1997 жылғы Азия қаржы дағдарысы және әлемдік қор нарығының құлауы
October 27, 1997, mini-crash
1997 жылғы Азия қаржы дағдарысынан туындаған әлемдік қор нарығының құлауы. Dow Jones индексінің төмендеуі, экономикалық салдары мен әсері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1997 жылғы Азия қаржы дағдарысы кезінде әлемдік қор нарығының құлдырауы
Global stock market crash during the 1997 Asian financial crisis
1997 жылдың 27 қазанында Азиядағы экономикалық дағдарыс, "Азиялық жұқпа" немесе Том Юм Гунг дағдарысы (วิกฤตต้มยำกุ้ง) әлемдік қор нарығының құлдырауына әкеп соқты. Dow Jones өнеркәсіп индексінің осы күні жұмылдырған төмендеуі 1896 жылы Dow индексі құрылғаннан бергі уақыттағы ең үлкен пайыздық төмендеулердің 18-іне кіреді. Бұл құлдырау "шағын құлдырау" деп есептеледі, себебі пайыздық шығын басқа танымал құлдыраулармен салыстырғанда салыстырмалы түрде аз болды. Құлдыраудан кейін нарықтар 1997 жылға дейін оң динамиканы сақтап тұрды, бірақ "шағын құлдырау" АҚШ және Канадада 1990-жылдардың экономикалық өрлеуінің аяқталуының бастамасы ретінде қарастырылуы мүмкін, өйткені 1997-1998 жылдардың қысында тұтынушылардың сенімі және экономикалық өсім шамалы төмендеді (әлемнің қалған бөлігімен салыстырғанда, бұл екі факторға да күшті әсер етпеді), ал олар қазан айына дейінгі деңгейге оралғаннан кейін, құлдырауға дейінгі қарқыннан гөрі ақырын өсе бастады.
On October 27, 1997, a global stock market crash was caused by an economic crisis in Asia, the "Asian contagion", or Tom Yum Goong crisis (วิกฤตต้มยำกุ้ง). The point loss that the Dow Jones Industrial Average suffered on this day currently ranks as the 18th biggest percentage loss since the Dow's creation in 1896. This crash is considered a "mini crash" because the percentage loss was relatively small compared to some other notable crashes. After the crash, the markets still remained positive for 1997, but the "mini crash" may be considered as the beginning of the end of the 1990s economic boom in the United States and Canada, as both consumer confidence and economic growth were mildly reduced during the winter of 1997–1998 (with neither being strongly affected, compared to the rest of the world), and when both returned to pre October levels, they began to grow at an even slower pace than before the crash.
Апат
Азиядағы құлдырау бір түннің ішінде Гонконгтың Ханг Сенг индексі 6%-ға төмендеуімен басталды, бірақ ең көп қадағаланатын Азия нарығы – Жапонияның Nikkei 225 индексі күніне 2%-ға ғана төмендеді. Зардаптар Еуропа нарықтарына тарады, онда Лондонның FTSE 100 индексі 98,90 ұпайға, немесе шамамен 2%-ға төмендеп, 4871,30-ға жетті. Франкфурт DAX индексі де күрт құлдырады. АҚШ нарықтары күні ашылғанда төмендеуі күтілді. Dow, NASDAQ Composite және S&P 500 индекстерінің барлығы сессия бойы төмендеді. Сағат 14:36-да, 350 ұпайға төмендегеннен кейін, Dow алғашқы сауда тоқтау шегіне жетті, ол 30 минутқа созылды. Содан кейін акциялар үлкен құлдырауын жалғастырып, ақырында екінші сауда тоқтау шегіне – 550 ұпайға жетті, ал сауда-саттық сағат 15:30-да аяқталды. Екінші сауда тоқтау шегі әдетте бір сағатқа сауданы тоқтатады, бірақ сессия аяқталуға 30 минут қалғандықтан, Нью-Йорк қор биржасы сауданы ертерек тоқтатты. Nasdaq саудасы сағат 16:00-ге дейін жалғасты.
