Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1939 жылғы Германия-Италия келісімі
1939 German Italian agreement
Оңтүстік Тироль опциясы туралы келісім (Оңтүстік Тирольдегі опция; ) – 1939 және 1943 жылдар аралығында қолданылған келісім. Бұл келісім бойынша, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Австрияға қарасты Оңтүстік Тироль және Солтүстік Италияның бірнеше муниципалитеттеріндегі неміс және ладин тілінде сөйлейтін халыққа көршілес нацистік Германияға (Австрия 1938 жылғы аншлюс келелігінен соң оның құрамына енген) көшіп кету немесе фашистік Италияда қалу мүмкіндігі ұсынылды. Германияда қалуды таңдағандарға қатысты, итальяндықтар неміс азшылығына қарсы репрессивті итальяндықтандыру шараларын жүзеге асырды. Алдағы шешім жергілікті қоғамда қызыл дауыл тудырды. Оңтүстік Тирольдіктердің неміс "ұлттығы" мен "тегі" туралы сәтті насихат жүргізіп, наразыларға қарсы террорлық шаралар ұйымдастырған жергілікті нацистік ұйым Völkischer Kampfring шешуші рөл атқарды. Тағы бір маңызды жайт – Италия үкіметінің "қалғандарды" депортациялауды жоспарлап отыр деген жалған ақпаратты тарату болды. Шамамен 70% Германияға көшіп кетуді жөн көрді.
The South Tyrol Option Agreement (Option in Südtirol; ) was an agreement in effect between 1939 and 1943, when the native German and Ladin speaking people in South Tyrol and several other municipalities of northern Italy, which had belonged to Austria before WWI, were given the option of either emigrating to neighboring Nazi Germany (of which Austria was a part after the 1938 Anschluss) or remaining in Fascist Italy, where the German minority was subjected to repressive Italianization efforts. The upcoming decision led to tumultuous upheavals in the local society. A decisive role was played by the Völkischer Kampfring, a local Nazi group, with its successful propagandistic appeals to the German "nationality" and "ethnicity" of South Tyroleans, and its terror acts against dissenters. Another key aspect was the spreading of fake rumors about an allegedly planned deportation of the "remainers" by the Italian government. Roughly 70% opted to move to Germany.
Өмірбаян
Оңтүстік Тироль аймағы неміс және итальян ұлтшылдығының арасындағы талас-тартыс пен қақтығыстар ошағы болды. Италия ұлтшылдығының негізін қалаушылардың бірі Джузеппе Маццини, Этторе Толомеймен бірге, неміс тілінде сөйлейтін Оңтүстік Тироль халқының көп бөлігінің римдік текті германдықтар екенін, оларды "азат етуге және өздерінің нақты мәдениетіне қайтаруға" болатынын жорамалдап айтты. Тирольдің оңтүстік бөлігі, "Болцано провинциясы" деп қайта аталды, Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бері Италияның құрамында болды. 1922 жылы фашизм билікке келгеннен кейін, аймақта итальяндық саясат қатал түрде жүзеге асырылды. Барлық елді мекендер, ең кішкентай поселкелерге дейін, итальян тілінде атаулар берілді, тіпті әулеттік тегі де аударылды. Бұл үдеріс 1930 жылдары Бенито Муссолини үкіметінің мыңдаған оңтүстік итальяндықтарды аймаққа қоныстандыруға шақыруымен күшейді, бұл жергілікті неміс тілді халықты азшылыққа дейін төмендетуге бағытталған әдейі әрекет болды. 1928-1939 жылдар аралығында провинцияда итальяндық фашистік режимге және неміс тілін басу саясатына қарсы күресу үшін түрлі қарсылық топтары құрылды. Балаларға тыйым салынған неміс тілі құпия катакомба мектептерінде оқытылды, ал католиктік БАҚ және ұйымдар Ватиканның қорғауымен мәжбүрлі интеграцияға қарсы тұрды. Völkischer Kampfring Südtirols деген жер асты қарсылық қозғалысын нацистік партияның мүшесі Петер Хофер (саясаткер) құрды. 1938 жылы Австрияның Германия Рейхына қосылуынан кейін геосаяси жағдай түбірінен өзгерді. Муссолини, өзінің елінің неміс тілді көршісі әлсіз Австрия болғанда, неміс тілді азшылыққа қатысты наразылықтарды елемейтін болғандықтан, енді шекарасында барлық этникалық немістерді бірыңғай Рейхке біріктіруді мақсат тұтқан күшті режимге ие болды. Муссолини Гитлерді ренжіткісі келмеді, бірақ сонымен бірге өз халқының Германиямен қарым-қатынаста тең серіктес ретінде қарауына да мүкіндік бергісі келмеді. Гитлер де Муссолинимен достық қарым-қатынасты сақтауға жеткілікті мән берді, Италияға қарсы ирредентистік талаптарды көтеруден аулақ болды. Нацистердің пікірінше, Оңтүстік Тирольді құрбан ету Германияның басқа жерлердегі талаптарын іске асыру үшін Италияның қолдауын алу үшін салыстырмалы түрде аз құнға түсті, бұл Судеттермен басталып, Польшадағы бұрынғы неміс аумақтарын және соңында шығыстағы кең аумақтарды қоса алды.
