Кіріспе

Американдық сәулетші Исаак Ньютон Фелпс Стокс (11 сәуір 1867 – 18 желтоқсан 1944) – американдық сәулетші. Стокс әлеуметтік тұрғын үй саласындағы пионер болды және 1901 жылғы Нью-Йорк пәтерлер заңын бірлесіп жасады. Ол жиырма жыл бойы алты томдық "Манхэттен аралының иконографиясы" атты еңбегін жасады, ол қаланың алғашқы дамуы туралы маңызды зерттеу көзіне айналды. Оның жобаларына Колумбия университетіндегі Сент-Полс шіркеуі және Нью-Йорктегі бірнеше қалалық тұрғын үй жобалары кірді. Ол 1895 жылы Канаданың Квебек провинциясындағы Ла Малбай қаласында Сара Сюзанна Шоу мен Роберт Боун Минтурнның қызы Эдит Минтурнға үйленді. Стокс оқуын жалғастырғанда олар Парижде тұрды. Олардың досы Джон Сингер Сардженттің "И.Н. Фелпс Стокс және әйелінің портреті" суретін тойға сыйлық ретінде тапсырды. Эдит сонымен қатар Дэниел Честер Френчтің "Республика мүсіні" және Сесилия Боның салған портреті үшін модель болды. Ол Нью-Йорк балабақшалары қауымдастығының президенті болды. Ол Эди Седжвиктің інісінің анасы болды, ол оның құрметіне аталған.

Сәулет жұмыстары

Ол 1897 жылы Джон Мид Хауэллс серіктесімен бірге "Howells & Stokes" архитектура фирмасын құрды. Олардың алғашқы тапсырмасы Нью-Йорк қаласындағы Элдридж көшесі, 184 нөмірдегі Университеттік қоғамдық орталығының ғимараты болды. Хауэллс және Стоукс Нью-Йоркте белсенді жұмыс істеді, сонымен қатар 1910 жылдары Метрополитен тракт ғимараттарының көптеген жобаларын жасау үшін Сиэтлде кеңсе ашты. Серіктестер 1910 жылдардың ортасында жақсы қарым-қатынаста бөлісіп кетті. Олардың жұмыстарына Балтимор қор биржасы; Сиэтлдегі университеттік қалашықты дамыту; Нью-Йорктегі Америка географиялық қоғамының ғимараты және Провиденс қаласындағы Түрік бас ғимараты кірді. Хауэллс Раймонд Худпен бірлесіп Нью-Йорктегі Tribune Tower және Daily News Building сияқты көкжайларды жобалауды жалғастырды. Стоукс өзінің тәтелері Каролина және Оливия Стоукстардың тапсырмасымен бірнеше қайырымдылық жобаларды жобалауға кірісті. Олардың ішінде: Нью-Йорктегі Tuskegee тұрғын үйі (1901); Колумбия университетіндегі Сент-Полс шіркеуі (1907); Berea колледжінің шіркеуі (1906); Йельдегі Woodbridge Hall (Hewitt төртбұрышының бөлігі) (1901); Нью-Йорктегі 32-ші көшедегі 339-349 нөмірлердегі Dudley кешені деп аталатын екі тұрғын үй (1910); Илаһи собор үшін St. John ашық айдыны (1916) және Гарвард және Йель университеттеріндегі ескерткіш қақпалар, Хартфордтағы бірінші шіркеу зираты және Калифорниядағы Redlands Hillside ескерткіш паркі. Хауэллс және Стоукс Бейруттағы протестанттық колледж жобаларын да жасады, бұл институт Стоукс және Dodge отбасыларымен қолдау көрсетілді. Каролина Стоукс Букер Т. Вашингтонның Tuskegee институтындағы жұмыстарды қаржылады. Бұл жұмыстардың архитекторы Роберт Робинсон Тейлор болды, ал I. N. Phelps Stokes оған кәсіби кеңес берді, бірақ бұл шектеулі ресурстармен жұмыс істейтін Тейлор үшін тиімсіз болды. Стоукс отбасылық меншік компаниялармен айналысып, Нью-Йоркте пәтерлер мен кеңселер салып, басқарды. Коммерциялық жұмысынан басқа, ол жеке тұрғын үйлерді жобалады, мысалы, Сангер Хилл, Нью-Йорк штатындағы өзінің туысы полковник Уильям Сангерге арналған ауылдық үй; Бэкон Хилл үйі, Род-Айленд штатының Ньюпорт қаласындағы өзінің ағасы Артур Кертисс Джеймске арналған үй; Кирпіш үй, Коннектикут штатының Дариен қаласындағы Коллендерс Пойнттағы ата-анасына арналған үй; және Коннектикут штатының Гринвич қаласындағы Индиан Харбордағы әйелі үшін үй. 1910 жылы Стоукс үлкен ағаштан жасалған үйді, бұрынғы Queens Head үйін, қазіргі A140 Ipswich-Norwich тас жолының жанында орналасқан Софолк, Ұлыбританиядан бөлшектеп келтірді. Ол оны 688 жәшікте Тилбери портынан АҚШ-қа тасып, Коннектикут штатының Гринвич қаласына жақын Лонг-Айленд шығанағына көрінетін төбеде, ағылшын кемесінің қираған ағаштарын пайдаланып қайта құрды. Ол "High Low House" деп аталды (Твейтте болған кездегі бұрынғы атауларының бірі).

