөлім тілге, екі бөлім әдебиетке арналған. 1-бөлім: Тілдің мәдени контекстте (СЛ: 40 сағат, ЛГ: 60 сағат). Бұл бөлім тілдің нақты мәдени ортада қалай дамып, әлемге қандай әсер ететінін және жеке және топтық ұғымды қалай қалыптастыратынын зерттейді. Ол үміткерлерге тілдің мағына құруға және әлемдегі нақты мәселелерді түсінуге қатысты көптеген салалардағы рөлін зерттеуге мүмкіндік береді. Бұл бөлімде қарастырылатын тақырыптар: гендерлік мәселелер, сексуалдық ориентация, қоғамдар, жеке тұлға, билік, тілдің тарихы, аударма, ғылым мен технология, әлеуметтік қарым-қатынастар, сенімдер және тыйымдар. 2-бөлім: Тіл және бұқаралық коммуникация (СЛ: 40 сағат, ЛГ: 60 сағат). Бұл бөлім тілдің газеттер, журналдар, интернет, ұялы телефон, радио және кино сияқты бұқаралық ақпарат құралдарында қолданылуын зерттеуге бағытталған. Сондай-ақ, мәтіннің жасалуы мен қабылдануына оның таралу ортасының қалай әсер ететіні талқыланады. Бұл бөлімде қарастырылатын кейбір тақырыптар: жалтақтау, стереотиптер, халық мәдениеті, сөздер мен науқандар, мемлекеттік басқару, бұқаралық ақпарат құралдары мекемелері, редакциялау, ықпалдастыру тілі және ойын-сауық. 3-бөлім: Әдебиет – мәтіндер мен контексттер (СЛ: 2 мәтін, 40 сағат; ЛГ: 3 мәтін, 70 сағат). Осы бөлімде үміткерлер әдеби мәтіннің жасалуына әлеуметтік, мәдени және тарихи контексттердің қалай әсер ететінін жақын оқу және талдау арқылы зерттейді. Үміткерлер сондай-ақ мәтіндерді түсіндіруде әртүрлі ортадан келген адамдардың пікірлерінің өзгеше болуын мойындайды. SL және ЛГ үшін бір мәтін аудармадағы әдебиеттер тізімінен (PLT) таңдалуы керек. SL үшін екінші мәтінді, егер ол зерттелетін тілде бастапқыда жазылған болса, еркін таңдауға болады. ЛГ үшін екінші мәтін зерттелетін тіл үшін авторлардың белгіленген тізімінен (PLA) алынуы керек, ал соңғы мәтінді шектеусіз еркін таңдауға болады. 4-бөлім: Әдебиет – сындық зерттеу (СЛ: 2 мәтін, 30 сағат; ЛГ: 3 мәтін, 50 сағат). Бұл бөлімде үміткерлер әдеби мәтіндерді мұқият зерттейді, мәтіндерді талдайды және әдеби терминдерді қолданады. Осы бөлім үшін таңдалған барлық мәтіндер PLA-дан алынуы тиіс.

Бағалау

Сыртқы бағалаудың үш құралы және ішкі бағалаудың екі құралы бар.

