Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Марсабит – Кенияның солтүстік Марсабит округіндегі қала. Бұл бұрынғы Шығыс провинциясында орналасқан және көбінесе Марсабит ұлттық паркімен қоршалған. Қала Шығыс Африка жарылысының ортасынан шығысқа қарай, 1300-1400 метр биіктікте жатыр. Марсабит округінің орталығы болып табылады және Чалби шөлінің оңтүстік-шығысында, жанартауларымен, кратерлік көлдерімен және басқа да ерекшеліктерімен танымал орманды аймақта орналасқан.
Marsabit is a town in the northern Marsabit County in Kenya. It is situated in the former Eastern Province and is almost surrounded by the Marsabit National Park. The town is located east of the centre of the East African Rift at an elevation of between 1300 and 1400 metres. It serves as the capital of Marsabit County, and lies southeast of the Chalbi Desert in a forested area known for its volcanoes and crater lakes and others.
Шолу
Марсабит – Солтүстік Кенияның шөліндегі қалалық өркениеттің алғы шебі. Қала шөлден шамамен бір километр биіктікте орналасқан, сөнген Марсабит тауының оқшауланған жанартауының үстінде жатыр. Бұл жердегі төбелер тығыз орманды, ал шөл одан әрі, өзінің "аралдық" экожүйесімен ерекшеленеді. Қаланың халқы шамамен 5000 адамды құрайды. Қаланың негізгі тұрғындары – кушит тілдерінде сөйлейтін Рендилле, сондай-ақ Борана, Габра, Сакуе Оромо, Дасенач және Бурджи. Олар көбінесе саудагерлер мен фермерлер, қалалық орталықтарда қоныстанушылар. Сондай-ақ, аз ғана Нилоттық түркі және Банту амеру тұрғындары да бар. Сонымен қатар, кушит тілдерінде сөйлейтін саудагерлер де кездеседі. Марсабитте әуежай және тау шыңы (Марсабит тауы) бар, ал қаланың сыртында "ән салатын" құдықтар орналасқан. Қаланың айналасындағы жергілікті қорықшада пілдерді жиі көруге болады, олар кейде қоршауларды бұзып, жергілікті фермерлердің егістіктеріне зиян келтіреді. Атауы, мүмкін, амхар тіліндегі ማርሳቤት marsa bet сөзінен шыққан, яғни "Марсаның үйі" дегенді білдіреді. Бұл атау Эфиопиядан (Мегадан) Марсабитқа шаруалықты дамытуға және таудың беткейінде тұрақты қоныстандыруға көмектесу үшін консул шақыртқан Бурджи этносының өкілі Марса есімді фермердің құрметіне берілген деп саналады. Алайда, отарлық саяхатшылар жиі жергілікті малшылармен байланыс жасап, экспедиция кезінде жазық далаларда тауларды көрсеткен. Марсабиттегі кушит тілді Рендилле халқы бұл жерді таудың жоғарғы шыңын жабатын қара бұлттардың белгісі ретінде сипаттайды, сондықтан "мар сабич" деп аталады. Рендилле тілінде "мар" сөзі "жаңбырлы/тамшылайтын бұлттарды" білдіреді, ал "сабич" сөзі "жабу" деген мағынаны береді. Сонымен қатар, осы қауымдар кейде алғашқы саяхатшылар осы жерді "Мар а бит" деп атағанын айтады. Бұл көне ағылшын тіліндегі "mar" етістігі мен "a bit" сөзінен тұратын сөз тіркесі. "Mar" етістігі "сапаны немесе сыртқы түрін нашарлату" дегенді білдіреді, бұл биік және суық жерді сипаттайды. Екінші жағынан, "Марса" сол кезде Эфиопияның бір бөлігі болған аймаққа Эфиопия императоры Хайле Селассие жіберген губернатор болған деген мәлімдеме де бар. Қала сыртындағы төбедегі қамал губернатор Марсаның (Оромо тарихшысы Муктар Осман Шумбе) тұрған жері деп есептеледі.
Marsabit is an outpost of urban civilization in the desert of northern Kenya. The town is situated on an isolated extinct volcano, Mount Marsabit, which rises almost a kilometer above the desert. The hills here are heavily forested, in contrast to the desert beyond, with their own "insular" eco system. The town has a population of about 5,000. The town is mainly inhabited by the Cushitic speaking Rendille, as well as the Borana, Gabra, Sakuye Oromo, Dasenach and Burji who are mostly traders and farmers with settlements in urban centres. There are also very few Nilotic Turkana and Bantu Ameru residents. Additionally, there are also few non Cushitic speaking traders. Marsabit has an airstrip and a mountain peak (Mount Marsabit), with "singing" wells just outside the town. Elephants can also often be seen in the local wildlife refuge that surrounds the town, occasionally breaking down fences and causing damage to local farmers' crop beds. The name is possibly from the Amharic word ማርሳቤት marsa bet, meaning 'Marsa's home/house', and is believed to have been named after a farmer named 'Marsa' (an ethnic Burji) who was brought to Marsabit from Mega (in Ethiopia) by the Consul to assist in consolidation of farming and permanent settlement on the slopes of Mount Marsabit. However, Colonial explorers occasionally interacted with locals, the herdsmen to point to the mountains on their expedition while in the lowlands. The Cushitic speaking Rendille of Marsabit pronounce the place as indication of dark clouds engulfing the top peak of the mountains, thus mar sabich. In Rendille, the word mar means 'rainy/drizzling clouds', and sabich means 'engulfing'. In addition, the same communities also at some point claim first explorers to have named the place "Mar a bit". This is said to be an English phrase, consisting of the archaic verb mar and the complement a bit. The verb mar means 'to impair the quality or appearance of', describing higher cold altitude. On the other hand, it is claimed that "Marsa" was a governor and was sent there by Emperor Haile Selassie of Ethiopia at that time when the area was part of Ethiopia. The castle on the top of the hill on the outskirt of the town is believed to be where Governor Marsa lived (Muktar Osman Shumbe Oromo historian).
