Кіріспе
Американдық жарыс жүргізушісі (1924–1970)
Кертис Мортон Тернер (12 сәуір, 1924 – 4 қазан, 1970) – 17 NASCAR Grand National Division жарысын және 38 NASCAR Convertible Division жарысын жеңіп алған американдық автокөлік жарыскері. Өмірі бойы ол ішімдік ішуге және той-думанға құмар болды. Сонымен қатар ол жүргізушілер кәсіби одағын құруға күш салды, нәтижесінде NASCAR негізін қалаушы Билл Франс ағасы оны төрт жылға жарыстардан шеттетуге мәжбүр болды.
Тарих
Ол 1924 жылдың 12 сәуірінде Флойд қаласында, Вирджиния штатында Мортон мен Минни Тернерлердің отбасында дүниеге келді. Кертис ағасы және екі апасымен бірге өсті. Әкесі Мортон Тернер айла-шарап сатумен айналысып, өнімді тікпеген дистилляциялық қондырғысы болған. Кертис әкесінің айла-шарабын клиенттерге жеткізуге жауапты болды. Кертис өте ерте жасынан, тіпті жүргізуші куәлігіне ие болуға жетпеген кезінен бастап, заңнан жалтару арқылы тауларға айла-шарап тасып, жүргізу дағдыларын жетілдірді. Кертис ешқашан алкогольмен ұсталған жоқ, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі рациондық күнде 500 фунт салмақтағы ұрланған қантпен (алкоголь жасау үшін) қиын жағдайға түсті. Бірлескен экспедициялық базадан – Литтл Криктан оқ атып қашу кезінде шассиде көптеген оқ тесіктері пайда болды және оқ қантқа түсті. Полицияның Флойдқа, Вирджинияға жасаған 300 мильдік сапары арнайы жолдар арқылы сәтті аяқталды. Алайда, оның әкесінің үйі бақылауда болды, ол қантпен және оқпен тесілген, айдайтын машинамен ұсталды. Сотта Кертис алма жемінен дәмдік жасауға сөз байласып, жасырын әрекет жасағаны туралы сенімді түрде жалған мәлімдеме жасады, содан кейін судья оны 1000 доллар айыппұл төлеп, 2 жылға шартты түрде босатып жіберді. Жергілікті тұрғындар Кертистің салық инспекторлары мен заң қызметкерлерінің қуып жете беруінен қалай қашып, өте тар кеңістікте машинаны 180 градусқа бұра алатыны туралы әңгімеледі. Ол 1946 жылы Солтүстік Каролина штатының Маунт Эйри қаласында өткен жарыста 18 қатысушының арасында 18-ші орынды алып, жарыс мансабын бастады. Бірақ ол жаңадан күш алып, келесі жарыста жеңіске жетті. Ол сондай-ақ NASCAR құрылуын талқылау және қолдау үшін Дейтона Бичтегі Streamline қонақ үйінде бас қосқан бастапқы топтың негізгі мүшелерінің бірі болды. Мансабында ол бірнеше жарыс сериясында 360 жарыста жеңіске жетті, оның ішінде 1956 жылы NASCAR Convertible Division-да 22, ал NASCAR Grand National Series-те 17 жеңіс тіркелді. 1950 жылдан 1954 жылға дейін ол "Олдсмобиль" үшін жүргізіп, "Вирджинияның сары қырау" деп танылды. 1954 жылы ол "Форд" машиналарын жүргізуге көшті. Соңында ол трассада басқа жүргізушілерді "шабуылдағандықтан" Попс деген лақап ат алды. Тернер 1959 жылдың 12 желтоқсанында Флорида штатының Себринг қаласында өткен алғашқы АҚШ Гран-приімен бірге 2 сағаттық шағын автомобильдер жарысында Холман Муди дайындаған Studebaker Lark машинасын жүргізді. Ол жалпы есепте екінші орынды иеленді, Уолт Хансгеннің дискілі тежегіштері бар Jaguar 3.4 машинасынан қалып қойды. Тернер көбінесе таңертеңгіге дейін кешкі тойларда болып, әдетте досы және әріптес жүргізушісі Джо Уэзерлимен бірге болатын.
