Кіріспе
1991 жылы жарық көрген кітап, Бат Йеордың «Ислам астындағы Шығыс христиандығының құлдырауы: Джиһадтан диммитудқа дейін» кітабы. Кітапта автор ислам империясының жаулаулары барысында Шығыс христиан әлемінің әлсіреуіне қатысты өз түсініктерін баяндайды. Кітап 1991 жылы Францияда «Le déclin du christianisme oriental: Entre jihad et dhimmitude VIIe XXe siècle» деген атпен алғаш рет жарияланды, ал алғы сөзін Жаку Элул жазды. 1996 жылы ағылшын тіліне аударылды.
The Decline of Eastern Christianity Under Islam: From Jihad to Dhimmitude is a 1991 book by author Bat Ye'or. In the book the author describes her interpretation of the waning of the Eastern Christendom under the Islamic empire's conquests. The book was first published in France as Le déclin du christianisme oriental: Entre jihad et dhimmitude VIIe XXe siècle in 1991 with a foreword by Jacques Ellul and was translated into English in 1996.
Диссертация мен құрылымы
Бэт Йеор өзінің кітабының тезисін былайша сипаттады: "Бұл ислам туралы кітап емес; ол оның кеңеюін де, өркениетін де қарастырмайды. Оның мақсаты – исламның бағындырған көптеген халықтарын зерттеу және олардың біртіндеп жойылуына әкелген күрделі процестерді – ішкі және сыртқы факторларды мүмкіндігінше анықтау. Бұл құбылыс – қоғамдардың эволюциялық циклінің ажырамас бөлігі және ерекшелік емес. Мен бұл тақырыпты тарихтық зерттеу нысаны ретінде қарастырдым және объективтілік сыпатымен жамылған тарихи әшекейлерге немесе сұлулатуға жүгінудің қажеті жоқ деп санаймын, өкінішке орай, осы салада бұл қалыпты жағдайға айналды. Әрине, мұндай зерттеу мұсылман халықтарын теріс жағынан көрсетуі мүмкін, себебі ол кейде саяси мақсатпен, бағындырылған халықтардың ыдырауының өзінің процесіне тікелей байланысты. Осы маңызды кемшілікке қарамастан, мен зерттеуімнен бас тартпадым, өйткені мәдени және ғылыми салаларда үлкен үлес қосқан өркениеттің беделі, оның жарқын және жеңіске толы тарихымен қатар, осы ұмытылған халықтарға шамалы орын берілсе, зардап шекпес еді. Мен оларға лайықты жанашырлық пен құрмет көрсеткенім үшін, тым көп сынға ұшырамасам екен деп үміттенемін". Кітап екі бөлімнен тұрады: Таяу Шығыстың исламға айналуының жалпы картинасын салуға бағытталған талдау және таңдалған бастапқы дереккөздерді қамтитын қосымша. Кітапта тек Иран, Месопотамия, Армения, Анатолия, Левант, Египет, Ливия және Магрибтегі христиан қауымдары қарастырылады. Йеор, қазіргі Түркия, Сирия, Ирак және Египет сияқты бұрын христиан елдерінің ғасырлар бойы мұсылман елдеріне айналуының себебі "дхимми" деп аталатын жағдайға байланысты екенін айтады. Оның пікірінше, мұсылман емес адамның (дхимми) мәртебесі екінші дәрежелі болып, нәтижесінде христиандардың көп бөлігі ислам дініне көшкен. Талдаудың негізгі назары жақын өткенге, әсіресе XIX ғасырға шолу жасауға бағытталған. Қосымшада орта ғасырлардағы исламдық және исламдық емес дереккөздердің аудармаларымен қатар, жаңа дәуірдегі батыс дереккөздері де бар.
Академиялық
Неміс шығыстанушысы Холгер Прейслер кітаптың мақсаты мен тақырыбына жағымды баға беріп, кітапта қолжетімді, жоғары сапалы дереккөздер келтірілмегеніне және Е'Ор қазіргі замандағы джиһадтың рөлін шамадан тыс көрсеткеніне назар салады. Сондай-ақ, ол исламдық дереккөздерді жиі бір жақты және кешірімді пайдалануды сынға алғанда, Е'Ор, әсіресе кітаптың құжаттамалық бөлімінде, кері шектен шығудан қашына алмағанын атап көрсетеді. Америкалық тарихшы Роберт Брентон Беттс "Ислам астындағы Шығыс Христиандығының құлдырауы: Джиһадтан Дхиммитудқа дейін" кітабына жазған реценциясында, кітаптың христиандықтан гөрі яһуди дінін де кеңінен қарастыратынын, кітап атауының шатастыратын және негізгі идеясының дұрыс еместігін айтты. Ол былай деді: "Кітаптың жалпы тон қатал және мұсылмандарға қарсы. Бұл мұсылман үкіметтерінің христиандарға қарсы ең жаман әрекеттерін таңдап көрсетуге бағытталған, таңдамалы зерттеулермен үйлесіп, көбінесе соғыс кезінде және өзінің құрылу қаупінде (1915 жылғы түріктер жасаған армян геноциді сияқты) орын алады. Мұны Батыс өркениетіне қауіп төндіретін исламдық қауіп-қатерді қаралау әрекетімен толықтырсақ, соңғы нәтиже көбінесе пайдасыз және көбінесе ашуды тудырады".
Басқа
Католик дініне ауған және дін қызметкері Ричард Джон Нойхаус кітаптың "оқиғаны тура баяндайтынын, соның арқасында Батыс ой-санасында ұзақ жылдар бойы басым болған исламға құштар тарихтарға қарсы тұратынын" жазды.