The crash started overnight in Asia as Hong Kong's Hang Seng Index fell 6%, although the most widely watched Asian market, Japan's Nikkei 225, only fell 2% on the day. The losses spread to the European markets, where London's FTSE 100 Index fell 98.90 points, or just about 2%, to 4,871.30. The Frankfurt DAX index fell sharply as well. The U. S. markets were widely expected to open lower for the day. The Dow, NASDAQ Composite and S&P 500 all declined for the entire session. At 2:36 pm, after falling 350 points, the Dow hit its first trading curb halt, which lasted 30 minutes. After that, stocks continued their immense slide, eventually hitting the second trading curb at 550 points, and trading ended at 3:30 pm. The second trading curb usually halts trading for one hour, but since there were only 30 minutes left in the session, the New York Stock Exchange simply ended trading early. Nasdaq trading continued until 4:00 p. m.
Даулы тоқтатулар
NYSE-нің сауда-саттықты ертерек тоқтату шешімі даулы болды. Dow индексі алғашқы 350 ұпайлық шектеуге жеткеннен кейін, оның құнсыздануы 4,54% ғана құрады. Бұл, сауда-саттықты тоқтатуға жеткіліксіз себеп болды, себебі Dow 1945 және 1997 жылдар аралығында 11 рет 4,5%-дан астам құлдыраған. Қазіргі таңда Нью-Йорк қор биржасы 10%, 20% және 30% деңгейінде шектеулер белгілейді және Dow индексінің тоқсан соңындағы көрсеткішіне сәйкес осы пайыздық көрсеткіштерді ұпайлармен қалай анықтайтынын белгілейді.
The decision of the NYSE to end trading early was controversial. Since the Dow hit the first trading curb at 350 points, its loss was only 4.54%. This was not nearly enough to justify halting trading, given that the Dow had fallen more than 4.5% in 11 different sessions between 1945 and 1997. Currently, the New York Stock Exchange sets the curbs at 10%, 20% and 30%, and determines how much these percentages are in point terms by where the Dow finishes at the end of the quarter.
Жабу уақыты
Күнінің соңына қарай Dow Jones индексі 554,26 пунктке, яғни 7,18%-ға төмендеп, 7,161,15-ке жетті. Ол кезде бұл тарихындағы ең үлкен 12-ші пайыздық және ең үлкен 3-ші ұпайлық құлдырау болды. Nasdaq Composite индексі 7 пайызға немесе 115,41 пунктке төмендеп, 1,535,51-ге жетті. S&P 500 индексі 64,63 пунктке, яғни 6,86% төмендеп, 877,01-ге жетті. Көптеген қор нарығы сарапшылары бұл құлдырауды 30 айдың ішінде екі есеге өскен қызып кеткен нарықтың "түзетуі" деп қарады. Бұл құлдырау Dow индексін 6 тамыздағы 8,259,31 рекордтық ең жоғары деңгейінен 13,3% төмендетті, бірақ жыл барысында ол өсімді көрсетті. Сауда көлемі де рекордтық деңгейге жетті. Нью-Йорк қор биржасындағы сауда көлемі 695 миллион акцияны құрады, бұл 1997 жылдың 23 қаңтарында тіркелген 684 миллион акцияның бұрынғы рекордын бұзды. Бүгінде бұл көлем өте төмен деп есептеледі. 663 миллиард долларлық нарықтық капитал құнсызданып кетті.
By the end of the day, the Dow Jones Industrial Average fell 554.26 points, or 7.18%, to 7,161.15. Back then, this was the 12th biggest percentage loss and 3rd biggest point loss on record. The Nasdaq Composite fell 7%, or 115.41, to 1,535.51. The S&P 500 fell 64.63, or 6.86%, to 877.01. Several stock market analysts saw this crash as a "correction" to the overheated markets, which had doubled in value in 30 months. This crash put the Dow down 13.3% from its then record high of 8,259.31 on August 6, but it still gained for the year. Volume also hit a record high. New York Stock Exchange volume topped 695 million shares, breaking the previous record of 684 million shares traded on January 23, 1997. Today, this volume is considered to be very low. $663 billion in market capitalization was wiped out.
28 қазан
28 қазанда АҚШ қор нарықтары төмен ашылуы күтілді, себебі Азия нарықтары 27-сіндегіден де күшті құлдырады. Гонконгтың Ханг Сенг индексі таңғажайып 14%-ға төмендеді. Nikkei индексі 4,26%-ға құлдырады. АҚШ қор нарығы бастапқыда 27-сіндегі құлдырауын жалғастырды, бірақ кенеттен тұрақтап, өрлеуге көшті. Сағат 10:06-ға қарай Dow индексі 186 пунктке дейін төмендеді, бірақ көп ұзамай өсім басталды. Сағат 10:20-да Dow индексі 25 пунктқа төмендеді. Бес минуттан кейін Dow индексі оң аймаққа өтіп, 50 пунктқа өсті. Тоғыз минуттан кейін, сағат 10:34-те Dow индексі 137,27 пунктке өсім көрсетті. Күндің қалған бөлігінде акция бағалары құбылмалы саудада өсуді жалғастырды.