Мемлекеттік қызмет

Стокс тұрғын үй реформасында белсенділік танытты. 1899 жылы ол Қайырымдылық ұйымдары қоғамының Тұрғын үй комитетінің мүшесі болып тағайындалды, ал 1901 жылы губернатор Рузвельт оны Мемлекеттік Тұрғын үй комитетінің мүшесі етіп тағайындады. Ол атқару комитетінің мүшесі және Жаңа құрылыс комитетінің төрағасы болды, осы қызметінде 1901 жылғы Тұрғын үй заңының бірлескен авторы атанды. Ол Нью-Йорк қаласының мэрі Фиорелло Х. ЛаГуардияның саяси одақтасы, кейін досы болды. «Жаңа мәміле» кезеңінде, Өнер комиссиясының төрағасы ретінде Стокс Нью-Йорк қаласы үшін WPA қабырға суреттері бағдарламасын басқарды, бұл бағдарлама ЛаГуардия әуежайындағы Теңіз әуе терминалы, Гарлем ауруханасы және Нью-Йорк қалалық кітапханасы сияқты орындарда сурет салуға демеушілік жасады. Әр түрлі уақытта Стокс Фелпс Стокс қорының директоры және президенті болды; Нью-Йорк қалалық кітапханасының қамқоршысы; Нью-Йорк қаласының Қоғамдық қызмет қоғамының құрметті вице-президенті, Нью-Йорк көркемөнер федерациясы және Нью-Йорк қалалық өнер комиссиясының президенті болды. Әйелі қайтыс болғаннан кейін көптеген қоғамдық қызметтерінен бас тартты. 1939 жылы қалалық өнер комиссиясынан зейнеткерлікке шыққанда мэр ЛаГуардия былай деді: «Қаланың түкпір-түкпірінде физикалық өзгерістер болып жатыр, және оның көп бөлігі сіздің көрегендігіңізге және тамаша көркем талғамыңызға байланысты. Кейде бізге модернистік туындылар да келіп түсетін, бірақ сіздің таңдауларыңыз оларды асып түсетін. Сіз бізді тастап кетіп бара жатқаныңызға қатты өкінемін».

Мемлекеттік мұрағат өртенуі, 1911 жыл

1911 жылы 29 наурызда таңертең Нью-Йорк штатының Капитолий ғимаратында өрт шықты. Бұл ғимаратта Нью-Йорк штатының кітапханасы орналасқан, және көптеген тарихи құжаттар өртте жоғалып кеткен немесе зақымдалған деп қорқынышты. Нью-Йорк қоғамдық кітапханасының қамқорлары И.Н. Фелпс Стоуксқа Олбаниға барып, көмек көрсетуін сұрады. Ол келгеннен кейін құтқару жұмыстарына қатысты. Бірінші кезекте ол ғимараттың жұмысшыларға кіру үшін қауіпсіз екеніне көз жеткізді. Стоукс пен архивші Арнольд Йохан Фердинанд Ван Лэрдің алдын ала сараптамасы құжаттардың бір бөлігінің зақымдардың астында сақталып қалғанын, бірақ оларды құтқару үшін дереу шара қолдану қажет екенін көрсетті. Губернатор Джон Алден Дикс солдаттардың көмегін ұйымдастырды, олар тізбек құрып, құтқарылған қағаздар мен кітаптарды қауіпті жерге тасыды. Олар жұмыс істеп жатқанда өрт қайта тұтанды, және ауа райының суық болуы салдарынан су мұзыға айналды, бұл қиындықтарды арттырды. Архивтің 80 пайызы өртте жойылды деп есептелді. Түнгі күзетшінің денесі де қираған ғимараттың ішінде табылды.