Сыртқы бағалау

1-қағаз: Мәтіндік талдау (СТ: 1 сағат 30 минут) / Салыстырмалы мәтіндік талдау (ЖТ: 2 сағат) (20 бал курстың 25% құрайды) СТ үміткерлері екі нұсқадан бір көрінбеген мәтінге талдамалық түсініктеме жазады, ал ЖТ үміткерлері екі нұсқадан бір жұп көрінбеген мәтінге салыстырмалы талдамалық түсініктеме жазады. 2-қағаз: Эссе (25 бал оқу бағдарламасының 25% құрайды, 1 сағат 30 минут СТ үшін, 2 сағат ЖТ үшін) Үміткерлер алты сұрақтың біріне жауап беру арқылы курстың 3-бөлімінде оқыған кем дегенде екі мәтінге негізделген эссе жазады. Оқушылар 3-бөлімнің оқу нәтижелерін мәтіндердің мәнін шығару және қабылдау контексттерімен қалай қалыптастыратынын талдау арқылы көрсетеді. Мысал: Эссе: Кэрол Энн Даффи, "Әлемнің әйелі", профессордың эссе үлгісі. Кэрол Энн Даффидің "Қызыл шапшаң" поэмасы "Қызыл шапшаң" атты классикалық ертегіге қызықты және көп қырлы қайта түсіндіру ұсынады. Өзінің ерекше көзқарасы арқылы Даффи кейіпкердің жолын қайтадан ойлап қана қоймай, қасқырдың сипатына терең үңіліп, оны тек қана қарсы рөлінен асып түсетін символға айналдырады. Бұл эссе Даффидің қасқырды бейнелеуін зерттейді, бұл бейнелеу сексуалдық, күш және тәжірибеге өту тақырыбында қалай қызмет ететінін қарастырады. Бастапқыда, Даффидің қасқыры жай ғана жыртқыш жануар емес, сонымен қатар өнер, әдебиет және қоғам салаларында басымдықты иеленетін еркек кейіпкерлердің метафорасы. Бастапқы әңгіменің қарапайым қылмыскерінен айырмашылығы, Даффидің қасқыры еркектік пен биліктің күрделілігі мен нюанстарын бейнелейді. Ол қызыл шапшаңның қызығушылығын туғызатын және жас әйел және жаңадан ақын ретінде бастан өткерген қиындықтар мен азғыруларды бейнелейтін әсем және қауіпті тұлға ретінде суреттеледі. Қасқырдың фотограф ретінде таныстырылуы, ол Қызыл шапшаңды "көрнеушесінде" түсіреді, оны бірден бақылау және объективтеу фигурасы ретінде белгілейді. Бұл бейнелеу жас әйелдердің еркектердің көзқарасы арқылы қарастырылатынын, тек қана құмарлықтың объектілері ретінде қарастырылатынын көрсетеді. Алайда, Даффидің Қызыл шапшаңы пассивті құрбан емес; ол құштарлығынан және білімге деген құштарлығынан қасқырға тартылады. Әлемге "жақсырақ көзқарас" танытқан қасқыр беймәлім және тыйым салынған нәрселердің қызығушылығын білдіреді, Қызыл шапшаңды үйден тыс, үйден тыс даналық пен билік уәдесімен азғырады. Қызыл шапшаң мен қасқыр арасындағы қуат динамикасы поэманың баяндауының басты бөлігі болып табылады. Бастапқыда, қасқыр барлық билікті өз білімдерімен, дүниеліктерімен және дене күштерімен ұстайды. Алайда өлеңнің жалғасуымен бір өзгеріс орын алады. Қызыл шапшаң, қасқырмен қарым-қатынас жасағанда, күшейе түседі, өзіне сенімді болады және білімді болады. Ол өз күшін басқаруды үйреніп, өз тағдырын өзі шешеді. Қасқырды өлтіру - әйелдің дәстүрлі әйелдік құмарлықтан босағанын және қасқырдың бейнесі болып табылатын еркек үстемдік еткен әлемді қабылдамағанын білдіреді. IB үшін ерекше маңызды қорытынды: Кэрол Энн Даффидің "Қызыл шапшаң" - дәстүрлі аңыздар мен аңыздар сақтаған гендерлік нормаларды тергейтін және бұзатын күрделі және қабатты мәтін. Өлеңде әдебиетте әйелдердің бейнеленуіне қатысты қазіргі заманғы көзқарас әйелдердің өкілеттілігін, өз бетімен әрекет етуін және әйел дауысын қайтару туралы баяндайды. Тілдің көркемділігі, бейнелі символикасы және мәтін аралық сілтемелер арқылы Даффи басты кейіпкерді пассивті кейіпкерден күш пен әрекетке ескерткішке айналдырады. Бұл шығарма әдебиет пен қоғамдағы әйелдердің рөлінің өзгеруін атап көрсетіп, оқиғаларды қайта айтудың күшін дәлелдейді. IBDP ЖТ ағылшын тілінің жоғары бағаға ұмтылған студентіне арналған бұл эссе Даффи өлеңінің терең талдауын ұсынады, мифтер мен аңыздардағы дәстүрлі гендерлік рөлдерді сынға алатын және қайта анықтайтын тақырыптық және лингвистикалық нюанстарды түсінуді көрсетеді. Жазбаша тапсырмалар (20 балды (СТ) /40 балды (ЖТ) курстың 20% құрайды) СТ студенттері курстың барысында кем дегенде үш жазбаша тапсырма (кем дегенде 1 немесе 2-бөліктерге негізделген және кем дегенде 3 немесе 4-бөліктерге негізделген) жасауы керек. Олардың бірі бағалауға ұсынылады. ЖТ студенттері кем дегенде төрт тапсырманы (1 немесе 2-бөліктерге негізделген, кем дегенде 3-ші немесе 4-бөліктерге негізделген және кем дегенде 2-ші тапсырманың бірін) жазып берулері керек. Олардың екеуі бағалау үшін ұсынылады. СТ және ЖТ тапсырмалары - бұл шығармашылық шығармалар, олар курстағы материалдың бір...

