Кіріспе

Глазго ғылым орталығы – Шотландиядағы Глазго қаласындағы Клайд өзенінің оңтүстік жағалауында орналасқан, Клайд су жағалауын жаңарту аймағындағы келушілерді қызықтыратын нысан. Королева Елизавета II 2001 жылдың 5 шілдесінде Глазго ғылым орталығын ашты. Бұл Шотландияның ең танымал ақылы келушілер тартатын жерлерінің бірі. Ол үш негізгі ғимараттан тұратын, мақсатты түрде салынған ғылым орталығы: Ғылым сауда орталығы, Глазго мұнарасы және IMAX кинотеатры. Шотландия заңнамасы бойынша тіркелген қайырымдылық ұйымы болып табылады. VisitScotland шотланд туристік кеңесі Глазго ғылым орталығына келушілерді тарту санаты бойынша бес жұлдызды рейтинг берді. Глазго ғылым орталығы негізгі орналасқан жерінен басқа, 2009 жылы халыққа ашылған Уайтли жел фермасындағы келушілер орталығын да басқарады.

Тарих

2001 жылғы маусымда ашылған Глазго ғылым орталығы, бұрын Пинс-Док деп аталған жүк порты болған аймақты қайта дамытудың бір бөлігі болып табылады. Қайта құру 1988 жылы Глазго бақ фестивалімен басталды. Басқа ұлттық бақ фестивальдары сияқты, Глазгодағы жер учаскесі тұрғын үйлер салу үшін сатылуы жоспарланған, бірақ 1987 жылғы тұрғын үй нарығының құлдырауына байланысты, құрылыс салушылар жерді жоспарлағандай дамыта алмады және көп жыл бойы жердің көп бөлігі қараусыз қалды. Соңында, бұл жер ғылым орталығы және Тынық мұхиты жағалауы үшін қайта дамытылды, соның ішінде 2006 және 2007 жылдары BBC Шотландия және Шотландия теледидарының жаңа бас кеңселері ашылды. Клайдсдейл банк мұнарасы Солтүстік Уэльстегі Рилде бөлшектеліп, қайта құрастырылды, бірақ ғылым орталығы кешенінің бір бөлігі ретінде салынған Глазго мұнарасы шамамен сол жерде тұр. Глазго ғылым орталығының архитектурасын Building Design Partnership компаниясы жасады, ал Глазго мұнарасын бастапқыда Ричард Хорден архитекторы жобалаған, инженерлік дизайнын Buro Happold компаниясы жасаған. Оның құрылысы шамамен 75 миллион фунт стерлингке, оның ішінде Глазго мұнарасына 10 миллион фунт стерлинг, ал Мыңжылдық комиссиясынан 37 миллион фунт стерлингтен астам қаражат жұмсалды.

Ғылыми сауда орталығы

Үш негізгі ғимараттың ең үлкені титанмен қапталған, жарты ай пішіндес құрылымға ие және онда ғылым сауда орталығы орналасқан. Архитектуралық тұрғыдан алғанда, бұл кеменің қисайған корпусын бейнелейді, бұл кемелердің корпусынан теңіз өсімдіктерін алып тастау үшін әкелінетін көршілес "қисайту бассейніне" сілтеме жасайды. Ішкі жағында 250-ден астам ғылыми білім беру экспонаттары бар. Ғылыми орталықтарға тәндей, экспонаттар өзара әрекеттесуді ынталандыруға бағытталған және орталық ұсынуға тырысатын бейресми оқу тәжірибесінің бір бөлігі ретінде пайдалануға немесе ойнауға болады. Ғимаратты BDP компаниясы жобалады. 1-қабатта ғылыми принциптерді көрсететін көптеген интерактивті экспонаттардың арасында келушілер ғылыми шоу театрына және Глазго ғылыми орталығының планетарийіне кіре алады. Планетарий 15 метрлік диаметрлі күмбезге бейнелерді проекциялау үшін толық күмбездік цифрлық проекция жүйесін пайдаланады. Мұнда, әсіресе кішкентай балаларға арналған, "Үлкен саяхатшы" деп аталатын арнайы аймақ бар. 2-қабатта келушілер қазіргі өмірімізге қуат беретін энергияны және "Болашақты қуаттандыру" көрмесінде қалай тұрақты өмір сүруді бастауға болатынын зерттей алады, сондай-ақ "Идея No59" көрмесінде баршамыздың инновациялық рухын тойлай алады. Сондай-ақ, негізінен оқу-жаттығу шеберханасы ретінде қолданылатын The Lab бар. 3-қабат 2012 жылы жаңартылып, 2013 жылдың 28 наурызында көпшілікке қайта ашылды. Қазір онда 21-ғасырдағы адам денсаулығы мен әл-ауқаты туралы интерактивті көрме орналасқан, ол "BodyWorks" деп аталады. 115 интерактивті экспонат, зерттеу капсулалары және тікелей зертханалық тәжірибелер арқылы келушілер өз денелерін, денсаулығын және өмір салтын жаңа перспективадан қарауға шақырылады. Ғылым сауда орталығының жер қабатында билет сату кассасы, кафе, сыйлық дүкені және гардероб орналасқан. Жер қабатында әртүрлі білім беру және корпоративтік мақсаттар үшін қолданылатын бірнеше икемді бөлмелер бар: The Bothy деп аталатын білім беру кеңістігі және Clyde Suite, көп мақсатты кеңістік. Глазго мұнарасына және IMAX-қа жұртшылыққа кіру де жер қабаты арқылы жүзеге асырылады.