Еңбек одағы
Жаңа салынған Шарлотта моторлы жылдамдық жолын қолдау үшін ақша қажет болғандықтан, Тернер және оның бизнес-серігі Брутон Смит 1961 жылы олар үшін кәсіподақ ұйымдастыру үшін Кәсіби Атлеттер Федерациясына (Teamsters Union) жүгінді. "Вашингтон пост" газетінің мәліметінше: "Оның мақсаты – жақсырақ жүлде қоры, телехабар тарату құқықтарының үлесі және жүргізушілерге зейнетақы төлемақысы". NASCAR негізін қалаушы Билл Франс аға кәсіподаққа мүше болып табылатын кез келген жүргізушіге жарысқа қатысуға рұқсат бермейтінін мәлімдеді, соңында Тернер мен Тим Флоктан басқа барлық жүргізушілер Франс жағына қосылды. Тернер мен Флокқа өмір бойына жарысқа қатысуға тыйым салынды, ал Шарлотта моторлы жылдамдық жолы директорлар кеңесі құтқара алмастан бұрын банкротқа ұшырады. Тернер басқа санкциялайтын ұйымдармен, соның ішінде Орта Батыс Жарыс Автокөліктері Қауымдастығы (MARC) аясында жарыстарға қатыса берді, тіпті 1961 жылдың қазан айында Джорджия штатындағы Лейквуд жылдамдық жолындағы топырақты жарысты 100 мильге дейін насихаттады. Тим Флок сол жарыста екінші орынды иеленді. Тернер мен Флок NASCAR және Франсқа "әрқайсысы 200 000 доллар көлемінде өтемақы талап етті және кірістен айырылған шығындарды өтеуді сұрады". "Жүргізушілердің адвокаттары бұл тыйым салу штаттың жұмыс істеу құқығы заңдарын бұзу болып табылады деп мәлімдеді, өйткені күніне 150 доллар және шығындармен байланысты сынақ жүргізу келісімшарттары осы әрекеттің нәтижесінде тоқтатылды. NASCAR және Франстың адвокаттары тыйым салу жұмыс істеу құқығын бұзу болып табылмайды, өйткені ол жұмыс беруші мен қызметкер арасындағы қарым-қатынасты қамтымайды деп мәлімдеді. Олар Флок пен Тернер жеке мердігерлер екенін, NASCAR немесе кез келген жарыс жолының қызметкерлері емес екенін айтты". NASCAR-дағы тыйым салынған кезеңде Тернер 1962 жылы бірнеше USAC Championship Cars жарысына қатысты, бірақ Иллинойс штатының жәрмеңкесіндегі жарысқа іріктеуден өте алмады. 1963 жылы Тернер Трентон халықаралық жылдамдық жолында өткен маусымның ашылу жарысында 12-ші орынды иеленді. Ол сондай-ақ 1963 жылғы Индианаполис 500 жарысына қатысты, бірақ іріктеуден өте алмады.
