Кіріспе

Бір нәрсеге байланысты сананың шатасуы немесе түсініксіздігі.

Медицинада шатасу – бұл сананың шатасқан немесе түсініксіз күйі. "Жедел психикалық шатасу" термині Халықаралық аурулар жіктемесі мен денсаулық сақтау саласындағы мәселелер және Медициналық тақырыптар жинағында делириймен бірдей мағынада қолданылады, бұл патологияны сипаттау үшін жасалады. Бұл уақыт, орын және жеке басының кім екенін анықтау қабілетінің жоғалтылуын білдіреді. Ақыл-ойдың шатасуы кейде сананың бұзылуымен (тура сызықты ойлаудың жоғалтылуы) және есте сақтау қабілетінің нашарлауымен (бұрынғы оқиғаларды еске түсіре алмау немесе жаңа материалды үйрене алмау) бірге жүреді.

Этимология

"Сан-саққа салу" сөзі латын тіліндегі "confundo" сөзінен шыққан, ол "шатастыру, араластыру, біріктіру, құю, тәртіпсіздікке салу, дауға сала беру" деген мағыналарды білдіреді.

Себептер

Шатасу, дәрі-дәрмектің қосымша әсерлерінен немесе мидың күрт бұзылуынан туындауы мүмкін. Жедел шатасу көбінесе делирий (немесе "жедел сананың шатасуы") деп аталады, бірақ делирий көбінесе қарапайым шатасудан гөрі көптеген түрлі бұзылуларды қамтиды. Бұл бұзылуларға назарды шоғырландыра алмау, сананың түрлі бұзылулары, сондай-ақ уақыт пен кеңістікке бағдарламаның жоғалтылуы жатады. Ақыл-ойдың шатасуы деменция сияқты созылмалы органикалық ми патологияларынан да пайда болуы мүмкін.

Дифференциалдық диагностика

Дәрілік заттардың салдарынан туындаған жедел сананың шатасуының ең көп кездесетін себептері – дофаминергілік препараттар (Паркинсон ауруын емдеу үшін қолданылады), диуретиктер, трициклдік, тетрациклдік антидепрессанттар және бензодиазепиндер немесе алкоголь. Егде жастағы адамдар, әсіресе бұрыннан деменциямен ауыратындар, дәрілік заттардың салдарынан туындаған жедел сананың шатасуына бейім. Жаңа зерттеулер D витаминінің жетіспеушілігі мен танымдық қабілеттердің төмендеуі арасындағы байланысты көрсетуде (бұл "ақылдың тұманды болуын" да қамтиды).