Кіріспе

Сот кеңсесінің қызметкері

Реестрші – Англия мен Уэльсте және басқа да кейбір ортақ құқық жүйелеріндегі сот кеңсесінің қызметкері.

Англия мен Уэльс

Англия мен Уэльс соттарында "рекордёр" термині қазіргі уақытта екі ерекше мағынаны білдіреді. Ауданның немесе қаланың бас округтік судьясына көбінесе "Құрметті рекордёр" атағы беріледі. Дегенмен, "Рекордёр" жартылай штаттан жұмыс істейтін округтік судьяны да білдіреді.

Тарихи кеңсе

Англия мен Уэльсте бастапқыда тіркеуші – қала немесе округ корпорациясының құрамында қылмыстық және азаматтық юрисдикцияға ие болған белгілі бір судья немесе сот өкілі болған. Мұндай заңды тұлғаларға Корольдік тіркеушіні тағайындау құқығы берілді. Ол қала әкімі мен корпорация кеңесшілері тағайындаған, заң білімі бар адам, сот отырыстарының барысын және округтің немесе қаланың әдет-ғұрыптарын «тіркеуге» бекітілді. Мұндай тіркемелер фактінің ең жоғары дәлелі деп есептелді. Әдетте, бұл қызмет адвокаттық алқаның тәжірибелі және беделді өкіліне тапсырылып, көбінесе жартылай уақытпен, адвокаттық тәжірибесімен айналысатын адам орындады. Бұл жоғары мәртебе мен ықпалды меценаттық мүмкіндіктермен байланысты болды. Округтің тіркеушісі жиі қала әкімі мен корпорацияға Парламент мүшелерін ұсыну құқығы берілді, мысалы, Барнстапл тіркеушісі 1545 жылы Барнстапл округынан екі депутатты тағайындады. Соңында тіркеуші, округтік және өз тоқсандық сессияларын өткізу құқығын сақтаған ірі округтердегі тоқсандық сессияларда халық судьяларызсыз жалғыз отыратын судьяға айналды. Әр округта (немесе округтың бөлімшелерінде) өткізілетін тоқсандық сессияларда, тоқсандық сессия төрағасы заң біліміне ие болғандықтан, округтан таңдалған халық судьяларынан құралған алқаға төрағалық етті. Бүгінгі күні тарихи лауазымнан сақталған жалғыз өкіл – Лондон тіркеушісі, ол әлі де Лондон қаласы корпорациясының Алдермендер соты тарапынан тағайындалады және осылайша сол соттың мүшесі болады. Ол Орталық қылмыстық сотта (Олд Бейли) қызмет ететін аға округ судьясы.