Ішкі бағалау

Жеке ауызша түсініктеме (30 балл, курстың салмағы 15%, 20 минут дайындық және 15 минут баяндама) Үміткерлер 4-бөлім мәтінінен алынған үзіндіге (40 жолдан аспайтын немесе толық өлең) қатысты берілген екі жетекші сұрақ бойынша жазбаша сын тұжырымдамасын дайындайды және оны оқып береді. Үміткерлер шамамен 10 минут бойы түсініктеме береді, содан кейін мұғаліммен шамамен 5 минут пікір алмасады. Жазбалар мен бағалар сыртқы сараптамаға жіберіледі. Қосымша ауызша тапсырмалар (30 балл, курстың 15%) Үміткерлер кем дегенде екі ауызша тапсырманы орындауы керек, олардың кем дегенде біреуі 1-бөлімге, ал кем дегенде біреуі 2-бөлімге негіделген болуы тиіс. Бұл үміткерлерге курстың екі бөлімінің тақырыптарын зерттеуге мүмкіндік береді. Бұл тапсырманың түрі студенттің таңдауына және сыныптағы жағдайға байланысты кез келген нұсқада болуы мүмкін. Ең жақсы тапсырма үшін қойылған балл соңғы бағалауға ұсынылады. Курстың соңғы бағасының қалған 30% ішкі бағалаудың нәтижесі болып табылады.

Қол жетімді тілдер

Бұл курс 2014 жылғы емтихандардан бастап мамыр сессиясында тек келесі 17 тілде қолжетімді. Қараша сессиясында да қолжетімді 7 тіл (Н) әрпімен белгіленген. Бұл курс әдебиет пен театр өнерін үйлестіретіндіктен, 1-ші және 6-шы топтардың талаптарын бірдей қанағаттандырады. Ол тек стандартты деңгейде (SL) ұсынылады. Курстың мақсаты – үміткерлерге әдебиет және сахналық өнер екі компоненті арасындағы байланысты орнатуға және зерттеуге көмектесу.

Сабақ жоспары

Курс үш бөлімнен тұрады. 1-бөлім: Мәтіндерді сыни зерттеу (50 сағат) Кандидаттар түрлі әдеби мәтіндерді жақыннан оқып, олардың мағынасын түсіндіріп, зерттейді және әсерін талдайды. 2-бөлім: Мәтінге қатысты таңдалған тәсілді зерттеу (40 сағат) Кандидаттар мәтіндерді сахнада орындау мүмкіндіктері тұрғысынан зерттейді және проза мен поэзияны драмалық қойылымға айналдыру үшін идеялар қалыптастырады. 3-бөлім: Мәтіндерді сахнада іске асыру (60 сағат) Кандидаттар қойылымға дайындалуды және сценарий бойынша драманы көрерменге ұсынуды үйренеді. Олар сондай-ақ сөз және жазбаша түрде орындауды талдау және бағалауды үйренеді.

Бағалау

Сыртқы бағалаудың үш құралы және ішкі бағалаудың бір құралы бар.

Сыртқы бағалау

1-қағаз: Проза және сахналық қойылым (20 бал, курстың 20% салмағы, 1 сағат 30 минут) – Үміткерлер романды сахнаға қоюмен байланысты мәселелерге қатысты үш сұрақтан таңдап эссе жазады. 2-қағаз: Өлеңдер (25 бал, курстың 20% салмағы, 1 сағат 30 минут) – Үміткерлер алты сұрақтан бір салыстырмалы эссе жазады. Жазбаша курстық жұмыс: Көрнекті драматургтердің сахналық қойылымдары (20 бал, курстың 20% салмағы) – Үміткерлер белгіленген авторлар тізімінде (PLA) көрсетілген драматург жазған пьесадан алынған үзіндіні немесе бірнеше байланысты үзіндіні сыни тұрғысынан талдап, содан кейін оның сахналық интерпретациясындағы өз өнерін талқылайды. Курстық жұмыстың көлемі 1500-2000 сөзді құрауы керек. Сыртқы бағалау компоненттері курстың түпкілікті бағасының 60% құрайды.

Ішкі бағалау

Орындау (5 минут) және жеке ауызша баяндама (15 минут) (40 бал, курстың 40% салмағын құрайды). Үміткерлер курс барысында зерттелген бір немесе бірнеше өлең және проза мәтіндерін негізге ала отырып, бір орындау ұсынады. Таңдалған мәтіндер 1- және 2-бағалау жұмыстарына қолданылған мәтіндерден бөлек болуы керек. Содан кейін үміткерлер өз орындаулары туралы құрылымдалған ауызша баяндама жасайды. Бұл компонент курстың соңғы бағасының қалған 40% құрайды.

Қол жетімді тілдер

Курс мамыр және қараша айларында ағылшын тілінде ғана автоматты түрде қолжетімді. Француз және испан тілдерінде тек мамыр айындағы сессияларда, арнайы өтініш бойынша алуға болады.