Кіріспе

Жерленген жері

Белгісі жоқ қабір – ол қабірде адам жерленгенін көрсететін ескерткіш, тас немесе есім тақтасы болмайтын қабір. Алайда, жерлеу орындарын белгілейтін мәдениеттерде "белгісі жоқ қабір" сөз тіркесі метафоралық мағынаға ие.

Метафоралық мағынасы

"Бесбелгілі қабір" терминінің әдеттегі мағынасы – ар-ұятсыз, қорлы аяқталу. Қабір тасы – адамды еске алу және құрмет көрсету ниетімен орнатылған құрметтің немесе жақындық сезімінің белгісі.

Қылмыскерлер

Керісінше, қасақана белгісіз жатқан қабір жек көрушілік пен үлкен сызбаға толы болуы мүмкін. Кейбір белгісіз қабірлердің жасырын мақсаты – жерленген адамның еске алуға лайық емес екенін және оны толығымен елемеу және ұмыту қажеттігін көрсету, мысалы, мектептегі атқыштар Сын Хуи Чо және Адам Ланза. Бұрыннан бері, өлім жазасына кесілген қылмыскерлерді осындай белгісіз қабірлерге жерлеу қалыпты болған. Сол сияқты, 18 және 19 ғасырлардағы түрмелер мен психиатриялық емдеу орындарында тұтқындардың зираттарында нөмірленген, бірақ басқа ешқандай белгісі жоқ тақтайшалар қолданылған. Бұл жазбаларды жүргізуге және туыстардың келуіне мүмкіндік берген, сонымен қатар мұндай жағымсыз орында отбасының атын мәңгілікке көрсетумен байланысты ұятты азайтуға көмектескен. Оиз-Эн американдық зиратындағы E учаскесі (толықтай зорлау және/немесе кісі өлтіру үшін жазаланған сарбаздардан тұрады) – бұл саясаттың 20 ғасырда сақталған сирек мысалы. Соңғы кезде, жаман атқа ие қылмыскерлердің денелерін өртеп, күлін жасырын түрде белгісіз жерге шашу практикасы пайда болды. Денеді өртеу және күлін жасырын шашу, болашақта қабірге бару мүмкіндігін толығымен жояды. Осы тағдыр Адольф Айхман, Герман Геринг, Генрих Гиммлер, Фриц Заукель және Юлиус Штрейхер сияқты нацистік соғыс қылмыскерлерін күтіп отырды. Британдық серийлі кісі өлтірушілер Майра Хиндли, доктор Гарольд Шипман және Фред Уэсттің денелері де осылай өңделді. 1945 жылы Берлин құлағаннан кейін өзіне қол жұмсаған Мартин Борманның денесімен де ұқсас амал жасалды. Оның денесі 1972 жылы табылған және 1998 жылы сәйкестендірілген, ал 1999 жылы Балтық теңізіне тасталды. 2011 жылы «Нептун найзасы» операциясы барысында өлтірілген Осама бен Ладеннің денесі ауыр пластик қапқа салынып, белгісіз жерде теңізге батырылды. Оның өлімінен бір жыл өткен соң, 2012 жылы, ондаған жылдар бойы сексуалдық зорлық-зомбылыққа қатысты айыптаулар жарық көргеннен кейін, ұятқа қалған тележүргізуші және күдікті жыныстық қылмыскер Джимми Савилдің қабір тасы алынып, қиратылды. 2021 жылы түрмеде қайтыс болған Перудің маоистік террористік ұйымы «Шайнинг Патх» көшбасшысы Абимаэль Гусманның күлі Перу билігі тарапынан жасырын түрде жойылды.

Иудаизм

Яһуди дінінде өлікпен байланыс кірлетуші болып саналады (Саналар 19:11-22 және Мишнадағы Охолот трактатын қараңыз). Харонның ұрпақтары – қоханимдер, жақын туысының жерлеу рәсімі болмаса, қабірге 4 құлашқа жуықтап баруға тиым салынған. Осылайша, белгісіз қабірлерге тап болғанда, ізгі яһудилер оның кірлетіп алғанын сезбей-ақ, таза емес болып қалуы мүмкін. Сондықтан ерте замандағы яһудилер белгісіз қабірлерді екі жолмен болдырмауға тырысты: ауылдар мен қалалардың шегінен тыс жерде зираттарды анық белгілеу және қабірлерді әктеп, көзге көрінетін ету. Осының негізінде Иса замандас парызшыларын әктелген қабірлермен (Маттай 23:27-28 қараңыз) және "адамдар білмей басып өтетін белгісіз қабірлермен" (Лұқа 11:44) салыстырды. Иса парызшылардың екіжүзділігі, басымдықтарды дұрыс қоймауы және жеке мүдделерге ұмтылуы арқылы басқаларды кірлететінін ескертті.

Белгісіз қабірлердің басқа себептері

Алайда, қабірлердің белгісіз қалуының жалғыз себебі - оларды жек көру мен құлық емес. Аңыз бойынша, Шыңғыс хан өзін ешқандай белгісіз жерлеуді өтінген, және ол қайтыс болғаннан кейін оның денесі Моңғолияға қайтарылды. Алисия Хойттің хабарлауынша: "Тарихи тұрғысынан алғанда, қаржылық шектеулер мен әлеуметтік жағдай адамның (тіпті белгілі адамның) үлкен, әсем ескерткіш алуына әсер еткен. Жаппай, белгісіз қабірлер кең тараған аурулар немесе соғыс кезінде де жиі кездесетін; сонымен қатар, ескі ескерткіштер уақыт өте келе тозып немесе ұрланып кеткен. Тағы бір себеп: кейбір қабірлер марқұмның немесе оның отбасы мүшелерінің тілегін көрсетеді, олар ескерткіш орнатқысы келмейді, мәтінді таңдай алмайды немесе жақындары қайтыс болғанда оларға қосылып, кейін орнатуды жоспарлайды."