Титулдық және құрметті жазулар

Англия мен Уэльстің ежелгі тіркеушілері енді ең жоғары лауазымды толық уақытты аудандық судьялар қызмет ететін құрметті тіркеушілер жүйесінің бөлігін құрайды. Әрбір Корольдік сот орталығында белгілі бір судья "резидент судья" болып тағайындалады, ол сол жерде отыратын судьялар тобын басқарады және сот билігі мен әкімшілік арасындағы маңызды байланысты қамтамасыз етеді. Ірі қалалық сот орталықтарында резидент судья әдетте осы лауазымға арнайы тағайындалған жоғары лауазымды аудандық судья болады. Бірақ Лондон қаласы корпорациясы жоғарыда айтылғандай ежелгі дәстүрлерді сақтайды. Көптеген шағын қалалар мен қалаларда резидент судья аға аудандық судья болмаса, жағдай өзгеше. Лорд-бас судья (Лорд-канцлердің келісімімен) резидент судьяны аудандық судьялар қатарынан осы лауазымға арнайы тағайындайды. Олар әдетте төрт жылға, белгілі бір мерзімге тағайындалады, бірақ бұл мерзімді жаңаруға болады. 1971 жылғы Соттар туралы заңнан бері құрметті тіркеушіні тағайындау қалалық кеңестің құзырында болғанымен, іс жүзінде резидент судья құрметті тіркеуші болып тағайындалады. Ежелгі сот отырысына сәйкес келетін округте лауазым номиналды болып табылады; яғни резидент судья автоматты түрде құрметті тіркеуші атағын алады және осы лауазымнан зейнеткерлікке шыққанға дейін осы атақты сақтайды. Резидент судьяның қызметі мерзімдік болған жағдайда, қалалық немесе округтік кеңес оны резидент судья ретіндегі қызмет мерзіміне дейін құрметті тіркеуші етіп тағайындайды деп күтіледі. 1971 жылға дейін жарғы бойынша тіркеушіні тағайындау құқығы болған, бірақ төрт айлық сот отырыстарын өткізбеген округтер кез келген адамды, тіпті заңгер еместерді де құрметті тіркеуші етіп тағайындау құқығын сақтайды, бірақ судья емес құрметті тіркеуші сотта судья ретінде отыра алмайды және сот функцияларын жүзеге асыра алмайды. Орындалуға тиіс процедура Лорд-бас судьяның "Құрметті тіркеушілерді тағайындау бойынша нұсқаулықтарында" белгіленген, онда көптеген ірі қалалық кеңестер резидент судьяны оның лауазымында болған кезде қаланың құрметті тіркеушісі етіп тағайындау тәжірибесі бар. 1971 жылдан бері Редбридж ауданы үшін сияқты, жаңа лауазымдар құрылды. Құрметті тіркеушіні тағайындауды тиісті округтік кеңес жасайды, және ол жоғары биліктің мақұлдауын қажет етпесе де, Лорд-бас судья мұндай тағайындауды қарастыратын округтер алдымен Англия мен Уэльстің аға судьясымен кеңес өткізсе, қуанышқа қалар едіін білдірді. Соттарды қайта ұйымдастыруға байланысты, әсіресе жергілікті басқаруды қайта ұйымдастыру бір уақытта болған жағдайда, бір кеңес тағайындаған кейбір атақтарды басқа округте отырған аға резидент судья иеленуі мүмкін; көрнекті мысал - Лондонның Саутварк ауданында орналасқан Корольдік сотта төрағалық ететін Вестминстер қаласының тіркеушісі. Атақты пайдалану ережесі - құрметті тіркеуші осы лауазымды иеленген қаладағы немесе қаладағы Корольдік сотта отырғанда, жарияланған сот тізімдерінде осылай сипатталуы керек. Алайда, судья басқа қаладағы немесе қаладағы Корольдік сотқа қатысқанда, сол қалада немесе қалада өзінің құрметті тіркеушісі бар-жоқ екеніне қарамастан, мұны істемеу керек. Құрметті тіркеушілер, сондай-ақ аға аудандық судьялар, Лорд-бас судьялардың рұқсатымен сот отырысында қызыл шапан киюге құқылы. Бұл шапандар аудандық сот судьялары киетін шапандардың дизайнына негізделген, бірақ қызыл және қара түсті. Олар 1956 жылы Манчестер және Ливерпульдің тіркеушілері үшін жасалған. Сотта оларды кию құқығы 1980-ші жылдары құрметті тіркеушілер болып тағайындалған басқа аға аудандық судьяларға таратылды, бірақ аға аудандық судьялар емес адамдарға таратылмады. Осыған сәйкес, сот отырысында отырған кезде аға аудандық судьялар емес құрметті тіркеушілер Корольдік сотқа отырған аудандық судьяның әдеттегі киімдерін киеді. Сонымен қатар, аға аудандық судьялар болып табылатын құрметті тіркеушілер сотта "Милорд/Леди" (Жоғарғы Сот судьясы үшін) деп аталады, ал басқа аудандық судьялар (құрметті тіркеушілер емес аға аудандық судьялар үшін) "Сіздің құрметіңіз" деп аталады. Заң есептерінде және сот тізімдерінде құрметті тіркеуші әдетте "X қаласының тіркеушісі" деп аталады.

Жарым-жартылай жұмыс істейтін рекордерлер

1971 жылдан бері "рекордёр" термині Англия мен Уэльсте жартылай штатты сот қызметіне тағайындалған сот өкілі үшін де қолданылады, бұл сот кеңсесінде жартылай уақытты тәжірибе алуға мүмкіндік береді. Жартылай штатты тағайындалғандар бастапқыда "Рекордёрдың көмекшісі" деп белгіленді, толық "рекордёр" лауазымына көтерілуі көзделіп. Қазіргі таңда рекордың көмекшісі лауазымына тағайындаулар жасалмайды. Тағайындаулар Лорд-канцлердің ұсынымы бойынша Корольдік жарлық арқылы жүзеге асырылады. 2006 жылдан бері Лорд-канцлердің ұсыныстары Сот тағайындау комиссиясының тәуелсіз тағайындау процесіне негізделген. Үміткерлердің арасында кем дегенде жеті жыл тәжірибесі бар баристер, солиситорлар немесе чартерлі құқықтық кеңесшілер болуы керек. Рекордёр, осы қызметін атқарып жатқанда, округтік судьяның барлық өкілеттіктеріне ие және Корольдік сотта, округтік сотта немесе отбасылық сотта отыруға құқылы. Корольдік, округтік немесе отбасылық сотта отырған рекордёр "Сіздің құрметіңіз" деп сөз сөйлеу арқылы құрметтеледі (тек Олты Бейлидегі (Old Bailey) Орталық қылмыстық сотта барлық судьялар "Ми Лорд (немесе Леди)" деп аталады). Егер 1981 жылғы Жоғарғы соттар туралы заңның 9(1) бабына сәйкес тағайындалған болса, рекордёр жартылай штатты Жоғарғы сот судьясы ретінде де қызмет ете алады. Рекордёрге күн сайын жалақы төленеді және жылына үштен алты аптаға дейін судья болып жұмыс істеуі күтіледі.