NASCAR-ға қайта оралу
1965 жылы төрт жылдық тоқтаудан кейін Тернердің NASCAR-дағы жарысқа қатысуға тыйым салуы алынып тасталды және Тернер жарысқа қайта оралды. Билл Франс қиын жағдайға түсіп, жағдайды түзетуге мұқтаж болды. 1962 және 1963 жылдарғы NASCAR ұпайлар чемпионатының жеңімпазы Уэзерли 1964 жылдың 19 қаңтарында Калифорния штатының Риверсайд қаласында «Mercury» көлігін жүргізу кезінде қаза тапты, ал оның жұлдызды пилоты Файербол Робертс 1964 жылдың 24 мамырында Шарлоттадағы «World 600» жарысында өрт сөндірілмей қайтыс болды. Трасса иелері Тернердің қайта оралуын қалады. «Тернер жаңа құрылған «Grand American Racing Association» ұйымы үшін жарысуға тиіс болды, ол 31 шілдеде Самтер, Оңтүстік Каролинада құрылды. Тернер 21 тамызда Конкорд, Оңтүстік Каролинада жоспарланған 17 жарыстың біріншісінде қатысуға дайын тұрды». Франция көліктердің жетіспеушілігіне де тап болды. «Chrysler» зауыты NASCAR ұйымдастырушы органының «Hemi» қозғалтқышына салған тыйымына наразылық білдіріп, NASCAR жарыстарын бойкоттады, ал Ричард Петти 1965 жылғы маусымның бірінші жартысында дрэг-рейсингпен айналысты. «Ford» зауыты да NASCAR-мен «SOHC» қозғалтқышы мәселесі бойынша дауласты, нәтижесінде 1965 жылдың 17 желтоқсанында NASCAR және USAC бірлесіп оған тыйым салды. Ол кезде 41 жастағы Тернер 1965 жылдың 31 қазанында Солтүстік Каролина штатының Рокингем қаласындағы «North Carolina Motor Speedway» трассасында өткен «American 500» жарысында «Ford» көлігімен жеңіске жетіп, 13 090 доллар көлемінде жүлде алды. Тернер 1966 жылы «Ford» командасынан айрылды, себебі: «Ford зауыты өзінің қолдауымен жарысқа қатысқан командаларын бәсекеден шығарды, өйткені 6 сәуірде Ұлттық автокөлік жарыстары қауымдастығы және Америка Құрама Штаттарының автоклубы «Ford» көліктерінде үстіңгі валлы қозғалтқыш болған жағдайда 427 фунт салмақ қосу керектігін шешті». Тернер 1966 жылғы маусымды «Ford» көлігімен бастады, бірақ «Ford» зауыты жарыстан шыққаннан кейін, ол Флорида штатының Дейтона Бич қаласындағы Смоки Юникпен «Chevrolet» көлігін жүргізуге келісім жасады. 1968 жылы ол «Sports Illustrated» журналының мұқабасында пайда болған алғашқы NASCAR пилоты болды.
Өлім және мұра
Кертис Тернер 1970 жылғы 4 қазанда Пенсильвания штатының Панксатони қаласының жанындағы ұшақ апатында қаза тапты; апатта гольфшы Кларенс Кинг те көз жұмды. Полиция Тернер басқарған "Aero Commander 500" ұшағы Вирджиния штатының Роанок қаласына бет алғанда, Дубуа-Джефферсон әуежайынан ұшып шыққаннан кейін қысқа уақыттан соң құлағанын мәлімдеді. Апат кезенінде Тернер сол аптада Шарлоттада өтетін Ұлттық 500 жарысына қатысуға дайындалып жатқан болатын, бұл жарысқа оның арнайы қатысуы жоспарланған еді. 2017 жылғы желтоқсанда Вирджиния тарихи ресурстар департаменті Тернердің Флойд округінде туған жерін көрсететін және оның еңбектерін баяндайтын тарихи белгіні орнатуға келісім берді.
NASCAR
(түйін) (Қалың – Біліктілік уақыты бойынша берілген тұңғыш орын. Курсив – Ұпайлар тізімі немесе жаттығу уақыты бойынша тұңғыш орын. * – Көптеген кезеңдерді жетекке шығарды. ** – Барлық кезеңдерді жетекке шығарды.)
