Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шобанид ханшайымы (1351 ж. қайтыс болды)
Chobanid princess (d. 1351)
Дилшад Хатун (دلشاد خاتون; 27 желтоқсан 1351 ж. қайтыс болды) (әдеби мағынасы – «Қуанышты жүректі»), сондай-ақ Делшад, Шобанид әулетінен шыққан ханшайым болды. Ол Ильхан Әбу Саид Бахадур ханның әйелі, одан кейін Жалайырид сұлтандығының алғашқы билеушісі Хасан Бузургтың әйелі және оның ұлы, мұрагері Шейх Аваистің анасы болды.
Dilshad Khatun (دلشاد خاتون; died 27 December 1351) (lit. Queen Dilshad) (meaning 'Happy Hearted'), also Delshad, was a Chobanid princess. She was the wife of Ilkhan Abu Sa'id Bahadur Khan, and after him Hasan Buzurg, the first ruler of the Jalayirid Sultanate, and the mother of his son and successor Shaikh Awais.
Отбасы
Дилшад Хатун – Демаск Қажаның қызы және Ильханид дәуірінің басты моңғол әмірі Әмір Чупанның немересі болған. Оның анасы – Турсин Хатун, Иринжин Курканның қызы, сондай-ақ Кончак Хатун, Ахмет Текудер ханның қызы және Армини Хатун. Оның үш қарындасы болған: Сұлтан Бахт Хатун, Денди Шах Хатун және Алам Шах Хатун. Оның тәтесі Бағдад Хатун, ол бірінші Хасан Бузурдың, одан кейін Әбу Саидтың әйелі болды.
Dilshad Khatun was the daughter of Demasq Kaja, and the granddaughter of Amir Chupan, who was the leading Mongol amir of the Ilkhanid period. Her mother was Tursin Khatun, daughter of Irinjin Kurkan, and Konchak Khatun, daughter of Ahmed Tekuder Khan, and Armini Khatun. She had three sisters, Sultan Bakht Khatun, Dendi Shah Khatun and Alam Shah Khatun. Her aunt was Baghdad Khatun, who was the wife firstly of Hasan Buzurg and after him of Abu Sa'id.
Әбу Саидпен неке
1327 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Дилшад Хатун оның тәтесі Бағдадтың қорғауына алынды. Бағдад бұрын Хасан Бузургқа үйленген соң Әбу Саидқа әйел болған еді. Дилшад бойжеткен шаққа жеткенде Әбу Саид оған ғашық болды. Ол тәтесі Бағдад Хатунмен ажырасып, 1333 жылы Дилшадқа үйленді. Өмірінің соңында ол әйелдерінен риза болмады, бірақ Дилшадты өте жақсы көріп, бағалады. Сондықтан Бағдад қатты қызғанышпен толды.
After her father's death in 1327, Dilshad Khatun was brought under the protection of her aunt Baghdad, who had become wife of Abu Sa'id after having first been married to Hasan Buzurg. When Dilshad attained maturity Abu Sa'id fell in love with her. He divorced her aunt Baghdad Khatun, and married her in 1333. At the end of life, he was not happy with his wives, but loved Dilshad very much. Therefore, Baghdad became very jealous.
Жесірлік
1335 жылы Әбу Саид қайтыс болғаннан кейін Арпа Кеунды оның мұрагері ретінде уәзир Гияс әл Дин Мұхаммед таңдады. Әбу Саидтың баласын күтіп жүрген Дилшад өзінің інісі, Ойрат тайпасының басшысы және Диярбакир әкімі Әмір Әли Падишахқа қашып кетті. Оның келуі Әли Падишахтың беделін арттырды. Жеті айдан соң, 18 мамырда 1336 жылы ол қыз бала тапты.
After the Abu Sa'id's death in 1335, Arpa Ke'un, was chosen as his successor by the vizier, Ghiyas al Din Muhammad. Dilshad, who was pregnant with Abu Sa'id's child, fled to Amir Ali Padishah his uncle, leader of tribe of Oirad and governor of Diyarbakir. Her presence strengthened Ali Padishah's position. Seven months later, on 18 May 1336, she gave birth to a daughter.
Хасан Бузургпен неке
Көп ұзамай Али Падишахты жеңіліске ұшыратып, оның орнына таққа таласқан Хасан өлтірді. Содан кейін Хасан Ділшадқа үйленді. Ол 1356 жылы әкесінен кейін билікке келді; Қасым 1367-68 жылдары қайтыс болып, Нажафта жерленді, ал Захид 1351 жылғы 3 тамызда, анасы қайтыс болғанға аздай уақыт қалғанда дүниеге келіп, 1371-72 жылдары қайтыс болды.
Shortly afterward Ali Padishah was defeated and killed by Hasan, a rival claimant to the throne, who then married Dilshad. who succeeded his father in 1356; Qasim, who died in 1367 68 and was buried in Najaf, and Zahid, who was born on 3 August 1351, shortly before his mother's death, and died in 1371–72.
Саяси ықпал
Дилшад әкесін өлтірген Миср Хуажаның өліміне себепкер болды. Хасанға үйленгенімен, ол біршама дәрежеде шобанид туыстарының жақтасы болды, олардың кейбіреуі Бағдатта уақытша пана тапқан еді. 1347 жылдың жазында оның туысы Мәлік Әшраф астанаға қарсы жорық ұйымдастырғанда, ол Евфраттағы Комак бекінісіне қашуға ниеттенген Хасанды қалада қалып, қаланы қорғауға көндірді деген хабар бар. Шобанид әскері шегінген кезде Дилшад Жалаирідтерді қуып жетуден тоқтатты және тіпті Мәлік Әшрафтың бірнеше серіктерін қабылдады. Дилшад Хатун Жалаирид Ирағында даусыз билікке ие болды, сонымен қатар Сирияда да зор ықпалға қол жеткізді. Ол кедейлерге көмектесетін, қайырымды адам болған деседі.
Dilshad brought about the death of Misr Khwaja, who had killed her father. Although married to Hasan, she remained to some extent a partisan of her Chobanid kinsmen, some of whom found temporary asylum in Baghdad. When, in the summer of 1347, her cousin Malek Ashraf led an expedition against the capital, she reportedly persuaded Hasan, who wanted to flee to the fortress of Komak on the Euphrates, to stay and defend the city. When the Chobanid army withdrew Dilshad prevented the Jalayirids from pursuit and even welcomed some of Malek Ashraf's associates. Dilshad Khatun enjoyed undisputed power over Jalayirid Iraq, as well as considerable influence in Syria. She was said to have been charitable to the poor.
Өлім
Дилшад Хатун 1351 жылдың 27 желтоқсанында қайтыс болды және Нажафта жерленді. Оны Мәлік Әшрафқа деген сымбатысы үшін Хасан улаған деген күдік болды. Оның қайтысынан кейін Хасан оның агенттері мен байланысты адамдарын ұстады.
Dilshad Khatun died on 27 December 1351, and was buried in Najaf. It was suspected that she had been poisoned by Hasan who suspected her sympathies with Malek Ashraf. After her death, Hasan seized her agents and associates.