Кіріспе
Ежелгі грек эпосы "Кіші Илиада" (грекше: Ἰλιὰς μικρά, Ilias mikra; parva Illias) – ежелгі грек әдебиетінің жоғалған эпосы. Ол Эпикалық циклдың бір бөлігі, яғни Троян циклы, ол Троян соғысының бүкіл тарихын эпикалық өлеңмен баяндаған. "Кіші Илиада" оқиғасы хронологиялық тұрғыдан "Эфиопидадан" кейін келеді, ал одан кейін "Трояның құлауы" ("Iliou persis") оқиғасы келеді. Ежелгі авторлар "Кіші Илиаданы" Пирралық Леш (E), Спарталық Синаэтон (E), Эритреялық Диодор, Фокеялық Тесторид немесе тіпті Гомердің өзіне (E) (көріңіз: циклдық ақындар) жатқызған. Бұл өлең дактильдік гексаметрде, яғни батырлық өлшемде жазылған төрт кітаптан тұрды.
The Little Iliad (Greek: Ἰλιὰς μικρά, Ilias mikra; parva Illias) is a lost epic of ancient Greek literature. It was one of the Epic Cycle, that is, the Trojan cycle, which told the entire history of the Trojan War in epic verse. The story of the Little Iliad comes chronologically after that of the Aethiopis, and is followed by that of the Iliou persis ("Sack of Troy"). The Little Iliad was variously attributed by ancient writers to Lesches of Pyrrha (E), Cinaethon of Sparta (E), Diodorus of Erythrae, Thestorides of Phocaea, or Homer himself (E) (see Cyclic poets). The poem comprised four books of verse in dactylic hexameter, the heroic meter.
Күні
Кіші Илиада, шамасы, б.з.д. соңғы жартысында жазылған, бірақ бұл туралы көп күмән бар. Ежелгі дереккөздер Лесхесті; бірақ ежелгі жазушылардың әдеті, көне әдеби авторларды олар өмір сүрген дәуірден ертерек (кейде ғасырлар бұрын) көрсету.
Мазмұны
Кіші Илиада – Эпостық циклдегі ең жақсы куәландырылған эпостардың бірі: түпнұсқа мәтіннің отызға жуық жолы сақталған. Дегенмен, біз циклдік эпостардың мазмұнына толыққандай тікелей тәуелдіміз, ол белгісіз Проклға тиесілі Хрестоматияда қамтылған (мүмкін, біздің заманымыздың 2-ші ғасырындағы грамматик Эвтихий Проклпен анықталуы мүмкін). Сонымен қатар, көптеген басқа сілтемелер поэманың сюжеті туралы мәлімет береді. Поэма – «өте қарқынды, эпизодтық эпос, көп нәрсені қамтитын» – Аристотельдің сын-пікіріне есік ашты, ол эпоста керексіз көп сюжет бар деді. Ол Ахиллдің қару-жарағына үкім шығарумен басталады, ол ең ұлы грек батырына тапсырылуға тиіс: бәйге Аякс пен Одиссей арасында өтеді, ол шайқаста Ахиллдің денесін қайтарды. Афинаның көмегімен қару Одиссейге беріледі, ал Аякс ақылдан адасып, ахейлердің малдарына шабуыл жасайды. Кейін ол ұяттан өзін-өзі өлтіреді және толық батырлық құрметсіз, «патшаның ашуынан» Агамнемнонның қалауынша, жерлеу бағанасында өртеудің орнына табутқа қойылып жерленеді. Грек пайғамбары Калхас, егер гректер Гераклдың садағын Лемноста улы жылан шаққанда қалдырылған батыр Филоктеттен қайтарып алмаса, Троя қаласы құламайтынын болжайды. Осы болжамға сәйкес, Одиссей мен Диомед Лемностың жарасын Махаонмен емделген Филоктетті әкелу үшін барады. Филоктет кейін Париспен жеке жекпе-жекте күресіп, оны өлтіреді. Парис өлгеннен кейін, Хелена мен Дейфоб Хелена үшін күреседі. Дейфоб жеңіске жетіп, оған үйленеді. Жеңілген Хелена ашуланып, Троядан кетуге мәжбүр болып, Ида тауына кетеді. Кіші Илиададағы үнемі қызығушылық тудыратын тұлға – Одиссей, Хеленаға тұзақ құрып, оны тұтқынға алады; ол гректердің Трояны бағындыруының алғышарттары туралы үш жаңа болжамды ашады, атап айтқанда, қала Палладийді сақтап тұрғанда құламайды. Қалған екі шарт – Пелопстың сүйектерін Элистің қарсыласы Пизадан әкелу және Ахиллдің ұлы Неоптолемді соғысқа шақыру. Микендіктердің кемесі Пелопстың сүйектерін әкелу үшін Пизаға жүзіп бара жатқанда, Одиссей Ахиллдің ұлы Неоптолемді Трояға әкеліп, оған әкесінің қаруын береді. Ахиллдің көзі тірідей оған көрінеді. Троялық одақтас Эврипил шайқаста басымдыққа ие болғанда, Неоптолем оны өлтіреді. Одиссей мен Диомед жалқы киім киіп Трояға кіреді, онда Хелена оларды таниды, бірақ олардың құпиясын сақтайды; олар Палладийді аман-есен әкеліп, жол бойы троялықтарды өлтіреді. Құдайша Афинаның бастамасымен грек жауынгері Эпей ағаштан жылқы жасап, гректер ең жақсы жауынгерлерін оның ішіне жасырып, лагерін өртеп, жақын маңдағы Тенедос аралына қашып кетеді. Троялықтар гректер мүлдем кетіп қалды деп ойлап, қала қабырғасының бір бөлігін бұзып, жылқыны ішке кіргізіп, жеңіске жеткендерін тойлайды. Жылқыдан шыққан батырлар мен гректердің Трояны жойғаны Кіші Илиадада баяндалмаған сияқты, бірақ Iliou persis-ке қалдырылған. Дегенмен, Кіші Илиадаға сенімді түрде жатқызылған маңызды фрагмент Неоптолем Гектордың әйелі Андромаханы тұтқынға алып, Гектордың нәресте ұлы Астианакты қала қабырғасынан лақтырып өлтіргенін сипаттайды. Кіші Илиаданың бір аутентикалық нұсқасы болмаған сияқты, оның егжей-тегжейлі мәліметтері әртүрлі, бірақ олар бір-бірімен үйлесім таппайды.