Мәдениет және дін
Жоғарыда аталған этностардан басқа, Кенияның басқа аймақтарынан келген адамдар да бар, олар көбінесе үкімет және бизнес саласында жұмыс істейді. Қала тұрғындарының арасында мұсылмандар, христиандар және дәстүрлі діндерді ұстанатындар бар. Марсабит 2009 жылдың 2-6 маусымы аралығында Борана және Габра ақсақалдары арасындағы конференция өткізілетін орын ретінде жарияланды. Екі топ арасындағы қақтығыстарды шешу мақсатында бірнеше жылдан бері келіссөздер жүргізіліп келеді, және осы конференцияда дәстүрлі көшбасшылардың қатысуымен келісімдер бекітілуі күтілді.
Besides the aforementioned ethnic groups, there are other people from other parts of Kenya who are there working mostly for the government and business. Muslims, Christians and adherents of traditional religions all inhabit the town. Marsabit was the announced location for a conference between Borana and Gabra elders scheduled for 2–6 June 2009. Discussions to resolve existing conflicts between the two groups have been underway for several years now, and agreements were expected to be sealed at the event at this conference in the presence of traditional leaders.
Көлік
Марсабит Найробиден Исиоло және Арчерс Пост қалалары арқылы шамамен арақашықтықта орналасқан. Бұрын қалаға жеке көлікпен бару қажет еді, бірақ қазір Исиолодан Марсабитке және Найробиден Моялеге Марсабит арқылы бірнеше автобус бағдарлары бар. Жол битум стандарттарына сай асфальтталған және Мояльдегі Кения-Эфиопия шекарасына дейін жалғасады. Исиолодан шамамен арақашықтықта. Чартерлік рейстерге қызмет ететін екі әуежай бар, біреуі қалаға жақын, Мояльге қарайтын жолда (Марсабит әуежайы), екіншісі Чалбиге қарай (Сегел әуежайы). Mission Aviation Fellowship (MAF) компаниясы Марсабитке тек сейсенбі және жұма күндері тұрақты рейстерді жүзеге асырады.
Marsabit is approximately from Nairobi via the towns of Isiolo and Archers Post. Reaching the town formerly required private transport, but there are now several bus services on the route from Isiolo to Marsabit, and from Nairobi to Moyale via Marsabit. The road is tarmac to bitumen standards and connects to the Kenya Ethiopia Border at Moyale. It is approximately from Isiolo. There are two airstrips servicing charter aircraft, one close to town on the road towards Moyale (Marsabit Airstrip), and the second further away towards Chalbi (Segel Airstrip). The Mission Aviation Fellowship (MAF) operates the only regular flight to Marsabit, on Tuesdays and Fridays.
Экономика
Марсабит қаласы – сауда және коммерциялық орталық, ол Мояле (Эфиопиядан тауарлар) мен Исиоло (Найробиден тауарлар) арасындағы тауарлар мен қызметтердің тасымалдануын және қозғалысын жеңілдетеді. Ауыл шаруашылығы да маңызды рөл атқарады, көптеген адамдар жергілікті тұтынуға арналған тары мен жүгері өсіреді, ал көшпелі халықтар мал өнімдерін, яғни сиыр етін сату арқылы қамтамасыз етеді. Бейбіт көл (пілдер мен бұқалар сияқты жануарларды тартады) және орманның ортасында орналасқан Бонголе кратері – туристерге арналған жергілікті таныс жерлер. Қала мен айналасы антропологтар және басқа да зерттеушілер үшін зор мәдени қызығушылық тудырады.
Marsabit town is a trading and commercial centre, which facilitates the supply and movement of goods and services between Moyale (goods from Ethiopia) and Isiolo (goods from Nairobi). Agriculture also plays a role, as many grow millet and maize to be consumed locally and nomadic people supply beef by selling their cows. Lake Paradise (which attracts game animals such as elephants and buffalo), and Bongole Crater located in the heart of the forest are both local attractions for tourists. The town and surrounding area are of rich cultural interest to anthropologists and other researchers.
Климат
Марсабит биіктігіне байланысты құрғақ жазғы тропикалық саванна климатына (Köppen: As) ие, бұл жақын жердегі жазықтардағы ыстық, жартылай шөлді климаттан (BSh) аздап жоғары. Қала өте желді. Оған Үнді мұхитынан туындайтын күшті оңтүстік-шығыс жел – «Туркана ағыны» әсер етеді. Кения метеорологиялық қызметі Марсабитте Дүниежүзілік метеорологиялық ұйымның метеостанциясын басқарады.
Marsabit has an altitude influenced dry summer tropical savanna climate (Köppen: As), very slightly above the hot semi arid climate (BSh) found in nearby lowlands. The town is very windy. It is under the influence of an atmospheric feature known as the 'Turkana Jet', which is a strong southeasterly wind originating from the Indian Ocean. The Kenya Meteorological Department run a WMO weather station in Marsabit.