The region of South Tyrol had been a place of contending claims and conflict between German nationalism and Italian nationalism. One of the leading founders of Italian nationalism, Giuseppe Mazzini, along with Ettore Tolomei, counterfactually claimed that the German speaking South Tyrolian population were in fact mostly a Germanicized population of Roman origin who needed to be "liberated and returned to their rightful culture". The southern part of Tyrol, renamed "Province of Bolzano", had been a part of Italy since the end of World War I. After the rise of fascism in 1922, a policy of Italianization in the area was implemented ruthlessly. All places, down to the tiniest hamlet, were given Italian names, and even family names were translated. The process intensified in the 1930s, when the government of Benito Mussolini encouraged thousands of southern Italians to relocate to the region, in a deliberate attempt at reducing the indigenous German speaking population to minority status. Between 1928 and 1939 various resistance groups formed in the province to fight the fascist Italian regime and its policy of suppressing the German language. Children were taught the prohibited German language in clandestine catacombe schools and Catholic media and associations resisted the forced integration under the protection of the Vatican. The underground resistance movement, the Völkischer Kampfring Südtirols, was formed by a Nazi party member, Peter Hofer (Politiker). The geopolitical situation changed radically following the incorporation of Austria into the German Reich in 1938. Mussolini, who could safely ignore grievances regarding his treatment of a German speaking minority as long as his country's German speaking neighbour was a weak Austria, now had a powerful regime with the explicit aim of incorporating all ethnic Germans into one Reich on his border. Mussolini did not wish to annoy Hitler, but at the same time not afford to be seen by his own people as anything less than an equal partner in relations with Germany. For his part, Hitler also placed sufficient value maintaining friendly relations with Mussolini to avoid pursuing irredentist claims against Italy. From the Nazi point of view, sacrificing South Tyrol was a relatively small price to pay in exchange for securing Italian support in pursuit of German claims elsewhere, starting with the Sudetenland before incorporating formerly German territories in Poland and ultimately vast territories in the east.
Германия үшін нұсқа
1939 жылдың маусым айында Германиядағы нацистік режим мен Италиядағы фашистік режим «Опция келісіміне» қол қойды. 1939 жылдың 21 қазанында Адольф Гитлер мен Муссолини провинциядағы этникалық неміс азшылықтарын ассимиляциялау туралы келісімге келді. Бұл екі тілдік қауымдастықтың мүшелері 1939 жылдың 31 желтоқсанына дейін Италияда қалып, барлық азшылық құқықтарын жоғалту немесе нацистік Германияға көшіп кету, яғни «Option für Deutschland» (Германияға опция) деп аталатын таңдау жасау керек болды. Халықтың шамамен 70 пайызы эмиграцияны таңдады; олар «оптанттар» деп аталды және «Arbeitsgemeinschaft der Optanten für Deutschland» (Германия үшін оптанттар қауымдастығы) құрады. Қалатындар, «даблиберлер» деп аталғандар, негізінен жергілікті католик дін қызметкерлерінің төңірегінде бірікті. Жергілікті нацистік ұйым «Völkischer Kampfring» даблиберлерді «иудектермен» немесе «ғыпсылармен» салыстырып, «сатқындар» деп айыптады және оларға қарсы агрессивті насихат, зорлық-зомбылық және терроризм актілеріне жауапты болды. «Опция» көптеген отбасыларды қиратты және провинция экономикасының дамуы көп жылдарға тоқтап қалды. «Arbeitsgemeinschaft der Optanten für Deutschland» (ADO) (неміс тілінде «Германия үшін оптанттар қауымдастығы») – Оңтүстік Тирольде қалудың орнына Германияға көшіп кетуді таңдаған неміс тілділердің қауымдастығы. Қауымдастық 1940 жылдың 30 қаңтарында құрылды. Питер Хофер қауымдастыққа жетекшілік етті. Дегенмен, адамдарды көшіру және аймақты толықтай итальяндықтандыру толыққанды жүзеге аспады.