Ирландия және Солтүстік Ирландия

Дублиннің тіркеушісі 1924 жылы кеңсе жойылғанға дейін Дублин қаласының бас магистраты болды. Белфаст және Дерридің тіркеушісі лауазымдары әлі де сақталып тұр. 1924 жылға дейін Корк және Лимерик тіркеушілері де болды (бірақ бұл лауазым 1840 жыл шамасында тоқтатылған сияқты), сондай-ақ Югал, Галвей, Эннискиллен, Каррикфергус, Кинсале, Дундалк, Уотерфорд, Килкенни, Нью-Росс, Хиллсборо, Кашел, Клонакилти және Клонмель қалаларында да тіркеушілер болды. Осы қалалардың кейбіреулерінің халқы аз болғандықтан, тіркеуші лауазымы, көбінесе патшалық жарғымен қала тұрғындарына берілген құқық болғандықтан, Кинсале және Клонакилти сияқты бірнеше жағдайларда толық емес жұмыспен қамтылған лауазым болды.

Гонконг

Гонконг Англия мен Уэльстегідей жарты штатты жазбагерлерді тағайындау жүйесін қолданады. 1994 жылы Гонконгта жыл сайын бірнеше аптадан жоғары сот судьясы қызметін атқаруға дайын, бірақ тұрақты, толық жұмыс күніне дайын емес тәжірибелі мамандарды ынталандыру мақсатында жазбагерлік схема енгізілді. Бұл жоғары сот судьяларының орынбасарларын тағайындаудың бұрынғыдай ресми емес тәсілімен салыстырғанда, тағайындаудың неғұрлым ресми жүйесі болуы тиіс еді. Жазбагерлер – жеке практикадағы мамандар (көбінесе аға кеңесшілер), оларды тәуелсіз сот қызметкерлерін ұсыну комиссиясының (JORC) ұсынысы бойынша Бас атқарушы тағайындайды. Тағайындау мерзімі бірнеше жылды құрайды, осы кезеңде маман жоғары соттың бірінші инстанция сотында істерді тыңдайтын жазбагер ретінде жылына бірнеше апта жұмыс істейді. Жазбагерлер бірінші инстанция сотының толық штатты судьясының барлық құзыретін, өкілеттіктерін және артықшылықтарын жүзеге жасай алады. Жазбагерлік қызметке тағайындалу талаптары жоғары сот судьясының талаптарымен бірдей: яғни, Гонконгте немесе басқа да ортақ құқық жүйесінде адвокат, прокурор, заңгер немесе сот қызметкері ретінде кем дегенде 10 жыл жұмыс істеу. 2020 жылдың 1 сәуірінен бастап жазбагерлер күн сайын 11 765 гонконг доллары мөлшерінде сыйақы алады.

АҚШ және Канада

Кейбір АҚШ және Канада юрисдикцияларында Рекордерлік сот – шектеулі юрисдикциясы бар жергілікті сот, көбінесе қасақана жасалған құқық бұзушылықтарды, жол қозғалысын бұзуды және басқа да ұсақ қылмыстық құқық бұзушылықтарды қарастырады. Нью-Йорк қаласының Рекордері Жалпы отырыстар сотының (қылмыстық істер бойынша жалпы юрисдикциялы жергілікті сот) судьяларының бірі болды және Нью-Йорктегі көптеген кісі өлтіру істерін жүргізді. Тарихи тұрғыдан алғанда, Мичиган штатының Детройт қаласында Рекордерлік сот болды, ол қазір 36-шы аудандық сотқа және Уэйн округінің апелляциялық сотының бір бөлігіне біріктірілген.

Киелі кітаптағы қолданысы

Киелі кітаптағы Израиль патшалығында жазушы патшалықтың канцлері немесе уәзірі болған. Ол патшаға халықтың және шетелдіктердің шағымдарын, өтініштерін, тілектерін сияқты барлық маңызды мәселелерді жеткізетін. Сондай-ақ, ол патшаның басшылығы үшін құжаттар дайындап, патшалық өсиеттерінің жобаларын көшірушілерге ұсынатын. Барлық шарттар оның бақылауында болды, ол ұлттық мұрағаттарды немесе жазбаларды сақтап, патшалықтың тарихын жазатын ресми тарихшы ретінде патшалықтың ағымдағы жылнамаларын қосып отыратын.