Ұлы ұлттық сериясы
NASCAR Grand National Series нәтижелері Жыл Командасы № Өндіруші 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 Ұпайлар Сілтеме 1949 Curtis Turner 41 Buick CLT9 DAB25 HBO20 6-шы 430 Hubert Westmoreland Olds LAN1* HAM MAR9 HEI NWS9 1950 Paul Roberts Lincoln DAB11 5-ші 1375.5 Eanes Motor Co. Olds CLT15 LAN1* MAR1* CAN19* VER DSP4* MCF1** CLT1** HBO2* DSP23 HAM3 DAR60 LAN24 NWS22 VER MAR17 WIN HBO29 1951 Nash Motors Nash DAB7 CLT1* NMO17 GAR HBO27 ASF NA Eanes Motor Co. Olds NWS27 MAR1 CAN CLS CLB DSP1* GAR GRS BAI HEI AWS MCF ALS MSF9* FMS MOR ABS15 DAR57 CLB CCS LAN CLT19 DSP WIL HBO TPN PGS MAR14 OAK NWS HMS JSP ATL GAR NMO 1952 PBS DAB41 JSP DAR61 CCS LAN DSP WIL HBO MAR NWS ATL PBS 50-ші 505 Hudson NWS20 MAR12 CLB ATL13 CCS LAN37 DAR DSP CAN5 HAY FMS HBO CLT MSF NIF OSW MON MOR PPS MCF AWS 1953 Lincoln PBS DAB7 10-шы 3373 Olds HAR30 NWS22 CLT24 RCH CCS LAN CLB HCY MAR20 PMS4 RSP14 LOU FIF LAN TCS WIL MCF PIF16 MOR ATL14 RVS LCF DAV HBO1** AWS18 PAS15 HCY CCS11 LAN7 BLF WIL11 NWS22 MAR24 ATL16 Griffin Motors 44 Olds DAR3 1954 Frank Christian 14 Olds PBS DAB3 ATL7 OSP OAK NWS4 HBO5 CCS5 LAN WIL 9-шы 2994 Elmer Brooks 44 Olds JSP13 RSP22 CLT GAR CLB1* LND HCY MCF WGS PIF AWS SFS GRS MOR OAK CLT SAN COR DAR2* CCS CLT LAN MAS MAR NWS Carmen Amica 21 Olds MAR3 SHA 1955 Raymond Parks 99 Olds TCS PBS JSP DAB4 OSP11 CLB HBO NWS3 MGY4 LAN CLT HCY ASF TUS MAR RCH NCF FOR LIN MCF FON AIR CLT PIF CLB AWS MOR ALS NYF SAN CLT FOR MAS RSP 34-ші 1120 Schwam Motors Ford DAR58 MGY LAN RSP35 GPS NWS20 HBO2 95 MAS36 CLB MAR LVP 1956 99 HCY2 CLT7 WSS PBS16 ASF DAB52 PBS20 WIL ATL NWS LAN RCH CLB17 CON GPS2 HCY HBO26 MAR LIN CLT18 POR EUR NYF MER MAS CLT2 MCF POR AWS RSP PIF CSF CHI CCF MGY OKL DAR1* CSH CLT LAN POR CLB HBO NWP CLT CCF 20-шы 2580 DePaolo Engineering 26 Ford ROA24 OBS SAN NOR PIF MYB POR MAR28 HCY WIL 1957 C22 WSS CON21 TIC2 22-ші 2356 99 DAB7 CON18 WIL HBO AWS NWS LAN CLT PIF GBF POR CCF RCH MAR POR EUR LIN LCS ASP NWP CLB CPS PIF JAC Holman Moody 26 Ford RSP14 CLT MAS10 POR HCY22 NOR LCS GLN KPC LIN OBS MYB Smokey Yunick 31 Ford DAR11 NYF AWS CSF SCF LAN CLB CCF CLT MAR NBR CON NWS Bob Welborn 49 Chevy GBF23 1958 Holman Moody 26 Ford FAY DAB2 ATL1* CLT1** MAR6 ODS OBS STR5 NWS7 BGS TRN12 RSD CLB NBS REF LIN DAR33 CLT BIR CSF GAF RCH HBO SAS MAR NWS ATL 20-шы 2856 21 