Роберт Айткен: Американың алғашқы Библия баспашысы
Robert Aitken (publisher)
Роберт Айткен: алғашқы американдық баспагер, 1775 ж. «Pennsylvania Magazine» журналын шығарған, АҚШ-тағы алғашқы ағылшын тілді Библияны жариялаған. 🇺🇸📚
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Американдық баспагер (1734–1802)
American printer (1734–1802)
Роберт Эйткен (1734–1802) – Филадельфиядағы алғашқы американдық баспагер және жаңа құрылған Америка Құрама Штаттарында ағылшын тіліндегі Киелі кітапты алғаш басып шығарған адам. Ол Шотландияның Далкит қаласында дүниеге келген. 1769 жылы Филадельфияға көшіп келіп, 1775–76 жылдары «Пенсильвания журналы» немесе «Американдық ай сайынғы мұражай» журналын шығарды. 1769 және 1771 жылдары Филадельфияда кітап сатушы ретінде жұмыс істеген Эйткен 1775 жылы колониялардан алынған материалдармен «Пенсильвания журналын» жариялауды бастады. Ағылшын саяси белсендісі Томас Пейн, Бенджамин Франклиннің ұсыным хатымен Филадельфияға көшіп келген, журналдың алғашқы санына екі мақала жазды және Эйткен оны редактор ретінде жұмысқа алды. Журналдың оқырмандары тез өсіп, сол уақытқа дейін Америка колонияларындағы кез келген американдық журналдан артық таралымға ие болды. Эйткен журналды саяси емес деп ойлағанмен, Пейн оның мазмұнына саяси көзқарас енгізді, алғашқы санында «әрбір жүрек пен қол Америка бостандығы үшін қызықты күреске тартылған сияқты» деп жазды. 1775 жылдың 8 наурызында «Америкадағы африкалық құлдық» атты авторсыз азаттық туралы эссе жарық көрді. Онда құлдық «жеткіліксіз сауда» және «адамзат пен әділдікке қарсы зұлмат» деп айтылды. Эйткен сондай-ақ 1777 жылдан 1781 жылға дейін колонияларда басылған Жаңа Ғаһидаттың алғашқы даналарын басып шығарды. Ол 1802 жылы Филадельфияда қайтыс болды.
Robert Aitken (1734–1802) was an Early American publisher and printer in Philadelphia and the first to publish an English language Bible in the newly formed United States. He was born in Dalkeith, Scotland. He emigrated to Philadelphia in 1769, where he published the Pennsylvania Magazine, or American Monthly Museum in 1775–76. Starting in Philadelphia as a bookseller in 1769 and 1771, Aitken started publication of The Pennsylvania Magazine in 1775 with content derived from the colonies. English political activist Thomas Paine, who just did immigrate to Philadelphia with a letter of recommendation from Benjamin Franklin, contributed two pieces to the magazine's inaugural issue and Aitken hired him as editor. The Magazine's readership rapidly expanded, achieving a greater circulation in the colonies than any American magazine up until that point. While Aitken had conceived of the magazine as nonpolitical, Paine brought a political perspective to its content, writing in its first issue that "every heart and hand seem to be engaged in the interesting struggle for American Liberty.". On March 8, 1775, an unsigned abolitionist essay titled African Slavery in America has been published. It attacked slavery as an "execrable commerce" and "outrage against Humanity and Justice." Aitkin also printed the first copies of the New Testament to appear in the colonies, beginning in 1777, on through to 1781. He died in Philadelphia in 1802.
Айткеннің 1782 жылғы Киелі кітабы
1782 жылғы Эйткен Киелі кітабы Конфедерация Конгресі тарапынан қаралып, мақұлданды және бекітілді. Киелі кітаптың дұрыстығын алғашқыда Конгресс капелландары Уайт және Даффилд тексеріп, оның туралы баяндама ұсынды. Содан кейін Конгресс журналының 1782 жылғы қыркүйек айындағы 469-бетінде: "Қабылданды. Біріккен Штаттар Конгресі жиналған күйінде, мырза Айткиннің дінге адалдығы мен мақтауға лайық еңбегін, сондай-ақ елдегі өнердің дамуына тигізер ықпалын жоғары бағалайды. Жоғарыда аталған баяндамаға (конгресс капелландарының баяндамасына) қанағаттанғандықтан, олар осы Киелі кітаптың басылымын Біріккен Штаттардың халқына ұсынады және оған осы ұсынымды жариялауға рұқсат береді" делінген. (Айтылу үлгісі жаңартылды). 1781 жылы Эйткен Америкада басылған алғашқы толық ағылшын тіліндегі Киелі кітапты басып шығаруға кірісіп, Конгрестен осы басылымға ресми мақұлдау сұрады. Конгресс 1782 жылғы қыркүйек айында осы басылымды ресми түрде бекіткен қаулы қабылдады. "Эйткен Киелі кітабы" деп аталатын бұл басылым Конгресс мақұлдаған Киелі кітаптың алғашқы және жалғыз басылымы болды. Эйткен Джордж Вашингтонға хабарлағандай, бұл жоба қаржылық тұрғыдан сәтсіз аяқталды. 