In June 1939, the Nazi regime in Germany and the fascist regime in Italy signed the Option Agreement. On 21 October 1939, Adolf Hitler and Mussolini reached agreement on the assimilation of the ethnic German minorities in the province. The members of these two language communities had to choose by 31 December 1939 between remaining in Italy and losing all minority rights, or emigrating to Nazi Germany, the so called "Option für Deutschland" (option for Germany). Around 70% of the population opted for emigration; they were called Optanten and banded together in the Arbeitsgemeinschaft der Optanten für Deutschland (Association of Optants for Germany). Those who chose to stay, called Dableiber, mainly banded together around local Catholic priests. The Völkischer Kampfring, a local Nazi organization, condemned the Dableiber as "traitors", comparing them to "Jews" or "Gypsies", and was responsible for aggressive propaganda, violence and terror acts against them. The Option destroyed many families and the development of the economy of the province was set back for many years. The Arbeitsgemeinschaft der Optanten für Deutschland (ADO) (German for "Association of optants for Germany") was an association for German speakers who had chosen to emigrate to Germany rather than stay in South Tyrol. The association was founded on 30 January 1940. Peter Hofer took leadership of the Association. Though, the relocation of people and the complete Italianization of the area were never fully accomplished.
Салдары
1945 жылы көшіп кеткендердің үштен бірі ғана сол аймаққа қайтып келді. Австрияның күш-жігеріне қарамастан, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Оңтүстік Тироль Италияның құрамында қалды, ал көптеген адамдар 1946 жылдың қыркүйегіндегі Грубер-де-Гаспери келісімінен кейін итальяндық азаматтығын қабылдады. Бұл келісім Австрияның сыртқы істер министрі (Карл Грубер) және Италияның премьер-министрі (Альциде Де Гаспери) есімдерімен аталып, Трентино-Альто-Адидже/Южный Тирольдің Италияның бір бөлігі болып қалуын және оның автономиясын қамтамасыз етті. Қайтып келгендер өздері мен балаларын тіркеуге міндетті болды және туғандық куәлік арқылы итальяндық азаматтыққа құқығы бар екенін дәлелдеуі керек еді. 1945 жылдан кейін ешбір АДО басшысы жасаған қылмыстары үшін сотталған жоқ (Питер Хофер одақтастардың бомбалау шабуылы кезінде қаза тапты). Тарихшылар осыдан жақында ғана Оңтүстік Тироль тарихының осы кезеңін зерттеуге кірісті. 2001 жылғы халық санауы бойынша провинция халқының екі үшін бір бөлігінен астамы (69,4%) неміс, 26,3% итальян және 4,3% ладин тілдерін ана тілі ретінде қолданады.
Only a third of the people who had actually emigrated returned to the area in 1945. Despite Austrian efforts, South Tyrol remained part of Italy after World War II, and many chose to take up Italian citizenship after the Gruber–De Gasperi Agreement of September 1946. It was named after the foreign minister of Austria (Karl Gruber) and the prime minister of Italy (Alcide De Gasperi) and agreed on Trentino Alto Adige/Südtirol to remain part of Italy ensuring its autonomy. Those who returned had to register both themselves and their children, and they had to prove, by means of a birth certificate, that they had the right to Italian citizenship. After 1945, no ADO leaders were tried for the crimes (Peter Hofer was killed during an Allied bombing raid). Only recently have historians started to examine this period in the history of South Tyrol. According to the 2001 census, more than two thirds (69.4%) of the population of the province still speak German, 26.3% Italian and 4.3% Ladin as their mother language.