CON2* FAY1* WIL13* HBO5 126 FAY4 CLB PIF 2 GPS19 GBF John Whitford 98 Ford HCY24 AWS RSP19 MCC SLS TOR BUF MCF BEL BRR CLB NSV AWS Wood Brothers Racing 21 Ford BGS22 MBS 1959 Doc White 41 Ford FAY DAY29 DAY13 HBO1* CON1* ATL WIL2* BGS22 24-ші 2088 Carl Rupert 59 Ford CLB15 NWS11 REF HCY MAR TRN CLT NSV ASP PIF GPS W. J. Ridgeway 22 Chevy ATL4 CLB WIL RCH BGS AWS DAY HEI CLT MBS CLT NSV AWS BGS GPS CLB DAR HCY RCH CSF HBO MAR AWS NWS Frank Hayworth 75 Ford CON24 1960 Holman Moody 26 Ford CLT CLB DAY DAY31 DAY7 CLT NWS PHO CLB MAR HCY WIL BGS GPS16* AWS DAR CLT39 BGS DAY HEI MAB MBS CLT32 RCH ATL 36-шы 3300 W. J. Ridgeway 77 Ford PIF21 Wood Brothers Racing 21 Ford HBO17 RCH HMS Beau Morgan 15 Ford ATL22 BIR NSV AWS PIF CLB SBO BGS DAR HCY CSF GSP HBO MAR NWS 1961 Wood Brothers Racing 21 Ford CLT JSP DAY DAY26 DAY55 PIF AWS HMS ATL20 GPS HBO BGS MAR NWS14 CLB DAR2 CLT CLT11* RSD ASP CLT44 PIF BIR GPS BGS NOR HAS STR DAY ATL CLB MBS BRI NSV BGS AWS RCH SBO DAR HCY RCH CSF ATL MAR NWS CLT BRI GPS HBO NA Rex Lovette Pontiac HCY10 RCH MAR 1965 Petty Enterprises 43 Plymouth RSD DAY DAY DAY PIF AWS RCH HBO ATL GPS NWS MAR CLB BRI DAR LGY BGS HCY CLT CCF ASH HAR NSV BIR ATL GPS MBS VAL DAY ODS OBS ISP GLN BRI NSV CCF AWS SMR PIFDNQ AUG CLB DTS BLV BGS 39-шы 5542 Sam Fletcher 14 Plymouth DAR35 Junior Johnson & Associates 2 Ford HCY22 LIN ODS RCH36 Wood Brothers Racing 47 Ford MAR31 NWS5 CLT3 HBO 41 CAR1* DTS 1966 AUG RSD4 DAY11 DAY DAY25 CAR18 BRI ATL13 HCY2 CLB GPS BGS NWS MAR 24-ші 12266 Smokey Yunick 22 Chevy DAR25 LGY MGR MON RCH23 Betty Lilly 24 Ford CLT41 DTS ASH PIF SMR AWS BLV GPS Smokey Yunick 13 Chevy DAY4 ODS BRR OXF FON ISP ATL24 CLT36 CAR34 Toy Bolton 47 Chevy BRI30 SMR NSV AWS30 BLV RCH4 HBO MAR31 NWS6 Junior Johnson & Associates 26 Ford CLB3* BGS17 DAR14 HCY 1967 Bill Stroppe 15 Mercury AUG RSD37 71-ші 1602 Yunick Rich Racing 13 Chevy DAY28 DAY DAY25 AWS BRI GPS BGS ATL CLB HCY NWS MAR SVH RCH DAR BLV LGY Turkey Minton 74 Chevy CLTDNQ ASH MGR SMR BIR CAR GPS MGY DAY TRN OXF FDA ISP BRI SMR NSV ATL BGS CLB SVH DAR HCY RCH BLV HBO MAR NWS CLT34 CAR AWS 1968 Friedkin Enterprises 14 Plymouth MGR MGY RSD DAY BRI RCH ATL HCY GPS CLB NWS MAR AUG AWS DAR15 BLV LGY CLT9 ASH MGR6 SMR4 BIR CAR GPS DAY ISP OXF FDA TRN BRI SMR NSV ATL CLB BGS AWS SBO LGY DAR6 HCY RCH BLV 71-ші 1602 15 HBO13 MAR NWS AUG CLT CAR JFC