U. S. stock markets were widely expected to open lower for October 28 because the Asian markets fell even more than they had on the 27th. Hong Kong's Hang Seng Index declined a staggering 14%. The Nikkei fell 4.26%. The U. S. stock markets initially continued their drop from the 27th but abruptly stabilized and began to climb. The Dow fell as many as 186 points by 10:06 am, and soon thereafter a rally started. By 10:20 am, the Dow was down only 25 points. Five minutes later, the Dow jumped back into positive territory and was up 50 points. Nine minutes later, at 10:34 am, the Dow made a triple digit gain of 137.27 points. Stock prices continued to soar in choppy trading throughout the rest of the day
Сауда-саттық 16:00-де аяқталғанда, Dow индексі сол кездегі рекордтық 337,17 пункттік өсімді көрсетті (бұл өткен күнгі шығынның 61%-ын өтеді) және 7 498,32-ге жабылды. Нарық өткен күні жоғалтқан 663 миллиард долларлық нарықтық капитализацияның 384 миллиард долларын қалпына келтірді, ал Нью-Йорк қор биржасында алғаш рет 1 миллиард акция сатылды, оның көлемі 1,21 миллиард акцияны құрады. Қазіргі уақытта бұл көлем өте төмен деп есептеледі. Nasdaq Composite индексі де рекордтық көлемде 67,93 пунктке өсіп, 1 603,02-ге жетті және алғаш рет 1 миллиард акция сатылды, оның көлемі 1,23 миллиард акцияны құрады.
At the close of trading at 4:00 pm, the Dow finished with a then record 337.17 point gain (recovering 61% of the previous day's loss) to close at 7,498.32. The market restored $384 billion of the $663 billion in market capitalization lost the previous day, and 1 billion shares were traded on the New York Stock Exchange for the first time ever, with a volume of 1.21 billion shares. Currently, the volume is considered very low. The Nasdaq Composite also made a record gain on record volume by gaining 67.93 points to 1,603.02 and saw its first ever 1 billion share day, with a volume of 1.23 billion shares.
Басқа да ірі шығын және күрт қайта түсетіндер
Бұл нарықтағы үлкен шығынға ұшырап, кейіннен күрт қалпына келудің алғашқы жағдайы емес. Міне, бірнеше мысал:
This was not the first time the market had large losses followed by a sharp recovery. Here are a few other instances:
1929 жылғы қор нарығының құлдырауы: Dow 28 және 29 қазанда барлығы 23%-ға төмендеді; содан кейін 30 қазанда 12,84%-ға күрт өсті. Дегенмен, келесі бірнеше жылда қор нарығы күрт құлдырады. 1989 жылдың 13 және 16 қазаны – Dow 1989 жылдың 13 қазанында 190,58 пунктке, немесе 6,9%-ға төмендеді, ал 16-да 88 пунктке өсті. «Қара дүйсенбі», 1987 жылдың 19-20 қазаны: Dow 19 қазанда қор нарығы тарихындағы ең үлкен пайыздық шығынға ұшырады және бастапқыда 20-да құлдырауын жалғастырды. Базарлар түстен кейін күрт өсіп, Dow тарихында алғаш рет үш таңбалы өсімді көрсетті. 2010 жылғы 6 мамырдағы «Flash Crash»: Ол EDT уақытымен сағат 14:32-де басталып, 36 минутқа созылды.
Stock Market Crash of 1929: The Dow falls a total of 23% for October 28 and 29; then makes a sharp 12.84% rebound on the October 30. However, over the next several years the stock market fell dramatically. October 13 and 16, 1989 – The Dow plunges 190.58 points, or 6.9%, on October 13, 1989 then rebounds 88 points on the 16th. Black Monday, October 19–20, 1987: The Dow suffers the biggest percentage loss in recorded stock market history on October 19 and initially continues its plunge on the 20th. The markets rally sharply in the afternoon and the Dow posts its first triple digit gain in its history. 2010 Flash Crash, May 6, 2010: It started at 2:32 pm EDT and lasted for 36 minutes.