Глазго мұнарасы

Глазго мұнарасы әлемдегі ең биік еркін айналатын мұнара болу үшін жобаланған. Ол 2001 жылғы ашылу күнін өткізіп алды және содан бері түрлі мәселелермен қиналды. 2010 жылдың тамызынан 2014 жылдың шілдесіне дейін жабық болды.

IMAX кинотеатры

IMAX кинотеатры Шотландияда салынған алғашқы IMAX кинотеатры болды. Бір зал 370 орындықтан тұрады, ал тіктөртбұрышты экранның өлшемдері 24 метрге 18 метр (80 футқа 60 фут) және 3D фильмдерді, сондай-ақ IMAX форматындағы стандартты 2D фильмдерді көрсету мүмкіндігі бар. Ол 2000 жылдың қазан айында жұмысын бастады, ал "Дельфиндер" атты алғашқы фильмнің тұсаукесері басқа екі ғимарат ашылғанға дейін бірнеше ай бұрын өтті. 2013 жылдың 6 қыркүйегінде Cineworld кинотеатрдың басқаруын өз міндетіне алды. 2021 жылдың 12 мамырында Cineworld Глазго ғылым орталығындағы IMAX кинотеатрының жұмысын тоқтатқанын және жалдау шартын қайтаруға ниетті екенін растады. Глазго ғылым орталығы 2022 жылдың 5 мамырында IMAX театрының қайта ашылатынын мәлімдеді.

Қаржыландыру мәселелері

2004 жылдың маусым айында Шотландия үкіметімен қаржыландыру туралы келісімге қол жеткізілгеннен кейін жұмыскерлердің шамамен бестен бірі жұмыстан босатылатыны жарияланды. 2008 жылдың маусым айында Шотландия либералды-демократтар партиясының басшысы Никол Стивен Глазго ғылым орталығының мемлекеттік қаржыландырудан 40% қысқартылуына тап болып отырғанын мәлімдеді. Премьер-министр Гордон Браун бұл мәселе бойынша Премьер-министр сағатында: "Глазгодағы жағдай өкінішті, SNP салдарынан қаржыландыру қысқартылды, және олар бұл шешімді өкінетін болады" деді. Шотландия ғылым орталықтарының жалпы қаржыландырылуы іс жүзінде артқанмен, қазір ол келушілер санына негізделген формула бойынша төрт орталыққа бөлінеді, ал Глазго ғана бюджетінің қысқартылуымен бетпе-бет келеді. Осының нәтижесінде 2008 жылдың шілдесінде бас атқарушы директор Кирк Рамзидің мәлімдемесіне сәйкес, "Глазго ғылым орталығының болашағын қамтамасыз ету мақсатында" 28 толық жұмыс орны қысқартылатындығы туралы хабарланды.

БАҚ-та

Глазго ғылыми орталығы Тынық мұхит жағалауы аймағында орналасқан, сондықтан оны Digital Media Quarter цифрлық медиа ауданын құрайтын медиа орталықтары қоршап тұр, бұл Шотландия кәсіпкерлігінің даму жобасы. 2006 жылдың шілдесінде жаңа STV бас кеңсесі ашылғаннан кейін және 2007 жылдың сәуірінде BBC Pacific Quay эфирге трансляция бастағаннан кейін, осы аймақта одан да көп бағдарламалар түсіріледі деп күтілуде. CBeebies телеарнасының "Нина және нейрондар" бағдарламасындағы басты кейіпкер Нина – Глазго ғылыми орталығында жұмыс істейтін нейроғалым. Бірақ шындығында Нина рөлін Глазго ғылыми орталығының қызметкері емес, актриса Катрина Брайан сомдайды.