1782 жылғы 12 қыркүйекте Конгресс Конгресс комитетінің 1782 жылғы 1 қыркүйектегі есебін қарады, оған комитет төрағасы Джеймс Дюэн қол қойды. Комитет Роберт Айткиннің 1781 жылғы 21 қаңтардағы "Киелі жазбалардың бір басылымына қатысты" меморандумымен айналысты. Бұл комитет Айткеннің жұмысының барысын уақыт-уақыт тексеріп отырды және олардың баяндамасында: "Сіздің діндарлығыңыз бен қоғамдық сезіміңіз бізді кешірім сұрамай, мырза Айткиннің жариялаған Киелі жазбаларына ерекше назар аударуға шақырады" делінген. Конгресс кітапханасы. Келесі Конгресс 1782 жылғы 10 қыркүйекте комитеттен түскен және Біріккен Штаттар Конгресіндегі капелландар Уильям Уайт пен Джордж Даффилд қол қойған есепті қарады. Бұл есепте олар басылымды тексергендері және оның "осындай ауқымды жобада күтілгеннен гөрі аз грамматикалық және типографиялық қателерге ие екені" анықталғаны айтылды. Конгресс кітапханасы. Қабылданған нәтиже: "Қабылданды. Біріккен Штаттар Конгресі жиналған күйінде, мырза Айткиннің дінге адалдығы мен мақтауға лайық еңбегін, сондай-ақ елдегі өнердің дамуына тигізер ықпалын жоғары бағалайды. Жоғарыда аталған баяндамаға (конгресс капелландарының баяндамасына) қанағаттанғандықтан, олар осы Киелі кітаптың басылымын Біріккен Штаттардың халқына ұсынады және оған осы ұсынымды жариялауға рұқсат береді". 1783 жылы Эйткеннің Киелі кітабы таратыла бастағаннан кейін, Нью-Йорктегі Бірінші пресвитериан шіркеуінің пасторы Джон Роджерс генерал Джордж Вашингтонға әрбір демобилизацияланған әскерге Эйткеннің Киелі кітабын беруді ұсынды. Соғыс аяқталып, Конгресс армияның үштен екі бөлігін демобилизациялауға бұйрық бергендіктен, бұл ұсыныс кеш келді. Алайда Вашингтон: "Егер Конгресс елдің құқықтары мен қауіпсіздігі үшін көп еңбек еткен батыр жігіттерге осындай маңызды сыйлық жасағанда, мен одан да ләззат алған болар едім" деді.
The Aitken Bible of 1782 was reviewed, approved and authorized by the Congress of the Confederation. The Bible was reviewed first for accuracy by the Congressional Chaplains White and Duffield and they reported on its accuracy. Then the Journals of Congress for September 1782 records on page 469, "Resolved. That the United States in Congress assembled highly approve the pious and laudable undertaking of Mr. Aitkin, as subservient to the interest of religion as well as an influence of the progress of arts in this country and being satisfied from the above report (by the congressional chaplains), they recommend this edition of the bible to the inhabitants of the United States and hereby authorize him to publish this recommendation." (Spelling has been modernized). In 1781 Aitken undertook to print the first complete English Bible produced in America and sought the official sanction of Congress for his edition. Congress passed a resolution officially authorizing the edition in September 1782. Known as the “Aitken Bible,” this was the first and only edition of the Bible ever authorized by Congress. As Aitken reported to George Washington, the venture was a financial failure. On Thursday, September 12, 1782, Congress reviewed a report dated September 1, 1782, from their Congressional committee, and signed by the committee Chairman, James Duane. The committee had been, " referred a memorial of Robert Aitkin, dated January 21st, 1781, respecting an edition of the holy scriptures." This committee had, from time to time, checked on the progress of Aitken's work, and their report stated, "Our knowledge of your piety and public spirit leads us without apology to recommend to your particular attention the edition of the holy scriptures publishing by Mr. Aitkin." Library of Congress Next Congress reviewed a report dated September 10, 1782, from the committee, and signed by the Chaplains of the United States in Congress assembled, William White and George Duffield. This report stated they had reviewed the printing and it was found to be, " with as few grammatical and typographical errors as could be expected in an undertaking of such magnitude." Library of Congress The outcome is listed as, "Resolved. That the United States in Congress assembled highly approve the pious and laudable undertaking of Mr. Aitkin, as subservient to the interest of religion as well as an influence of the progress of arts in this country and being satisfied from the above report (by the congressional chaplains), they recommend this edition of the bible to the inhabitants of the United States and hereby authorize him to publish this recommendation." In 1783, after Aitken's Bible had begun to be distributed, Dr. John Rodgers of the First Presbyterian Church of New York suggested to General George Washington that every discharged soldier be given a copy of Aitken's Bible. Since the war was coming to a close and Congress had already ordered the discharge of two thirds of the army, the suggestion came too late. However, Washington said, "It would have pleased me well, if Congress had been pleased to make such an important present to the brave fellows who have done so much for the security of their country's rights and establishment."